Theo bà Huỳnh Thị Mỹ Nương, chuyên gia kinh tế, Tổng giám đốc Công ty TNHH Đào tạo lãnh đạo và Dịch vụ phát triển bền vững (SDLT), nhiều doanh nghiệp nhỏ có tiềm năng nhưng lại thiếu nội lực để bứt phá. Các mối liên kết trong chuỗi sản xuất nội địa còn rời rạc, chủ yếu mang tính ngắn hạn, thiếu nền tảng hợp tác bền vững. Khi không có “chất keo” đủ mạnh để gắn kết, từng doanh nghiệp riêng lẻ rất khó nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị.
Bà Nương cũng cho rằng dù Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng không thể kỳ vọng mọi thuận lợi đến cùng lúc. Vấn đề nằm ở chỗ không ít doanh nghiệp vẫn giữ tư duy trông chờ, trong khi lại chậm cập nhật thay đổi chính sách. Việc bỏ lỡ cơ hội vì thiếu thông tin hoặc thiếu chuẩn bị khiến khả năng phục hồi và mở rộng bị thu hẹp đáng kể.
Ở góc nhìn pháp lý, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Xuất nhập khẩu Đồng Nai, nhận xét rằng nhận thức của doanh nghiệp nhỏ về vai trò pháp luật đã được cải thiện. Tuy nhiên, việc tuân thủ và tổ chức quản trị vẫn còn thiếu kỷ luật. Trong môi trường kinh doanh ngày càng chuẩn hóa, sự lỏng lẻo trong quản trị nội bộ có thể khiến doanh nghiệp dễ tổn thương trước biến động thị trường.
Đánh giá mới đây từ bộ phận phân tích của Công ty Chứng khoán SHS cũng cho thấy khả năng chống chịu của khu vực này còn “mỏng”. Số liệu từ Cục Thống kê cho biết chỉ riêng tháng 1/2026 đã có hơn 66.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng mạnh so với cùng kỳ. Con số này cho thấy áp lực đang đè nặng lên khu vực vốn chiếm tỷ trọng lớn về số lượng trong nền kinh tế.
Phần lớn doanh nghiệp nhỏ hoạt động trong các ngành có giá trị gia tăng thấp như bán lẻ nhỏ lẻ, dịch vụ ăn uống, gia công đơn giản. Họ thường nằm ở đáy chuỗi giá trị, hưởng biên lợi nhuận mỏng. Hạn chế về công nghệ, kỹ năng lao động và khả năng đầu tư đổi mới khiến họ khó thoát khỏi vòng luẩn quẩn năng suất thấp – lợi nhuận thấp.
Bên cạnh đó, rào cản tiếp cận vốn, đất đai và nhân lực chất lượng cao vẫn là bài toán dai dẳng. Khảo sát PCI nhiều năm qua cho thấy các nguyên nhân phổ biến dẫn tới giải thể là thiếu thị trường, thiếu vốn và khó khăn trong tuyển dụng lao động tay nghề.
Trong bối cảnh năm 2026 dự báo còn nhiều biến động về chi phí và chính sách thuế, năng lực lập kế hoạch tài chính và quản trị dòng tiền trở thành yếu tố sống còn. Doanh nghiệp cần tránh tình trạng “lãi giả, lỗ thật” do thiếu kiểm soát chi phí và công nợ. Đồng thời, việc cập nhật kịp thời các quy định thuế mới và tận dụng ưu đãi cho chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ cũng là hướng đi cần thiết.
Bà Nguyễn Thị Cẩm Chi, Giám đốc Khối Tư vấn Phát triển bền vững của MCG Management Consulting, nhấn mạnh rằng minh bạch tài chính và pháp lý chính là “tấm hộ chiếu” để doanh nghiệp bước ra thị trường quốc tế. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chỉ cần một sai sót về thuế hay pháp lý, cơ hội hợp tác có thể bị đóng lại ngay từ đầu.
Ở khía cạnh tiêu chuẩn chất lượng, ông Lâm Hoàng Quân từ SGS Việt Nam cảnh báo rằng thiếu minh bạch có thể dẫn tới rủi ro bị trả hàng, mất đối tác hoặc khủng hoảng truyền thông. Với doanh nghiệp nhỏ, một sự cố như vậy có thể xóa sạch thành quả nhiều năm.
Rõ ràng, để không còn “mỏng manh, dễ vỡ”, doanh nghiệp nhỏ cần chủ động lấp đầy những khoảng trống về quản trị, minh bạch và năng suất. Khi nội lực được củng cố, họ mới có thể đứng vững trước biến động và tận dụng được cơ hội phát triển dài hạn.
Nam Sơn (t/h)
