Theo giới phân tích, biến động của thị trường chứng khoán đợt này chủ yếu xuất phát từ căng thẳng leo thang tại Trung Đông. Cuối tháng 2 và đầu tháng 3/2026, liên minh Mỹ - Israel đã tiến hành các động thái quân sự nhằm vào Iran, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng trong khu vực.
Một trong những điểm nóng được thị trường đặc biệt theo dõi là eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu thô và khí LNG quan trọng của thế giới. Bất kỳ rủi ro gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể tác động đáng kể đến nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Thị trường tài chính quốc tế đã phản ứng nhanh chóng trước những diễn biến trên. Giá dầu tăng mạnh, trong khi vàng và trái phiếu Chính phủ Mỹ trở thành các tài sản trú ẩn được mua vào. Ngược lại, thị trường cổ phiếu toàn cầu ghi nhận nhịp điều chỉnh ngắn hạn do tâm lý phòng thủ gia tăng. Thị trường chứng khoán Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng chung này khi dòng tiền trở nên thận trọng hơn.
Tuy nhiên, theo giới phân tích, đợt điều chỉnh hiện tại của thị trường chứng khoán Việt Nam chủ yếu phản ánh yếu tố tâm lý hơn là sự suy yếu trong nền tảng kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong báo cáo gửi nhà đầu tư mới đây, Công ty Quản lý Quỹ KIM Việt Nam cho rằng, đợt điều chỉnh của thị trường hiện nay chủ yếu phản ánh yếu tố tâm lý, thay vì sự suy yếu trong triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp. Điều này cho thấy các yếu tố cơ bản của nền kinh tế và doanh nghiệp vẫn chưa bị ảnh hưởng đáng kể.
Trong ngắn hạn, tâm lý “risk-off” - tức xu hướng giảm rủi ro có thể tiếp tục chi phối thị trường. Tuy nhiên, các nhịp điều chỉnh xuất phát từ yếu tố tâm lý thường mở ra cơ hội tích lũy đối với các cổ phiếu chất lượng ở mức định giá hấp dẫn, đặc biệt đối với nhà đầu tư dài hạn.
Trước bối cảnh biến động hiện tại, Quỹ KIM Việt Nam khuyến nghị nhà đầu tư không nên phản ứng thái quá trước những biến động ngắn hạn của thị trường.
Lịch sử cho thấy các cú sốc địa chính trị thường tạo ra biến động mạnh trong giai đoạn đầu, nhưng tác động dài hạn đối với nền kinh tế thực và lợi nhuận doanh nghiệp thường bị phóng đại.
Trong khi đó, câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam vẫn được duy trì nhờ các động lực nội tại như đẩy mạnh đầu tư công, mở rộng sản xuất, tiêu dùng nội địa, cùng với dòng vốn FDI và xuất khẩu sang các thị trường lớn như Mỹ và châu Âu.
Theo đó, giai đoạn điều chỉnh hiện nay có thể xem xét tích lũy dài hạn. Những đợt bán tháo diện rộng thường tạo ra mức định giá hấp dẫn hơn đối với các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, đặc biệt trong các lĩnh vực gắn với tăng trưởng nội địa và phát triển hạ tầng.
Theo quan điểm của KIM Việt Nam, những biến động hiện tại mang tính chu kỳ đối với tâm lý thị trường và kỳ vọng lạm phát, thay vì là sự thay đổi mang tính cấu trúc đối với triển vọng tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế Việt Nam. Trong ngắn hạn, thị trường có thể tiếp tục dao động mạnh. Tuy nhiên, nhà đầu tư kiên nhẫn với tầm nhìn từ 6 - 12 tháng có thể tận dụng giai đoạn này để tích lũy các cổ phiếu chất lượng cao với mức định giá hấp dẫn hơn.
Theo phân tích của VinaCapital, xung đột tại Trung Đông đã đẩy giá dầu và vàng tăng mạnh, đồng thời làm gia tăng khả năng chi phí vận tải biển leo thang. Những yếu tố này có thể tạo áp lực lên lãi suất tại Việt Nam thông qua kênh lạm phát và biến động tỷ giá, đồng thời dẫn đến sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm ngành trên thị trường.
Theo đó, các doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu có thể ghi nhận lợi nhuận từ lượng hàng tồn kho hiện tại khi giá dầu tăng. Các doanh nghiệp lọc hóa dầu có biên lợi nhuận lọc dầu (crack spread) đang ở mức cao nhất trong nhiều năm.
Bên cạnh đó, các công ty dịch vụ dầu khí phục vụ hoạt động thăm dò và khai thác; doanh nghiệp sản xuất cao su tự nhiên cũng có nhiều yếu tố thuận lợi. Các doanh nghiệp vận tải biển và khai thác cảng cũng thuận lợi hơn khi cước vận tải và các loại phí bốc dỡ, lưu bãi có xu hướng tăng theo, trong khi đó, các doanh nghiệp sản xuất phân bón urê cũng có yếu tố tích cực.
Ngoài ra, các doanh nghiệp kinh doanh trang sức có thể tăng lợi nhuận từ lượng vàng tồn kho khi giá vàng tăng cao và nhu cầu tìm kiếm tài sản trú ẩn an toàn gia tăng.
Ở chiều ngược lại, một số ngành có thể chịu tác động tiêu cực nếu giá năng lượng duy trì ở mức cao. Các doanh nghiệp hàng không, du lịch và các ngành liên quan đến du lịch có thể chịu áp lực chi phí nhiên liệu gia tăng.
Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa trong thời gian dài, doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu tại Việt Nam cũng có thể gặp khó khăn trong việc tìm nguồn cung thay thế từ Trung Đông, trong khi doanh nghiệp đầu ngành khí tự nhiên của Việt Nam có thể đối mặt với thách thức trong việc tìm nguồn LPG nhập khẩu.
Ngoài ra, trong trường hợp lãi suất tăng do áp lực lạm phát, các nhóm cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất, đặc biệt là doanh nghiệp bất động sản, có thể chịu tác động bất lợi.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng những nhịp giảm sâu của VN-Index, nếu xảy ra, nhà đầu tư dài hạn cân nhắc tích lũy cổ phiếu với mức định giá hấp dẫn hơn. Với nhà đầu tư kiên nhẫn, giai đoạn biến động này có thể xây dựng vị thế ở các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo của thị trường.
Triển vọng dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn được đánh giá tích cực, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đã được FTSE nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi và đang được kỳ vọng sẽ sớm được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (watch list) của MSCI. Những bước tiến này được kỳ vọng sẽ góp phần thu hút thêm dòng vốn quốc tế trong trung và dài hạn, qua đó củng cố nền tảng tăng trưởng bền vững cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong thời gian tới.
Theo TTXVN
