THCL Mặc dù NHNN đã đưa ra những thông điệp mạnh mẽ vào cuối tháng 5 khẳng định việc thực hiện cam kết điều chỉnh không quá 2% đối với tỷ giá cũng như sẵn sàng can thiệp để giữ ổn định thị trường, song không thể phủ nhận rủi ro tiềm ẩn đối với tỷ giá là không hề nhỏ.

Tỷ giá “neo” cao

Theo Trung tâm Nghiên cứu (TTNC) BIDV, thị trường ngoại hối trong nước 6 tháng đầu năm diễn biến khá phức tạp và có nhiều điểm khác biệt so với giai đoạn 3 năm gần đây (2012 – 2014). Tỷ giá USD/VND xác lập xu hướng tăng và dao động trong biên độ rộng 21350 - 21850.

Thị trường ngoại hối dự báo sẽ khá ổn định trong quý III, trước khi có thể xuất hiện những biến động mạnh hơn vào quý cuối năm. Tỷ giá nhìn chung sẽ duy trì ở mức cao, diễn biến giằng co theo xu hướng tăng, dao động phổ biến trong khoảng 21800 - 21890.

Hai yếu tố được xác định là quan trọng nhất sẽ hỗ trợ cho sự ổn định căn bản của thị trường là vai trò điều hành tích cực của NHNN và cán cân thanh toán tổng thể duy trì thặng dư.

NHNN liên tiếp phát đi thông điệp về chủ trương giữ ổn định thị trường ngoại hối trong 6 tháng cuối năm theo đúng biên độ đã cam kết - giúp nâng cao niềm tin của thị trường. Đồng thời, dự trữ ngoại hối quốc gia đã được cải thiện khá mạnh mẽ trong những năm vừa qua - là một bệ đỡ hỗ trợ NHNN trong nhiệm vụ khó khăn này. Theo đánh giá của TTNC BIDV, NHNN hoàn toàn có thể bán ra đến 5 - 6 tỷ USD (tương đương với mức thâm hụt cán cân thương mại trong kịch bản xấu). Vì vậy, nếu thị trường không xuất hiện đồng thời các cú sốc lớn (được đề cập ở phần rủi ro phía dưới) thì nhiều khả năng, NHNN sẽ hoàn thành mục tiêu điều hành tỷ giá trong năm nay.

Cán cân thanh toán tổng thể dự báo có thể tiếp tục thặng dư thêm khoảng 3 tỷ USD trong 6 tháng cuối năm; tình trạng nhập siêu dự báo sẽ tiếp tục duy trì, nhưng mức thâm hụt sẽ chưa nới rộng thêm, xoay quanh khoảng 3 - 4 tỷ USD. Xem xét cơ cấu các mặt hàng XNK trong 6 tháng đầu năm có thể thấy, kim ngạch NK máy móc thiết bị, nguyên vật liệu và linh kiện hàng điện tử tăng mạnh (tập trung chủ yếu ở khu vực FDI), để sản xuất hàng XK, kỳ vọng XK sẽ lạc quan hơn trong nửa cuối năm. Theo số liệu thống kê 4 năm trở lại đây, tốc độ tăng trưởng XK trong nửa cuối năm so với đầu năm (bình quân 4 năm là 15,63%) thường cao hơn so với tốc độ tăng trưởng NK (bình quân 4 năm là 11,66%). Yếu tố chu kỳ này, nhiều khả năng sẽ tiếp tục được duy trì trong năm nay.

Bên cạnh đó, các dòng vốn khác như FDI, FII, ODA, kiều hối… dự kiến vẫn khả quan với các yếu tố hỗ trợ.

Thứ nhất, chính sách của Chính phủ đã và đang có nhiều thay đổi theo hướng hỗ trợ thu hút các dòng vốn ngoại tệ. Luật DN và Luật Đầu tư sửa đổi chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2015 - sẽ tạo ra môi trường thông thoáng hơn cho hoạt động đầu tư, kinh doanh. Nghị định 60/NĐ-CP/2015 nới “room” cho các nhà đầu tư nước ngoài đối với sở hữu cổ phần các DN đại chúng; tiếp tục đẩy mạnh CPH các DNNN.

Thứ hai, một số hiệp định thương mại, hợp tác song phương, đa phương Việt Nam tham gia đã và sẽ được ký kết trong năm 2015 - sẽ là yếu tố tích cực thu hút nguồn vốn đầu tư vào Việt Nam để tận dụng lợi thế của những hiệp định song/đa phương này.

Thứ ba, quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ hứa hẹn có thể tạo ra một sự dịch chuyển đáng kể của dòng vốn đầu tư từ Mỹ vào Việt Nam.

Thứ tư, kinh tế Trung Quốc đang tạo ra lo ngại lớn đối với giới đầu tư và đây cũng được xem là một cơ hội cho kinh tế Việt Nam về thu hút dòng vốn đầu tư. Dự báo giải ngân FDI có thể đạt 6 - 7 tỷ USD, FII ròng vào khoảng 400 triệu USD, giải ngân ODA vào khoảng 3 - 4 tỷ USD.

Tạo áp lực lớn…

Tuy nhiên, với điều kiện của thị trường trong năm nay, các yếu tố rủi ro tiềm ẩn, tạo áp lực đối với thị trường ngoại hối là rất lớn.

Cụ thể, cán cân thương mại vẫn có thể chuyển biến theo chiều hướng xấu với 2 kịch bản: Đà phục hồi của kinh tế thế giới yếu đi do những biến động của khu vực châu Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, các nước ASEAN…), khu vực châu Âu (vấn đề Hy Lạp) khiến cho XK của Việt Nam không đạt được kỳ vọng; Kinh tế trong nước tăng trưởng nhanh khiến nhu cầu NK gia tăng đột biến. Theo đó, thâm hụt cán cân thương mại có thể nới rộng lên khoảng 1 tỷ USD/tháng.

Khả năng NHNN không tiếp tục gia hạn Thông tư 43/TT-NHNN quy định về cho vay ngoại tệ trong năm 2016, sẽ tạo áp lực lên nhu cầu ngoại tệ để giảm dư nợ ngoại tệ trong những tháng cuối năm. Điều này khá hợp lý khi lãi suất cho vay VND đã được kéo giảm mạnh và hiện ở mức chấp nhận được đối với các DN, đặc biệt với các lĩnh vực ưu tiên. Đồng thời, NHNN vẫn cho thấy sự kiên định đối với kế hoạch giảm dần tình trạng đô la hóa nền kinh tế.

Thêm một yếu tố đặc biệt cần quan tâm đó là thời điểm NH Trung ương Mỹ (FED) điều chỉnh tăng lãi suất cơ bản. Với những tuyên bố gần đây, khả năng khá cao là FED sẽ tiến hành tăng lãi suất ngay trong năm 2015. Khi đó, mặt bằng lãi suất USD trên thị trường quốc tế tăng lên và xu hướng tăng của đồng USD sẽ tiếp diễn, qua đó tạo sức ép gián tiếp lên thị trường ngoại hối trong nước.

Tâm lý thị trường nhìn chung duy trì sự thận trọng khiến tình trạng găm giữ ngoại tệ có thể tiếp tục diễn ra, đồng thời trạng thái ngoại tệ của hệ thống NH cũng có thể biến động mạnh, tác động tiêu cực đến diễn biến tỷ giá.

Hà Thu – Ngô Tỉnh (Thương hiệu & Công luận)