Sức bật từ một thương hiệu gia truyền chuẩn hóa OCOP
Có địa chỉ tại số 130 Chợ Lũng, phường Hải An, thành phố Hải Phòng, cơ sở chả chìa Bác Hoạt từ lâu đã là cái tên quen thuộc gắn liền với sự ra đời của món chả chìa độc đáo. Được sáng chế từ những năm 1990 bởi nghệ nhân Lê Khắc Hoạt, món ăn là sự kết tinh đầy sáng tạo giữa nông sản và thủy sản địa phương.
Chia sẻ về cơ duyên khai sinh ra món ăn này, ông Hoạt bồi hồi nhớ lại: “Ngày xưa khi còn tự tay đi giao hàng, có những đêm đi về vào mùa rét, ngửi thấy mùi mía nướng thơm nức mũi bên đường, tôi mới chợt nghĩ ra nếu quấn chả vào thanh mía thì sẽ tạo nên một mùi hương rất đặc trưng, nhất là khi đem chiên rán”. Ý tưởng xuất thần ấy đã mở ra một trang mới cho ẩm thực Hải Phòng. Suốt quá trình làm nghề từ năm 1990 đến năm 1995, khi đưa món chả chìa về sản xuất tại gia đình, ông luôn nhận được sự ủng hộ lớn từ người thân và chính quyền địa phương, đặc biệt là trong việc hướng dẫn hoàn thiện các thủ tục để đạt tiêu chuẩn theo quy định OCOP.
Không chạy theo các nguồn nguyên liệu công nghiệp giá rẻ, giá trị tạo nên sự khác biệt của Chả chìa Bác Hoạt nằm ở nguồn gốc xuất xứ khắt khe của từng thành phần cấu thành. Nguồn gốc rõ ràng từ những sản vật trứ danh chính là "hộ chiếu" giúp các sản phẩm giữ được hương vị nguyên bản. Cho đến nay, ông Hoạt vẫn vô cùng hạnh phúc khi thấy người tiêu dùng luôn yêu thích và đón nhận sản phẩm của mình.
Không dừng lại ở việc bảo tồn hương vị truyền thống, nghệ nhân Lê Khắc Hoạt luôn không ngừng tìm tòi, cải tiến công nghệ sản xuất. Sự sáng tạo và tinh thần lao động nghiêm túc của ông đã được chính quyền và các tổ chức xã hội ghi nhận qua nhiều giải thưởng danh giá. Tại Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật Nhà nông thành phố Hải Phòng lần thứ Tư (năm 2022 - 2023), đề tài "Sáng tạo, hoàn thiện và đổi mới quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm truyền thống Chả chìa Hạ Lũng Bác Hoạt" của tác giả Lê Khắc Hoạt đã xuất sắc giành giải Nhì. Giải thưởng được Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng trao tặng theo Quyết định số 2505/QĐ-UBND ký ngày 18/8/2023. Ngay sau đó, vào ngày 23/8/2023, Ban Thường vụ Hội Nông dân thành phố Hải Phòng đã trao chứng nhận danh hiệu "Sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu thành phố Hải Phòng lần thứ Nhất, năm 2023" cho sản phẩm Chả chìa Hạ Lũng Bác Hoạt của chủ thể Hộ gia đình ông Lê Khắc Hoạt theo Quyết định số 606-QĐ/HNDT.
Những danh hiệu uy tín này là minh chứng rõ nét cho sự chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức thủ công thô sơ sang quy trình khép kín, tối ưu hóa công nghệ nhưng vẫn giữ vẹn nguyên giá trị cốt lõi của đặc sản quê hương.
Chi tiết quy trình sản xuất nghiêm ngặt và tận tâm
Để giữ vững chữ "Tín" và hương vị thơm ngon đồng đều, quy trình sản xuất tại cơ sở luôn được vận hành như một chiếc đồng hồ chuẩn xác. Công việc bắt đầu từ 3 giờ 30 phút sáng hàng ngày với các công đoạn bắt đầu từ sơ chế và phân loại thịt. Nguyên liệu luôn đảm bảo tiêu chí tươi mới và được làm ngay trong ngày. Trong đó, nguồn thịt lợn đầu vào được cung cấp ổn định bởi Công ty TNHHH thực phẩm Anh Phát Hải Phòng.
Đối với ông Hoạt, bên cạnh các yêu cầu kỹ thuật thì an toàn vệ sinh thực phẩm luôn là yếu tố được đặt lên hàng đầu. Tất cả các bước trong quy trình đều quan trọng, đòi hỏi người công nhân không chỉ có sức khỏe, sự dẻo dai mà còn cả sự khéo léo của đôi tay. Hiện tại, trung bình một ngày cơ sở sản xuất khoảng 40 – 50 kg chả (tương đương khoảng 1.200 kg/tháng) để cung cấp cho các đầu mối bán buôn và bán lẻ tại số 130 Chợ Lũng. Sản phẩm sau khi chế biến xong sẽ được đem đi bảo quản cấp đông. Trên bao bì sản phẩm hiện đại được hút chân không đều in rõ hướng dẫn sử dụng, cách bảo quản, ngày sản xuất, thành phần,… theo đúng quy định của pháp luật.
Tuy giá bán lẻ của cơ sở có phần cao hơn các loại chả chìa đại trà ngoài thị trường (do chỉ sử dụng nguồn nguyên liệu chuẩn chọn lọc), nhưng khách hàng vẫn sẵn sàng chi trả để đổi lấy sự an tâm về chất lượng. Giá bán lẻ cụ thể cho các dòng sản phẩm hiện nay là: 250.000 đồng/kg Chả chìa mực và Chả chìa tôm; Giò là 200.000 đồng/kg. Ngoài ra, cơ sở có nhận đặt hàng theo yêu cầu của khách hàng.
Sự nỗ lực bền bỉ và nền tảng giải thưởng năm 2023 đã tạo bệ phóng vững chắc để cả ba dòng sản phẩm chủ lực bao gồm: Chả chìa Hạ Lũng Bác Hoạt - Chả chìa tôm một nắng, Chả chìa Hạ Lũng Bác Hoạt - Chả chìa mực khô và Giò nạc chính thức được UBND thành phố Hải Phòng công nhận đạt hạng OCOP 4 sao cấp thành phố theo Quyết định số 104/QĐ-UBND ký ngày 10/1/2025. Việc thăng hạng lên 4 sao khẳng định sản phẩm đạt các tiêu chí khắt khe về liên kết chuỗi giá trị ổn định, năng lực sản xuất lớn và sở hữu đầy đủ các chứng nhận chất lượng của Nhà nước.
Sự thành công này đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuỗi cung ứng nông - thủy sản nội tỉnh. Mỗi kg chả chìa xuất xưởng là sự tiêu thụ trực tiếp nguồn thịt lợn đạt chuẩn của các trang trại lớn, cùng nguồn hải sản đánh bắt trực tiếp từ vùng biển Hải Phòng, tạo sinh kế bền vững cho người nông dân lẫn ngư dân địa phương.
Bên cạnh giá trị thương mại, việc đưa sản phẩm OCOP 4 sao này vào "Bản đồ Food Tour Hải Phòng" và lọt "Top ẩm thực tiêu biểu Việt Nam" đã chứng minh sức hút văn hóa mạnh mẽ của đặc sản địa phương. Chả chìa không còn đơn thuần là một món ăn, mà đã trở thành đại sứ văn hóa, một món quà quê hương trân quý theo chân du khách đi khắp mọi miền tổ quốc và xuất khẩu ra thế giới.
Thách thức lớn nhất đối với các sản phẩm OCOP sau khi được công nhận chính là bài toán mở rộng thị trường và giữ vững thương hiệu. Nhận thức rõ điều đó, Chả chìa bác Hoạt là một trong những đơn vị tiên phong tại Hải Phòng tích cực tham gia các chương trình xúc tiến thương mại và đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Sự kết hợp giữa chất lượng gia truyền được bảo chứng bằng xếp hạng OCOP 4 sao cùng tư duy kinh doanh số nhạy bén đang mở ra hướng đi bền vững cho các làng nghề truyền thống. Đây không chỉ là thành công riêng của một cơ sở kinh doanh, mà còn là bài học kinh nghiệm quý báu cho chiến lược phát triển kinh tế nông thôn gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh tại Hải Phòng nói riêng cũng như cả nước nói chung.
Quỳnh Nga
