Người dân tiếp tục ưu tiên gửi tiền
Đến cuối tháng 8/2026, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt hơn 11,43 triệu tỷ đồng, tăng gần 214.000 tỷ đồng chỉ trong một tháng và tăng 10,63% so với cuối năm 2025.
Đây là mức cao nhất từ trước đến nay. Đáng chú ý, tiền gửi dân cư tăng liên tục trong cả 8 tháng đầu năm, không có tháng nào sụt giảm.
Tốc độ tăng của dòng tiền dân cư cũng vượt xa khu vực doanh nghiệp. Trong khi tiền gửi dân cư tăng 10,63%, tiền gửi của các tổ chức kinh tế chỉ tăng 2,54% trong cùng kỳ, lên gần 6,34 triệu tỷ đồng.
Nhờ đó, tiền gửi dân cư ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn vốn của hệ thống ngân hàng, tăng từ 62,58% cuối năm 2025 lên khoảng 64,34% vào cuối tháng 8.
Tổng tiền gửi của tổ chức kinh tế và dân cư cũng tăng mạnh trong tháng 8, đạt hơn 17,77 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 310.000 tỷ đồng so với tháng trước. Đây là mức tăng theo tháng lớn thứ hai kể từ đầu năm.
Diễn biến này cho thấy ngân hàng vẫn là kênh giữ tiền quan trọng đối với người dân. Tuy nhiên, việc nguồn tiền tăng không đồng nghĩa áp lực vốn đã giảm, bởi nhu cầu tín dụng đang mở rộng nhanh hơn.
Ngân hàng đứng giữa hai sức ép
Đến ngày 30/9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025. Theo TCBS, đến ngày 28/9, huy động vốn tăng 9,78%, thấp hơn khoảng 1,8 điểm phần trăm so với tín dụng.
Khoảng cách giữa tín dụng và huy động vì thế vẫn ở mức lớn. TCBS ước tính, dư nợ tín dụng cao hơn huy động khoảng 2,6 triệu tỷ đồng vào cuối quý III, trong khi cuối năm 2025 khoảng cách này là 2,1 triệu tỷ đồng.
Khi nhu cầu vay vốn thường tăng vào cuối năm, các ngân hàng có thêm lý do để cạnh tranh nguồn tiền gửi. Một số chương trình huy động đã đưa lãi suất lên trên 9%/năm. Theo MBS, lãi suất bình quân kỳ hạn 12 tháng trong nhóm ngân hàng khảo sát cuối tháng 9 đạt 8,45%/năm, tăng 2,63 điểm phần trăm so với đầu năm.
Điều này tạo ra bài toán khó cho ngân hàng: Muốn giữ nguồn vốn phải cạnh tranh về lãi suất, nhưng đồng thời lại phải giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế.
Tại cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ những tháng cuối năm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu triển khai thực chất các giải pháp giảm mặt bằng lãi suất, trong đó giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2% đối với sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.
Ngân hàng Nhà nước đồng thời được yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành quy định về lãi suất, xử lý tình trạng cạnh tranh lãi suất không lành mạnh và kiểm soát chặt nợ xấu.
Như vậy, kỷ lục tiền gửi dân cư đang mang lại thêm nguồn lực cho hệ thống ngân hàng, nhưng chưa thể xem là dấu hiệu áp lực huy động đã kết thúc. Khi tín dụng tiếp tục chạy nhanh và yêu cầu giảm lãi suất cho vay ngày càng rõ, cuộc cạnh tranh giữ nguồn vốn nhiều khả năng vẫn là bài toán lớn của các ngân hàng trong những tháng cuối năm.
Minh Thành (t/h)
