Dư địa tín dụng mở rộng
Sau giai đoạn thận trọng hơn trong các kỳ điều tra trước, triển vọng tín dụng đang được các tổ chức tín dụng nhìn nhận tích cực hơn. Theo Điều tra xu hướng kinh doanh quý IV/2026 của Ngân hàng Nhà nước, dư nợ tín dụng được dự kiến tăng bình quân 5,3% trong quý IV, cao hơn mức tăng huy động vốn 4,1%.
Đáng chú ý, dự báo tăng trưởng tín dụng cả năm 2026 được điều chỉnh tăng 1,9 điểm phần trăm, từ 14,5% lên 16,4%. Trong khi đó, kỳ vọng tăng trưởng huy động vốn vẫn được giữ ở mức 14,3%. Khoảng cách giữa tốc độ tăng tín dụng và huy động vốn vì vậy được nới lên 2,1 điểm phần trăm.
Diễn biến này cho thấy các ngân hàng đang kỳ vọng nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục cải thiện trong những tháng cuối năm. Trong quý III, nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng đã tăng, trong đó vay vốn vẫn là động lực nổi bật nhất. Đáng chú ý, nhu cầu vay của các tổ chức kinh tế cao hơn khách hàng cá nhân, với tín hiệu cải thiện rõ ở nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Thanh khoản hệ thống vẫn được đánh giá ở trạng thái tốt và được kỳ vọng tiếp tục cải thiện trong quý IV. Đây là điều kiện quan trọng để các ngân hàng mở rộng cho vay mà không tạo áp lực quá lớn lên khả năng cân đối nguồn vốn.
Tuy nhiên, tín dụng tăng nhanh không đồng nghĩa lợi nhuận tự động tăng tương ứng. Khi cạnh tranh cho vay gia tăng, ngân hàng phải cân đối giữa tăng trưởng dư nợ, biên lãi ròng và chi phí vốn. Đây cũng là lý do chất lượng tín dụng trở thành biến số quan trọng trong chặng cuối năm.
Lợi nhuận sáng nhưng rủi ro chưa biến mất
Triển vọng lợi nhuận đang có nhiều điểm tích cực. Có tới 86,1% tổ chức tín dụng dự kiến lợi nhuận trước thuế năm 2026 tăng so với năm trước; chỉ 10,4% dự báo giảm và 3,5% cho rằng lợi nhuận không thay đổi. Tỷ lệ kỳ vọng tăng lợi nhuận cũng cao hơn mức 84,1% tại cuộc điều tra quý III.
Kết quả dự báo của VPBankS cũng cho thấy xu hướng tương tự. Lợi nhuận sau thuế nhóm ngân hàng trong danh mục theo dõi được dự phóng đạt 67.699 tỷ đồng trong quý III, tăng 17,7% so với cùng kỳ; cả năm có thể đạt 281.356 tỷ đồng, tăng 21,5%.
Tín dụng tiếp tục là một trong những động lực chính. HDBank được dự báo lợi nhuận sau thuế quý III tăng 45,5%, trong khi tăng trưởng tín dụng cả năm có thể đạt 35%. Lợi nhuận MB được dự báo tăng 35,8%, với tín dụng đến cuối quý III tăng khoảng 19-20% so với đầu năm, chủ yếu nhờ khách hàng doanh nghiệp.
Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, lợi nhuận sau thuế quý III của BIDV, VietinBank và Vietcombank lần lượt được dự báo tăng 24,3%, 20,1% và 12,6%. Với cả năm, VPBankS dự báo lợi nhuận sau thuế VPBank tăng 30,5%, Vietcombank 22,8%, VietinBank 22,2%, Techcombank 19,9% và BIDV 18,4%.
Dù vậy, bức tranh không hoàn toàn chỉ có gam màu sáng. Mặt bằng rủi ro tổng thể của các nhóm khách hàng được các tổ chức tín dụng đánh giá tiếp tục tăng nhẹ trong năm 2026. Đáng chú ý, công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn nằm trong nhóm được đánh giá có mức độ rủi ro cao hơn.
Một điểm tích cực là tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã cải thiện trong quý III và được kỳ vọng tiếp tục khả quan trong những tháng cuối năm. Tuy nhiên, VPBankS vẫn lưu ý chi phí vốn, chi phí tín dụng và chất lượng tài sản là những yếu tố cần theo dõi.
Điều này cho thấy bài toán của ngành ngân hàng trong giai đoạn cuối năm không chỉ là cho vay được bao nhiêu, mà còn là cho vay vào đâu và kiểm soát chất lượng khoản vay như thế nào. Tín dụng tăng trưởng mạnh sẽ tạo thêm dư địa cho thu nhập, nhưng chỉ thực sự chuyển hóa thành lợi nhuận bền vững khi đi cùng kiểm soát rủi ro và duy trì được hiệu quả sử dụng vốn.
Trong bối cảnh đó, kỳ vọng tín dụng 16,4% và tỷ lệ 86,1% tổ chức tín dụng dự báo lợi nhuận tăng là những tín hiệu tích cực. Nhưng phía sau các con số này vẫn là cuộc cân bằng giữa tăng trưởng và an toàn. Đây sẽ là yếu tố quyết định chất lượng lợi nhuận ngân hàng trong những tháng cuối năm 2026.
Minh Thành (t/h)
