Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM vừa ban hành “Kiến trúc số ngành khoa học công nghệ TP.HCM” cùng “Mô hình Sở Khoa học và Công nghệ số TP.HCM” phiên bản 1.0. Đây được xem là nền tảng định hướng cho quá trình xây dựng hệ thống quản trị ngành theo mô hình số hóa đồng bộ, hiện đại và có khả năng mở rộng trong thời gian tới.
Mô hình được xây dựng trên cơ sở nhiều văn bản pháp lý quan trọng như Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình chuyển đổi số quốc gia; cùng Khung Kiến trúc số TP.HCM do UBND Thành phố ban hành cuối năm 2025.
Theo quyết định triển khai, Văn phòng Sở sẽ phối hợp với Trung tâm Công nghệ thông tin và Địa không gian TP.HCM (GITC) cùng các đơn vị trực thuộc để tổ chức chuyển đổi số theo kiến trúc và mô hình vừa được công bố.
Mô hình sở khoa học công nghệ số TP.HCM giữ vai trò là một khung tham chiếu toàn diện, mô tả các tầng, các thành phần chức năng và luồng tương tác dữ liệu cần thiết để xây dựng và vận hành một Sở Khoa học và Công nghệ thông minh, hiện đại trên nền tảng số. Mô hình này bao gồm 4 nền tảng giao dịch và tương tác cộng đồng gồm:
+ Cổng Thông tin điện tử Sở Khoa học và Công nghệ: Kênh thông tin chính thức, cung cấp dịch vụ công trực tuyến và các thông tin liên quan.
+ Sàn Giao dịch Công nghệ Techmart: Nền tảng số giúp kết nối cung - cầu công nghệ, hỗ trợ mua bán, chuyển giao kết quả nghiên cứu.
+ Tiềm lực khoa học công nghệ và Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: thông tin tiềm lực khoa học công nghệ và công cụ trực quan hóa hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, giúp các bên liên quan tìm kiếm, kết nối và hợp tác.
+ Dashboard DTI & Thông tin hoạt động: Bảng điều khiển tích hợp hiển thị các chỉ số chuyển đổi số (DTI) và thông tin hoạt động của Sở Khoa học và Công nghệ.
Điểm đáng chú ý của mô hình là cách tiếp cận theo cấu trúc nhiều lớp, trong đó dữ liệu giữ vai trò trung tâm. Toàn bộ hệ thống được thiết kế như một khung tham chiếu tổng thể, mô tả đầy đủ các tầng công nghệ, luồng dữ liệu và chức năng vận hành cần thiết cho một Sở Khoa học và Công nghệ số toàn diện.
Theo sơ đồ kiến trúc được công bố, lớp đầu tiên là nhóm đối tượng tương tác gồm bốn thành phần chính: người dân và doanh nghiệp; viện, trường và chuyên gia; lãnh đạo, cán bộ Sở; cùng các cơ quan Nhà nước và Bộ Khoa học và Công nghệ. Các nhóm này sẽ khai thác dịch vụ số, dữ liệu mở và các nền tảng dùng chung do Sở cung cấp.
Ở lớp nền tảng giao dịch và tương tác cộng đồng, hệ thống tích hợp đồng thời nhiều nền tảng số quan trọng như Cổng Thông tin điện tử Sở KH&CN, Sàn giao dịch công nghệ Techmart, hệ thống bản đồ tiềm lực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng nền tảng thủ tục hành chính trực tuyến toàn trình.
Thông qua các nền tảng này, doanh nghiệp có thể tìm kiếm công nghệ, kết nối cung – cầu và tham gia thị trường đổi mới sáng tạo; người dân có thể tra cứu dữ liệu khoa học, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến; trong khi các trường đại học, viện nghiên cứu và chuyên gia được hỗ trợ đăng ký nhiệm vụ khoa học, phản biện, hợp tác nghiên cứu và chia sẻ tri thức.
Phần lõi của mô hình là hệ sinh thái quản lý nghiệp vụ số với 11 phân hệ chuyên ngành. Các phân hệ bao quát nhiều lĩnh vực như quản lý nhiệm vụ khoa học công nghệ, chuyển đổi số, sở hữu trí tuệ, công nghiệp công nghệ số, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, bưu chính viễn thông, công nghệ và an toàn bức xạ, thông tin khoa học công nghệ, kế hoạch – tài chính hay dịch vụ sự nghiệp khoa học.
Không dừng ở số hóa quy trình, mô hình còn tích hợp không gian điều hành số dành cho lãnh đạo và cán bộ chuyên môn. Theo sơ đồ công bố, hệ thống dashboard điều hành được xây dựng để theo dõi KPI, phân công nhiệm vụ tự động, lập lịch giám sát và hỗ trợ phân tích dữ liệu bằng AI phục vụ công tác quản lý Nhà nước.
Một trong những cấu phần quan trọng khác là kho dữ liệu tập trung ngành khoa học và công nghệ. Hệ thống này được thiết kế theo hướng Data Lakehouse, có khả năng lưu trữ, phân tích và kết nối dữ liệu đa nguồn, từ dữ liệu chuyên ngành, dữ liệu địa không gian GIS đến dữ liệu dùng chung và dữ liệu lớn.
Sơ đồ mô hình cũng cho thấy cấu trúc dữ liệu được chia thành nhiều miền chuyên biệt như quản lý nghiên cứu khoa học và an toàn bức xạ; sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo; tiêu chuẩn – đo lường – chất lượng; bưu chính viễn thông và hạ tầng số; công nghiệp công nghệ thông tin, chuyển đổi số và kinh tế số; thông tin khoa học công nghệ cùng các nghiệp vụ liên quan khác.
Ở tầng tích hợp và xử lý dữ liệu, hệ thống sử dụng API Gateway, ETL/Data Pipeline và Geo-Processing Engine nhằm chuẩn hóa, làm sạch, phân tích và liên thông dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Các nguồn dữ liệu bao gồm hệ thống phần mềm dùng chung, cơ sở dữ liệu của bộ ngành và địa phương, dữ liệu số hóa OCR, dữ liệu IoT/sensor và các hệ thống nghiệp vụ riêng của từng đơn vị.
Toàn bộ nền tảng được vận hành trên hạ tầng điện toán đám mây hoặc máy chủ hiệu năng cao (HPC), đồng thời tích hợp trung tâm giám sát an toàn thông tin SOC và hệ thống mạng – chữ ký số để bảo đảm an ninh dữ liệu.
Ngoài chức năng quản lý nội bộ, mô hình còn hướng tới mở rộng khả năng khai thác dữ liệu cho xã hội thông qua các dịch vụ chia sẻ API nội bộ, nền tảng BI và Geo AI phục vụ phân tích thông minh, cũng như hệ thống dữ liệu mở dành cho doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu.
Theo Sở KH&CN TP.HCM, việc xây dựng mô hình Sở Khoa học và Công nghệ số không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả quản trị Nhà nước mà còn tạo nền tảng cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thành phố. Trong đó, dữ liệu, công nghệ số và kết nối liên thông được xác định là trụ cột thúc đẩy phát triển khoa học – công nghệ trong giai đoạn mới.
L.T(t/h)
