Tái sinh vật liệu - Lời giải kinh tế tuần hoàn từ thực tiễn
ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đang trở thành "thước đo" then chốt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và hội nhập toàn cầu.
Tại Tọa đàm “ESG – Nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững cho doanh nghiệp” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh Khu vực TP.HCM (VCCI-HCM) tổ chức mới đây, câu chuyện thực tiễn từ doanh nghiệp đã thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng sản xuất kinh doanh.
Bà Võ Thị Liên Hương,Tổng Giám đốc Khu vực miền Nam Công ty Cổ phần Secoin, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp xanh TP.HCM đã chia sẻ công thức 5W1H rất cụ thể mà Secoin áp dụng, đó là doanh nghiệp xác định rõ mục tiêu cần làm (What); động cơ nào triển khai ESG (Why); thực hành ESG tại đâu (Where); nhân sự phụ trách triển khai (Who); xây dựng lộ trình cụ thể 1 năm, 2 năm hay 3 năm (When); phương thức vận hành (How).
Là doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, các sản phẩm gạch, ngói nghệ thuật Secoin đã có mặt trên 60 quốc gia trên thế giới. Bài toán giữ vững và mở rộng thị trường xuất khẩu thay vì bị loại khỏi cuộc chơi; tối ưu hóa vận hành dài hạn thay vì kiệt quệ do lạm phát tài nguyên và giữ chân người lao động đã trở thành động lực để Secoin triển khai ESG đồng bộ, hiệu quả”, bà Hương chia sẻ.
Điển hình, Secoin triển khai mô hình GREEN STAR với 5 mục tiêu cốt lõi: Nhà máy xanh – Sản phẩm xanh – Quy trình tinh gọn – Chinh phục tiêu chuẩn quốc tế – Tham gia cộng đồng doanh nghiệp xanh.
Giải pháp nổi bật của Secoin là tái sinh vật liệu ngay tại nhà máy. Những tấm gạch terrazzo lớn không đạt chuẩn kích thước/bề mặt thay vì bỏ đi, nó được cắt chọn lọc trở thành sản phẩm gạch ốp tường nghệ thuật. Phần rìa, góc tấm gạch thừa sau khi cắt tiếp tục được nghiền nát, kết hợp với các nguyên liệu khác để tạo ra "gạch vỉa hè tái chế".
Bằng cách tích hợp sản xuất tinh gọn (Lean) với ESG, Secoin đã hoàn thiện vòng lặp kinh tế tuần hoàn hướng tới Zero Waste (không rác thải), tạo dựng chuỗi giá trị xanh bền vững dựa trên chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm xã hội.
Đánh giá cao cách làm của Secoin, ông Phí Anh Tuấn, Giám đốc dự án Công ty Cổ phần Công nghệ sinh học Probiotics khẳng định: Dù trong công nghiệp hay nông nghiệp, thực hành ESG đều cần một nền tảng chuẩn xác và tư duy hệ thống ngay từ đầu. Điều này giúp doanh nghiệp dễ dàng thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế đa dạng khi bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông Tuấn dẫn chứng mô hình sản xuất nấm rơm quy mô lớn ứng dụng kinh tế tuần hoàn: Rơm thải sau thu hoạch nấm được xử lý bằng công nghệ vi sinh. Rơm phân hủy trở thành phân bón hữu cơ cho lúa, giúp cải tạo đất, giảm thuốc bảo vệ thực vật và phân vô cơ. Từ đó tạo ra vòng lặp sạch: Lúa sạch tạo ra nguồn rơm sạch, phục vụ cho sản xuất nấm sạch.
Đó chỉ là một trong rất nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp mà theo ông Phí Anh Tuấn, nếu áp dụng tốt ESG sẽ mang lại giá trị về kinh tế, môi trường, xã hội, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên để thực hiện ESG trước tiên cần phải thay đổi tư duy, nhận thức và có lộ trình cụ thể, dài hơi. Ông Tuấn đề xuất xây dựng “Mô hình xã ứng dụng ESG”, tạo hiệu ứng, lan tỏa giúp người dân địa phương thay đổi tập quán sản xuất, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.
Thúc đẩy thực hành ESG, nỗ lực từ nhiều phía
Bà Nguyễn Xuân Bích Thoại, Phó Giám đốc VCCI-HCM cho biết: “Trong những năm qua, thông qua nhiều chương trình đào tạo, hội thảo, tư vấn và kết nối doanh nghiệp, VCCI đã tích cực hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các xu hướng phát triển mới, trong đó ESG được xác định là một nội dung trọng tâm”.
Tuy nhiên, hiện nay, tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch và đang thực hành ESG còn khá khiêm tốn.
Rào cản lớn nhất đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) chính là áp lực chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ sạch, xử lý môi trường và năng lượng tái tạo khá lớn. Do đó, các doanh nghiệp đang rất cần các chính sách hỗ trợ thiết thực như: tiếp cận nguồn vay ưu đãi (tín dụng xanh), giảm/miễn thuế khi cam kết thực hành ESG.
Giải đáp trăn trở này, ông Nguyễn Quang Thanh, Phó Tổng Giám đốc Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước TP.HCM (HFIC), Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP.HCM (HGBA) khẳng định: HFIC luôn sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp theo Nghị quyết số 09/2023/NQ-HĐND. Theo đó, các gói chính sách hỗ trợ từ HFIC hiện nay có mức vốn vay tối đa được hỗ trợ lãi suất lên đến 200 tỷ đồng/dự án; hạn mức vốn vay được hỗ trợ từ 70% – 85% tùy lĩnh vực; mức hỗ trợ lãi suất từ 50% – 100%; thời hạn hỗ trợ tối đa 7 năm kể từ khi giải ngân.
Trong 7 tháng đầu năm 2026, HFIC đã tiếp nhận 42 dự án đăng ký hỗ trợ lãi suất và đang trong quá trình thẩm định giải ngân.
Đặc biệt, nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của TP.HCM, thành phố đang dự thảo Nghị quyết sửa đổi để mở rộng đối tượng hỗ trợ. Các lĩnh vực như điện mặt trời, công nghệ chiến lược & chuyển đổi số, chuyển đổi KCN/KCX sinh thái - thông minh, giao thông xanh, nhà ở xã hội... sẽ tiếp tục nhận được ưu tiên hàng đầu.
Theo các chuyên gia, để đạt hiệu quả hơn nữa trong việc triển khai thực hiện ESG, yếu tố quản trị (Governance) đóng vai trò quyết định, bắt đầu từ sự thay đổi nhận thức, tư duy của người đứng đầu. Cùng với đó, sự minh bạch tài chính chính là "tấm vé thông hành" giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.
Đại diện VCCI-HCM khẳng định, “ESG không phải là mục tiêu dành riêng cho các tập đoàn lớn. Mỗi doanh nghiệp, dù quy mô lớn hay nhỏ, đều có thể bắt đầu từ những bước đi phù hợp: Sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, xây dựng môi trường làm việc tốt hơn, nâng cao tính minh bạch trong quản trị, quan tâm đến người lao động và cộng đồng. Những thay đổi tích cực đó sẽ từng bước tạo nên giá trị bền vững cho doanh nghiệp và toàn xã hội”.
Thanh Huyền
