Theo dữ liệu của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) tổng hợp từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, trong tháng 8/2026 có 33 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp với tổng giá trị 32.029 tỷ đồng. Phát hành riêng lẻ tiếp tục chiếm ưu thế với 25 đợt, tổng giá trị 25.629 tỷ đồng, tương đương khoảng 80% lượng vốn huy động trong tháng. 8 đợt phát hành ra công chúng còn lại đạt 6.400 tỷ đồng.
Tính chung 8 tháng, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành đạt 348.980 tỷ đồng. Trong đó, phát hành riêng lẻ chiếm 295.942 tỷ đồng, tương đương 84,8%, còn trái phiếu chào bán ra công chúng đạt 53.038 tỷ đồng.
Đáng chú ý, quy mô huy động lớn không đồng nghĩa chi phí vốn giữa các nhóm doanh nghiệp giống nhau. Mức lãi suất cao nhất trong tháng 8 thuộc về nhóm bất động sản, lên tới 13%/năm. Con số này cao hơn đáng kể so với mức 10,5%/năm của nhóm chứng khoán và 9,8%/năm của nhóm ngân hàng.
Sự chênh lệch cho thấy nhà đầu tư đang yêu cầu mức bù đắp rủi ro khác nhau đối với từng nhóm tổ chức phát hành. Với những doanh nghiệp có đặc thù dòng tiền dài, mức độ sử dụng đòn bẩy cao hoặc khả năng tiếp cận vốn phụ thuộc nhiều vào thị trường, chi phí huy động có thể trở thành yếu tố đáng kể trong bài toán tài chính.
Phát hành mới tăng nhưng mua lại trước hạn giảm mạnh
Một tín hiệu đáng chú ý khác nằm ở hoạt động xử lý các khoản nợ hiện hữu. Trong tháng 8, doanh nghiệp chỉ mua lại trước hạn 18.914 tỷ đồng trái phiếu, giảm tới 60% so với cùng kỳ năm 2025.
Diễn biến này cần được nhìn cùng với lượng trái phiếu sẽ đáo hạn trong thời gian tới. Theo ước tính, khoảng 91.236 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp sẽ đến hạn trong 4 tháng cuối năm 2026. Điều đó đồng nghĩa khả năng tạo dòng tiền và chuẩn bị nguồn vốn thanh toán sẽ trở thành vấn đề quan trọng đối với nhiều doanh nghiệp trong giai đoạn cuối năm.
Đặc biệt, tháng 8 tiếp tục ghi nhận 2 mã trái phiếu mới chậm thực hiện nghĩa vụ với trái chủ, với tổng giá trị gốc 2.522 tỷ đồng và khoảng 91,1 tỷ đồng tiền lãi. Dù số mã phát sinh không lớn, các trường hợp này cho thấy rủi ro tín dụng trên thị trường chưa hoàn toàn được loại bỏ.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp có thể phải cân đối nhiều phương án như sử dụng dòng tiền hoạt động, tái cơ cấu nghĩa vụ nợ hoặc huy động nguồn vốn mới để đáp ứng các khoản đáo hạn. Khả năng tiếp cận vốn với chi phí hợp lý vì thế sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tài chính của từng tổ chức phát hành.
Thanh khoản thứ cấp hạ nhiệt, nhu cầu vốn vẫn hiện hữu
Trên thị trường thứ cấp, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong tháng 8 có dấu hiệu chững lại. Tổng giá trị giao dịch đạt 129.013 tỷ đồng, tương đương bình quân khoảng 6.450 tỷ đồng mỗi phiên, giảm khoảng 12% so với tháng 7.
Sự trái chiều giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp đáng chú ý: doanh nghiệp vẫn huy động hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi tháng, nhưng thanh khoản trái phiếu đã phát hành lại có xu hướng giảm. Điều này cho thấy nhu cầu vốn của doanh nghiệp vẫn lớn, trong khi dòng tiền trên thị trường thứ cấp chưa thực sự sôi động.
Một số công ty chứng khoán cũng đang tiếp tục lên kế hoạch huy động vốn qua kênh trái phiếu. Công ty CP Chứng khoán Dầu khí (PSI) dự kiến phát hành riêng lẻ tối đa 30 tỷ đồng, kỳ hạn 2 năm, lãi suất cố định 9,95%/năm. Trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền và không có tài sản bảo đảm.
Trong khi đó, Công ty CP Chứng khoán LPBank (LPS) lên phương án phát hành tối đa 1.000 tỷ đồng trái phiếu riêng lẻ, kỳ hạn một năm. Mức lãi suất cụ thể chưa được công bố.
Những kế hoạch này cho thấy trái phiếu vẫn là một kênh huy động vốn quan trọng đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi lượng trái phiếu đáo hạn tăng mạnh vào cuối năm, trọng tâm của thị trường sẽ không chỉ nằm ở khả năng phát hành mới mà còn ở năng lực trả nợ và duy trì dòng tiền của doanh nghiệp. Đây sẽ là yếu tố quyết định mức độ ổn định của thị trường trái phiếu trong những tháng cuối năm.
Nam Sơn (t/h)
