Làn sóng tấn công – đáp trả lan rộng khắp khu vực
Một bước leo thang nghiêm trọng đã xảy ra khi Israel và Mỹ tiến hành các cuộc không kích phối hợp nhằm vào nhiều mục tiêu tại Iran. Nhiều tiếng nổ vang lên ở thủ đô Tehran. Israel tuyên bố tình trạng khẩn cấp do lo ngại khả năng trả đũa, trong khi không phận Iran bị đóng cửa.
Các đòn tấn công được phía Israel mô tả là hành động “phòng ngừa”, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao giữa Tehran và Washington liên quan chương trình hạt nhân Iran đã đổ vỡ sau nhiều tháng thương lượng.
Theo IRNA, Iran đã phát động đợt tấn công quy mô lớn bằng UAV và tên lửa nhằm vào “các địa điểm bị chiếm đóng” để đáp trả. Nhiều vụ nổ được ghi nhận tại Tehran và các thành phố khác như Qom, Hamedan, Tabriz, Ilam…
Phía Mỹ gọi chiến dịch là “Cơn cuồng nộ kinh hoàng”, trong khi Israel đặt tên là “Sư tử gầm”. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mục tiêu là ngăn chặn Iran đe dọa lợi ích an ninh quốc gia Mỹ và bảo đảm nước này không sở hữu vũ khí hạt nhân.
Iran tuyên bố sẽ sử dụng “toàn bộ sức mạnh và nguồn lực” để đáp trả, đồng thời kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hành động. Căng thẳng nhanh chóng lan rộng ra toàn khu vực.
Jordan thông báo hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn 13 tên lửa đạn đạo và 49 UAV. Kuwait ghi nhận một UAV rơi gần sân bay quốc tế khiến một số nhân viên bị thương nhẹ. Tại UAE, một “sự cố” xảy ra tại khu vực Palm Jumeirah (Đảo Cọ) ở Dubai khiến ít nhất 4 người bị thương và gây hỏa hoạn cục bộ.
Hãng tin TASS dẫn tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga lên án các cuộc tấn công là “bước đi liều lĩnh” và “hành động gây hấn vũ trang có chủ đích”.
Luật pháp quốc tế và nguy cơ xói mòn trật tự toàn cầu
Theo Hiến chương Liên hợp quốc, các quốc gia không được sử dụng vũ lực chống lại một quốc gia có chủ quyền khác, trừ khi được Hội đồng Bảo an cho phép hoặc trong trường hợp tự vệ chính đáng. Các cuộc tấn công phủ đầu, nếu không có bằng chứng rõ ràng về mối đe dọa sắp xảy ra, thường bị coi là vi phạm chuẩn mực quốc tế.
Trong bối cảnh cuộc chiến Nga – Ukraine chưa có lối thoát, xung đột dọc biên giới Afghanistan – Pakistan bùng phát và nhiều điểm nóng khác chưa hạ nhiệt, leo thang tại Trung Đông làm gia tăng rủi ro phân tán nguồn lực quốc tế khỏi các nỗ lực hòa giải hiện hữu.
Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng các đòn không kích có thể khiến Iran cứng rắn hơn, thậm chí thúc đẩy nước này tăng tốc chương trình hạt nhân thay vì kiềm chế.
Giới phân tích cho rằng tác động kinh tế sẽ phụ thuộc vào mức độ và thời gian kéo dài của xung đột. Ông William Jackson, kinh tế trưởng phụ trách thị trường mới nổi tại Capital Economics (Anh), nhận định nếu xung đột chỉ ở mức hạn chế, giá dầu có thể tăng lên khoảng 80 USD/thùng. Trong trường hợp nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, chẳng hạn nếu Iran phong tỏa eo biển Hormuz, giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng.
Việc Iran bị cáo buộc tấn công các căn cứ quân sự Mỹ tại Qatar, Kuwait, UAE và Bahrain làm dấy lên nguy cơ mở rộng xung đột. Hàng loạt quốc gia Trung Đông đã đóng không phận.
Giá dầu tăng mạnh sẽ kéo theo áp lực lạm phát toàn cầu, ảnh hưởng đến phục hồi kinh tế và an ninh năng lượng, đặc biệt tại các quốc gia nhập khẩu ròng năng lượng.
Khuyến cáo khẩn cấp tới cộng đồng người Việt
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Đại sứ quán Việt Nam tại Israel đã phát thông báo khẩn đề nghị cộng đồng người Việt tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn an ninh của chính quyền sở tại, hạn chế di chuyển, lưu trú gần khu vực có hầm trú ẩn và sẵn sàng phương án sơ tán khi cần thiết.
Cộng đồng được khuyến nghị duy trì liên hệ thường xuyên với Đại sứ quán và liên hệ đường dây nóng trong trường hợp cần bảo hộ công dân.
Cuộc leo thang quân sự Israel – Mỹ nhằm vào Iran không chỉ là một biến cố khu vực, mà còn là phép thử đối với trật tự quốc tế và hệ thống luật pháp toàn cầu. Trong một thế giới đang đối mặt với chiến tranh, đói nghèo và biến đổi khí hậu, việc ưu tiên vũ lực thay vì đối thoại có nguy cơ đẩy ổn định toàn cầu đến bờ vực nguy hiểm hơn.
Giới quan sát cho rằng con đường duy nhất khả thi để giải quyết vấn đề hạt nhân Iran vẫn là quay lại bàn đàm phán, thông qua đối thoại và thỏa hiệp ngoại giao. Nếu vòng xoáy trả đũa tiếp tục mở rộng, thế giới có thể phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng mới có sức lan tỏa vượt xa khu vực Trung Đông.
Thiên Trường
