Theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, tình trạng ngộ độc thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt tại các bếp ăn tập thể, trường học và thức ăn đường phố. Trong khi đó, hoạt động kinh doanh thực phẩm qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử ngày càng phổ biến, gây khó khăn cho công tác kiểm soát nguồn gốc và chất lượng sản phẩm.
Chính vì vậy, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm đã phát động “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm" năm 2026 với chủ đề “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”. Trọng tâm của chiến dịch là tăng cường thanh tra, hậu kiểm và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm.
Thực phẩm bẩn: Nguy cơ hiện hữu đòi hỏi hành động quyết liệt
Tại Thái Nguyên, ngày 14/4/2026, đồng chí Nông Quang Nhất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh ký ban hành Kế hoạch số 155/KH-UBND về việc triển khai "Tháng hành động vì an toàn thực phẩm" năm 2026 trên địa bàn tỉnh trong đó yêu cầu các sở, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra đối với bếp ăn tập thể, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố và thực phẩm chế biến sẵn; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của người dân và hộ kinh doanh.
Thực tế cho thấy, nguy cơ mất an toàn thực phẩm không còn dừng ở các vi phạm nhỏ lẻ. Vụ việc xảy ra ngay tại Thái Nguyên vào cuối tháng 3/2026 là một minh chứng rõ ràng. Phụ huynh Trường Mầm non Hòa Bình phát hiện thịt lợn sử dụng trong bữa ăn của trẻ có biểu hiện bất thường. Kết quả xét nghiệm sau đó cho thấy mẫu thịt dương tính với vi-rút dịch tả lợn châu Phi và vi khuẩn E.coli.
Quá trình điều tra của Công an tỉnh Thái Nguyên đã dẫn đến việc triệt phá đường dây cung cấp thực phẩm kém chất lượng vào trường học, đồng thời phát hiện hành vi đưa và nhận hối lộ giữa nhà cung cấp với nguyên hiệu trưởng, kế toán Trường Mầm non Nam Hòa. Ngày 17/4/2026, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án “Đưa hối lộ, nhận hối lộ” và bắt tạm giam ba đối tượng liên quan.
Vụ việc không chỉ phơi bày lỗ hổng trong giám sát nguồn cung, đấu thầu tại bếp ăn trường học mà còn đặt ra yêu cầu cấp bách phải siết chặt hơn công tác quản lý thực phẩm trong môi trường tập thể. Điều khiến dư luận lo ngại hơn cả là thực phẩm nhiễm bệnh đã được đưa trực tiếp vào bữa ăn của trẻ nhỏ, nhóm đối tượng gần như không có khả năng tự bảo vệ trước các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Tăng cường kiểm tra liên ngành: Vai trò tuyến đầu của lực lượng chức năng
Hưởng ứng “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” năm 2026, nhiều đoàn kiểm tra liên ngành tại Thái Nguyên đã đồng loạt ra quân kiểm tra các cơ sở kinh doanh thực phẩm, bếp ăn tập thể và dịch vụ ăn uống trên địa bàn.
Tại Điềm Thụy, đoàn kiểm tra liên ngành tập trung rà soát giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, nguồn gốc nguyên liệu, quy trình chế biến, bảo quản và việc lưu mẫu thức ăn. Trong quá trình kiểm tra, lực lượng chức năng đồng thời hướng dẫn các cơ sở thực hiện đúng quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng cao trách nhiệm trong chế biến và kinh doanh.
Tương tự, tại Gia Sàng, các đoàn kiểm tra đã rà soát 17 bếp ăn bán trú, 41 cơ sở dịch vụ ăn uống và 39 cơ sở thức ăn đường phố trên địa bàn.
Theo đại diện Đoàn kiểm tra liên ngành tỉnh, mục tiêu của các đợt kiểm tra không chỉ là xử lý vi phạm mà còn hướng tới phòng ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa. “Chúng tôi tăng cường hậu kiểm đối với các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để các cơ sở kinh doanh nâng cao ý thức chấp hành pháp luật”, đại diện đoàn kiểm tra cho biết. 
Theo lực lượng quản lý thị trường tại Thái Nguyên, các vi phạm hiện nay không chỉ xuất hiện tại chợ truyền thống mà đang dịch chuyển mạnh sang nền tảng số. Nhiều đối tượng lợi dụng livestream, giao hàng qua trung gian hoặc chia nhỏ đơn hàng để né tránh kiểm tra. Hàng hóa thường thay đổi địa điểm tập kết liên tục, gây khó khăn cho công tác truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm.
Chính vì thế, cơ chế phối hợp liên ngành đang trở thành yếu tố then chốt trong kiểm soát thị trường thực phẩm, đặc biệt với các hành vi vi phạm trên môi trường số.
Ở góc độ chuyên môn, đại diện ngành y tế tại Thái Nguyên nhận định, thách thức lớn hiện nay không chỉ nằm ở thực phẩm kém chất lượng mà còn ở việc nhiều sản phẩm có bao bì, nhãn mác đầy đủ nhưng nguồn gốc chưa thực sự minh bạch. Người tiêu dùng hiện rất khó phân biệt đâu là thực phẩm an toàn, đặc biệt với thực phẩm bán online hoặc sản phẩm chế biến sẵn.
Sau vụ việc tại trường mầm non, nhiều phụ huynh trên địa bàn tỉnh cũng cho biết họ quan tâm hơn tới nguồn gốc thực phẩm trong các bếp ăn tập thể và mong muốn cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra thường xuyên thay vì chỉ theo đợt cao điểm.
Không có “vùng cấm” trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Trong cuộc chiến chống thực phẩm bẩn, vai trò của lực lượng chức năng không chỉ dừng lại ở kiểm tra, xử phạt mà còn là bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Đại diện một doanh nghiệp chế biến nông sản tại Thái Nguyên cho rằng, việc tăng cường kiểm tra và xử lý thực phẩm không rõ nguồn gốc là cần thiết để bảo vệ uy tín doanh nghiệp và quyền lợi người tiêu dùng.
“Nếu hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn tồn tại trên thị trường thì những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc vào chất lượng sản phẩm sẽ chịu ảnh hưởng rất lớn”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ.
Theo các chuyên gia, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm không thể chỉ dựa vào các đợt cao điểm kiểm tra mà cần xây dựng cơ chế giám sát thường xuyên, liên tục và có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Trong đó, cơ quan chức năng cần tiếp tục siết chặt hậu kiểm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; doanh nghiệp phải nâng cao trách nhiệm tự kiểm soát chất lượng; còn người dân cần chủ động lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nói không với thực phẩm không bảo đảm an toàn.
Từ những vụ việc xảy ra tại Thái Nguyên có thể thấy, cuộc chiến chống thực phẩm bẩn sẽ không hiệu quả nếu chỉ dừng ở các đợt cao điểm kiểm tra. Khi lực lượng chức năng đủ quyết liệt, doanh nghiệp đủ trách nhiệm và người dân đủ tỉnh táo, thị trường thực phẩm mới có thể phát triển an toàn, minh bạch và bền vững.
Hậu Thạch
