Xác heo chết trôi sông Đồng Nai: Ai đang đầu độc dòng sông?

Sáng 20/10, trên một đoạn sông Đồng Nai chảy qua xã Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng và nửa dòng bên kia là địa phận Thành phố Đồng Nai, ba chiếc xuồng của lực lượng chức năng phải tiếp cận, lai dắt những xác heo chết đang phân hủy vào bờ để tiêu hủy.

Những xác heo chết giữa dòng nước

Theo thông tin từ Đội Cảnh sát đường thủy số 1, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Lâm Đồng, qua công tác tuần tra, kiểm soát và nắm tình hình trên tuyến sông Đồng Nai, lực lượng chức năng phát hiện nhiều xác heo chết trôi nổi trên sông, đoạn qua xã Cát Tiên, khu vực giáp ranh TP. Đồng Nai. Trước đó, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân, lực lượng chức năng đã hướng dẫn neo giữ các xác heo nhằm hạn chế việc tiếp tục trôi về phía hạ lưu.

Sáng 20/10, Đội Cảnh sát đường thủy số 1 phối hợp với Công an xã Cát Tiên, Phòng Kinh tế, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp, Ban Chỉ huy Quân sự xã, lực lượng tham gia bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở cùng người dân tổ chức trục vớt.

Ba chiếc xuồng máy được huy động tiếp cận hiện trường. Trong điều kiện dòng nước chảy mạnh, đục ngầu, các lực lượng phải sử dụng trang phục bảo hộ, khẩu trang, phối hợp lai dắt từng xác heo vào bờ.

Trong số những xác heo được phát hiện, có con bị bỏ trong bao, có con còn nguyên xác, trọng lượng ước tính khoảng 100 kg. Những xác động vật đã bốc mùi hôi thối, ruồi nhặng bu bám, khiến người dân sinh sống dọc hai bên bờ sông không khỏi lo ngại.

Sau khi đưa vào bờ, lực lượng chức năng tiến hành xử lý, tiêu hủy theo quy định, hạn chế nguy cơ ô nhiễm nguồn nước và phát tán mầm bệnh.

Ông Đinh Tiên Hoàng, đại diện Phòng Kinh tế xã Cát Tiên, cho biết ngay sau khi nhận được thông tin, UBND xã đã chỉ đạo các bộ phận chuyên môn phối hợp với lực lượng chức năng khẩn trương xử lý.

Dù gặp nhiều khó khăn do dòng nước chảy xiết, các lực lượng vẫn nỗ lực hoàn thành việc thu gom, tiêu hủy xác động vật.

Đại úy Huỳnh Minh Xin, Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát đường thủy số 1, cho biết qua xác minh ban đầu, do các xác heo đã trôi trên sông từ trước nên chưa xác định được người vứt bỏ cũng như chủ nuôi. Lực lượng chức năng sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan xác minh, xử lý theo quy định.

Dòng sông không phải nơi để phi tang xác động vật

Sông Đồng Nai gắn bó với đời sống, sản xuất và sinh kế của nhiều cộng đồng dân cư. Với người dân sống ven Vườn Quốc gia Cát Tiên và vùng lân cân cận thì dòng sông không chỉ là cảnh quan thiên nhiên mà còn là một phần môi trường sống qua nhiều thế hệ.

Thế nhưng, những phản ánh về xác heo chết bị vứt bỏ tại các bãi rác, ven đường, khu vực vắng vẻ và trôi trên sông đang khiến nhiều người bất an.

Ông Huỳnh Kim Liên, 72 tuổi, sinh sống tại thôn Cát An, xã Cát Tiên 2, cho biết thời gian gần đây, ông chứng kiến tình trạng những bao tải nghi chứa xác heo chết được chở đến khu vực bãi rác.

“Khu vực này người dân chăn nuôi heo xảy ra tình trạng heo chết rất nhiều. Cứ mỗi chiều tối hoặc sáng sớm, tôi thấy họ chở bao đưa ra bãi rác này vứt, mùi hôi thối phát ra nồng nặc, không ai chịu nổi”, ông Liên phản ánh.

Theo ông Liên, điều khiến người dân lo lắng không chỉ là mùi hôi mà còn là nguy cơ dịch bệnh từ những xác động vật không được xử lý đúng cách.

“Nếu heo chết mà không được xử lý đúng cách, cứ đem vứt xuống sông hoặc bỏ ở những nơi vắng vẻ thì ai biết được nguy cơ dịch bệnh sẽ đi đến đâu?”, ông Liên bày tỏ.

Những thông tin ông Liên phản ánh cần được cơ quan chức năng kiểm tra, xác minh, đặc biệt là nguồn gốc những bao tải bị vứt bỏ, số lượng xác động vật và cá nhân thực hiện hành vi.

Tại khu vực ngã ba Phù Mỹ, xã Cát Tiên, bà Huyền, 55 tuổi, cũng bày tỏ bức xúc trước tình trạng xác heo chết bị phản ánh vứt bỏ gần khu dân cư và nguy cơ bị thả xuống sông.

Theo bà Huyền, dòng sông là tài sản chung của cộng đồng, không phải nơi để bất kỳ ai tùy tiện đổ bỏ xác động vật hay chất thải. Nếu một người vì muốn giải quyết nhanh số heo chết của gia đình mà đem vứt ra môi trường, những người khác có thể phải gánh chịu hậu quả.

Sự bức xúc của người dân là điều dễ hiểu. Bởi việc xử lý một con heo chết không đúng cách có thể không dừng lại ở phạm vi một hộ chăn nuôi.

Xác động vật phân hủy ngoài môi trường có thể tạo ra nước rỉ, phát sinh mùi hôi, thu hút ruồi nhặng và làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm đất, nước. Nếu động vật chết do bệnh truyền nhiễm, việc vứt bỏ tùy tiện còn có thể làm phát tán tác nhân gây bệnh.

Đặc biệt, trên những tuyến sông có dòng chảy mạnh, xác động vật có thể di chuyển qua nhiều địa bàn trước khi được phát hiện.

Một xác heo bị vứt xuống nước ở vị trí này có thể trở thành nguy cơ môi trường đối với cộng đồng ở vị trí khác. Người gây ra hành vi có thể không còn nhìn thấy hậu quả, nhưng dòng sông vẫn phải tiếp nhận lượng chất thải ấy.

Đáng nói, nếu xác động vật bị bỏ trong bao tải rồi thả xuống nước, hành vi đó không thể được xem là cách xử lý thông thường đối với vật nuôi chết.

Tuy nhiên, với những xác heo vừa được trục vớt, cơ quan chức năng hiện chưa xác định được nguồn gốc và người vứt bỏ. Vì vậy, cần tiếp tục xác minh trước khi kết luận có hành vi cố ý thả xác động vật xuống sông.

Không thể để cộng đồng gánh hậu quả từ sự vô trách nhiệm

Vật nuôi chết là rủi ro có thể xảy ra trong hoạt động chăn nuôi. Nhưng xử lý vật nuôi chết thế nào lại phản ánh ý thức của người chăn nuôi và hiệu quả quản lý tại cơ sở.

Một con heo chết, đặc biệt là chết bất thường hoặc nghi mắc bệnh truyền nhiễm, cần được thông báo cho cơ quan thú y, chính quyền địa phương để kiểm tra và hướng dẫn xử lý phù hợp.

Việc tự ý vận chuyển xác động vật ra bãi rác, bỏ ven đường hoặc thả xuống sông không chỉ có nguy cơ gây ô nhiễm mà còn làm mất dấu nguồn phát sinh dịch bệnh, gây khó khăn cho công tác điều tra dịch tễ.

Trong thực tế, chi phí xử lý động vật chết, tâm lý lo ngại bị phát hiện dịch bệnh hoặc thiếu hiểu biết về quy trình tiêu hủy có thể là những nguyên nhân dẫn đến hành vi xử lý không đúng quy định. Tuy nhiên, đó chỉ là các khả năng cần khảo sát, không thể mặc nhiên coi là nguyên nhân của vụ việc tại Cát Tiên.

Dù xuất phát từ lý do nào, việc đẩy xác động vật ra môi trường để người khác phải thu gom là điều không thể chấp nhận. Vấn đề đặt ra là trách nhiệm không chỉ dừng ở việc thu gom khi phát hiện xác heo trôi sông.

Theo một cán bộ làm công tác chăn nuôi, thú y thì chính quyền địa phương cần rà soát những khu vực thường bị phản ánh có tình trạng vứt bỏ xác động vật; tăng cường kiểm tra các điểm tập kết rác tự phát, đường vắng, bờ sông, mương thoát nước; đồng thời xác minh các trường hợp có dấu hiệu vi phạm.

Ở những địa bàn có hoạt động chăn nuôi tập trung, việc quản lý số lượng vật nuôi, tình hình dịch bệnh và biến động đàn cần được thực hiện thường xuyên. Khi phát hiện tình trạng heo chết bất thường, cơ quan chuyên môn cần nhanh chóng xác định nguyên nhân, khoanh vùng nguy cơ và hướng dẫn tiêu hủy an toàn.

Một yêu cầu khác là phải có cơ chế tiếp nhận thông tin thuận tiện để người dân phản ánh khi phát hiện xác động vật bị vứt bỏ. Những phản ánh có căn cứ cần được kiểm tra, xử lý và thông tin kết quả nhằm tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.

Đại úy Huỳnh Minh Xin khuyến cáo người dân tuyệt đối không vứt xác động vật chết, rác thải, chất thải xuống sông, suối. Khi vật nuôi chết, cần thông báo cho chính quyền địa phương để được hướng dẫn xử lý đúng quy định.

Bởi bảo vệ môi trường không thể chỉ trông chờ vào những cuộc trục vớt sau khi sự việc đã xảy ra. Cần ngăn chặn hành vi vi phạm ngay từ nơi phát sinh, đồng thời làm rõ trách nhiệm của những cá nhân cố tình đưa xác động vật ra môi trường.

Những xác heo chết đã được đưa khỏi dòng sông Đồng Nai. Nhưng câu hỏi ai đã vứt bỏ chúng, nguồn gốc từ đâu và liệu còn những xác động vật khác chưa được phát hiện hay không vẫn cần được trả lời.

Dòng sông không thể tự bảo vệ mình. Và lực lượng chức năng cũng không thể mãi đi thu gom hậu quả từ sự thiếu ý thức của một bộ phận người dân.

Đình Thi - Võ Tùng