Việc thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Cà Mau đang được đặt trong yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, thay vì chỉ dừng lại ở ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý nhà nước.
Định hướng này gắn với việc cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đồng thời đáp ứng yêu cầu khai thác hiệu quả hơn những dư địa tăng trưởng mới của địa phương.
Đưa công nghệ vào những lĩnh vực có lợi thế
Với thế mạnh về kinh tế biển, thủy sản, năng lượng, nông nghiệp và du lịch, Cà Mau xác định khoa học và công nghệ phải được đưa trực tiếp vào quá trình sản xuất, quản trị, chế biến, phân phối và phát triển thị trường.
Đối với ngành thủy sản, chuyển đổi số và dữ liệu có thể hỗ trợ quản lý vùng nuôi, kiểm soát môi trường, truy xuất nguồn gốc, dự báo dịch bệnh, tối ưu chi phí sản xuất và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, việc ứng dụng cảm biến, dữ liệu số, tự động hóa và các nền tảng quản lý sản xuất có thể giúp hình thành những mô hình canh tác chính xác hơn, tiết kiệm vật tư đầu vào, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Với kinh tế biển và năng lượng, khoa học, công nghệ được kỳ vọng hỗ trợ quá trình khai thác hiệu quả tài nguyên, phát triển các ngành kinh tế mới, đồng thời tăng khả năng giám sát, quản lý và sử dụng tài nguyên theo hướng bền vững.
Trong khi đó, số hóa dữ liệu điểm đến, xây dựng các nền tảng du lịch thông minh và ứng dụng công nghệ trong quảng bá, kết nối dịch vụ cũng mở thêm không gian để du lịch Cà Mau tiếp cận thị trường rộng hơn.
Điểm quan trọng là công nghệ phải tạo ra giá trị kinh tế cụ thể, thay vì chỉ dừng ở việc đầu tư thiết bị hoặc triển khai các nền tảng riêng lẻ.
AI và dữ liệu trở thành nguồn lực phát triển
Một trong những nội dung được Cà Mau quan tâm là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị nhà nước, hoạt động sản xuất - kinh doanh và cung cấp dịch vụ.
AI có thể hỗ trợ xử lý lượng dữ liệu lớn, phân tích xu hướng, dự báo nhu cầu thị trường, hỗ trợ ra quyết định và tự động hóa nhiều quy trình. Tuy nhiên, để công nghệ này phát huy hiệu quả, địa phương cần đồng thời giải quyết bài toán về chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối giữa các hệ thống và nguồn nhân lực có kỹ năng số.
Dữ liệu vì vậy được xem là một trong những nền tảng quan trọng của quá trình chuyển đổi số. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác, có khả năng chia sẻ và khai thác sẽ quyết định hiệu quả của nhiều ứng dụng công nghệ trong tương lai.
Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với hệ thống quản lý nhà nước khi dữ liệu ở từng ngành, từng địa phương cần từng bước được chuẩn hóa, liên thông, hạn chế tình trạng phân tán, trùng lặp hoặc khó khai thác.
Khi dữ liệu được tổ chức tốt, chính quyền có thể rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao chất lượng dịch vụ công; doanh nghiệp giảm chi phí tiếp cận thông tin, còn người dân được hưởng các dịch vụ thuận tiện và minh bạch hơn.
Doanh nghiệp là trung tâm đổi mới sáng tạo
Cà Mau xác định doanh nghiệp là trung tâm của quá trình đổi mới sáng tạo bởi đây là khu vực trực tiếp chuyển các kết quả nghiên cứu, công nghệ và dữ liệu thành sản phẩm, dịch vụ cũng như giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
Theo hướng tiếp cận này, vai trò của Nhà nước không phải thực hiện thay doanh nghiệp mà tập trung hoàn thiện cơ chế, xây dựng hạ tầng, phát triển dữ liệu, hỗ trợ nghiên cứu - ứng dụng và tạo môi trường thuận lợi để các sáng kiến công nghệ nhanh chóng đi vào thực tiễn.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, vấn đề lớn hiện nay không chỉ là chi phí đầu tư công nghệ mà còn nằm ở khả năng lựa chọn giải pháp phù hợp, nhân lực vận hành và khả năng đo lường hiệu quả sau chuyển đổi.
Do đó, chính sách hỗ trợ cần ngày càng hướng tới nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, ưu tiên những giải pháp có thể giúp giảm chi phí, tăng năng suất, mở rộng thị trường và nâng cao khả năng tham gia chuỗi giá trị.
Song song đó, phát triển nguồn nhân lực số được xem là điều kiện quyết định. Quá trình chuyển đổi sẽ khó tạo ra bước tiến đáng kể nếu công nghệ phát triển nhanh nhưng đội ngũ cán bộ, người lao động và doanh nghiệp chưa có đủ kỹ năng để sử dụng và khai thác.
Cùng với nguồn nhân lực, những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách và hạ tầng dữ liệu dùng chung cũng cần tiếp tục được tháo gỡ để tạo môi trường thuận lợi hơn cho nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa các sản phẩm khoa học, công nghệ.
L.T
