Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 đang đặt ra yêu cầu tạo lập những động lực phát triển mới để hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 theo Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng từ đầu tư công, tín dụng và khai thác các nguồn lực truyền thống ngày càng thu hẹp, tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và phát huy vai trò của khu vực kinh tế tư nhân được nhiều đại biểu xác định là giải pháp có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng nhanh và bền vững.
Cải cách thể chế phải đi vào thực chất, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ
Đồng chí Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng, mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 không chỉ là yêu cầu về phát triển kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược nhằm tạo lập nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Theo Đồng chí Hồ Sỹ Hùng, để đạt được mục tiêu đó, Việt Nam không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào các động lực tăng trưởng truyền thống mà cần khơi thông mạnh mẽ các nguồn lực đang bị cản trở, giải phóng sức sản xuất và tạo dựng niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp.
Đồng chí Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh: "Con đường ngắn nhất để đi tới tăng trưởng hai con số không phải là một con đường tắt. Đó là con đường khơi thông các nguồn lực đang bị nghẽn; giải phóng sức sản xuất; tạo niềm tin cho doanh nghiệp; và biến khu vực kinh tế tư nhân thành động lực phát triển mạnh mẽ, bền vững của nền kinh tế".
Theo Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, trong các dư địa tăng trưởng của nền kinh tế hiện nay, cải cách thể chế chính là dư địa lớn nhất và cũng là yếu tố có khả năng tạo ra những chuyển biến căn bản đối với môi trường đầu tư, kinh doanh.
Đồng chí Hồ Sỹ Hùng khẳng định: "Nếu nói về dư địa tăng trưởng lớn nhất của Việt Nam trong giai đoạn tới, tôi cho rằng đó chính là cải cách thể chế".
Theo Đồng chí Hồ Sỹ Hùng, cải cách thể chế cần được tiếp cận với tư duy đổi mới toàn diện, không chỉ dừng lại ở việc cắt giảm một số thủ tục hành chính hay điều kiện kinh doanh mà phải tạo chuyển biến thực chất trong phương thức quản lý nhà nước.
Đồng chí Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh: "Cải cách thể chế không chỉ là cắt giảm một vài giấy phép hay một số điều kiện kinh doanh, mà quan trọng hơn là thay đổi căn bản tư duy quản lý, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên quản trị rủi ro, từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ và kiến tạo".
Theo Đồng chí Hồ Sỹ Hùng, doanh nghiệp không chỉ mong muốn giảm số lượng giấy phép hay thủ tục hành chính mà quan trọng hơn là được hoạt động trong một môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo để yên tâm xây dựng chiến lược phát triển dài hạn.
Đồng chí Hồ Sỹ Hùng cho rằng việc rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật cần được thực hiện trên cơ sở lấy doanh nghiệp làm trung tâm, bao quát toàn bộ vòng đời hoạt động của doanh nghiệp từ thành lập, đầu tư, tiếp cận đất đai, xây dựng, sản xuất, xuất nhập khẩu, hoàn thuế đến giải quyết tranh chấp và chấm dứt hoạt động.
Đồng chí Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh: "Doanh nghiệp không chỉ cần ít giấy phép hơn mà cần một môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, dễ dự báo".
Khẳng định yêu cầu đặt ra đối với quá trình cải cách trong giai đoạn tới, Đồng chí Hồ Sỹ Hùng cho rằng mục tiêu cuối cùng không phải là cắt giảm thủ tục trên giấy tờ mà phải giảm thực chất chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
"Cải cách điều kiện kinh doanh phải là cải cách thực chất", Đồng chí Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.
Cải cách không chỉ dừng ở cắt giảm thủ tục mà phải giảm thực chất chi phí tuân thủ
Ở góc độ cơ quan tham mưu chiến lược của Đảng, Đồng chí Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho rằng, để tạo chuyển biến thực chất trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, việc cắt giảm thủ tục hành chính cần được đánh giá bằng hiệu quả mang lại cho doanh nghiệp, thay vì chỉ dừng ở số lượng thủ tục được đơn giản hóa.
Theo Đồng chí Nguyễn Đức Hiển, Kết luận số 18-KL/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu cắt giảm tối thiểu 30% thủ tục hành chính, giảm từ 30% đến 40% thời gian thực hiện đối với các dự án đầu tư, đồng thời tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo dư địa mới cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới. 
Đồng chí Nguyễn Đức Hiển cho biết, thời gian qua, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để thực hiện các chủ trương của Bộ Chính trị. Riêng trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026, Chính phủ đã ban hành 257 văn bản quy phạm pháp luật cùng nhiều quyết định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Bộ Tài chính đã cắt giảm khoảng 53% thời gian xử lý thủ tục và 55% chi phí tuân thủ, tương đương khoảng 23.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, Đồng chí Nguyễn Đức Hiển cho rằng điều quan trọng không chỉ nằm ở những con số thống kê.
Đồng chí Nguyễn Đức Hiển đặt vấn đề: "Việc cắt giảm các thủ tục và chi phí tuân thủ này đã thực chất chưa?"
Theo Đồng chí Nguyễn Đức Hiển, mục tiêu cuối cùng của cải cách là doanh nghiệp thực sự giảm được thời gian, chi phí và có điều kiện thuận lợi hơn trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Vì vậy, việc đánh giá hiệu quả cải cách cần dựa trên những tiêu chí định lượng cụ thể, phản ánh đúng mức độ cải thiện của môi trường đầu tư, kinh doanh.
Đồng chí Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh: "Theo chỉ đạo của Trung ương, việc đánh giá phải đo đếm được cụ thể nhưng hiện các địa phương chưa có đánh giá cụ thể đã đạt mức tối thiểu 30% chưa, chi phí tuân thủ đến đâu và quy trình thế nào".
Theo Đồng chí Nguyễn Đức Hiển, thực tiễn điều hành cũng cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa chất lượng cải cách và kết quả tăng trưởng kinh tế của địa phương.
Đồng chí Nguyễn Đức Hiển cho biết: "Chưa có địa phương nào trong số các địa phương tăng trưởng hai con số mà thuộc nhóm có PCI thấp. Cũng chưa có địa phương nào PCI cao mà lại tăng trưởng thấp cả".
Theo Đồng chí Nguyễn Đức Hiển, kết quả này cho thấy cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao chất lượng điều hành và hiệu quả thực thi chính sách chính là những yếu tố quan trọng tạo nên động lực tăng trưởng ở các địa phương.
Đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đánh giá, quyết tâm cải cách của Đảng, Nhà nước và Chính phủ trong thời gian qua đã tạo thêm niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là trong việc tiếp tục cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Theo ông Đậu Anh Tuấn, việc sửa đổi Luật Đầu tư đã giảm số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện từ 227 xuống còn 198 và đang tiếp tục được rà soát để giảm xuống còn 142 ngành, nghề theo định hướng cải cách.
Tuy nhiên, từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng khoảng cách giữa chủ trương và quá trình tổ chức thực hiện vẫn còn cần tiếp tục được thu hẹp.
Ông Đậu Anh Tuấn cho biết, theo tổng hợp của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, cộng đồng doanh nghiệp hiện vẫn phản ánh khoảng 900 khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi các quy định của pháp luật.
Theo ông Đậu Anh Tuấn, bên cạnh việc tiếp tục cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện ở các bộ, ngành và địa phương; đồng thời kịp thời tháo gỡ những khoảng trống pháp lý phát sinh trong quá trình sửa đổi các quy định.
Ông Đậu Anh Tuấn lưu ý: "Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là việc một số điều kiện kinh doanh được chuyển hóa thành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật với yêu cầu quá phức tạp, gây thêm khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, kinh doanh".
Theo ông Đậu Anh Tuấn, khi quyết tâm cải cách từ Trung ương đã được xác lập rõ ràng thì quá trình tổ chức thực hiện ở các cấp cần tiếp tục được triển khai đồng bộ, thống nhất và thực chất, qua đó tạo dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cho doanh nghiệp.
Những ý kiến tại hội thảo cho thấy, cải cách thể chế không chỉ là yêu cầu trước mắt nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Khi môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện theo hướng minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm điều kiện để phát huy vai trò là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước theo tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Thảo Phương
