Nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người lao động (NLĐ), tăng khả năng bền vững cho hệ thống Bảo hiểm xã hội (BHXH), Dự thảo Luật BHXH (Sửa đổi) lần này đã có những thay đổi quan trọng về chế độ hưu trí, mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc…

Theo thống kê của Bộ Lao động – thương binh – xã hội (LĐ-TB-XH), tổng số đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đã đạt khoảng 10,8 triệu người (78% tổng số NLĐ thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc theo quy định của Luật BHXH năm 2006). Đến hết năm 2013, mới có khoảng 173.000 người tham gia BHXH tự nguyện, chiếm 0,5% số lao động thuộc diện tham gia. Phần lớn NLĐ thuộc diện tự do, nông dân chưa tham gia loại hình BHXH này. Tỷ lệ tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện còn thấp, chiếm khoảng 20% tổng lực lượng lao động. Điều này có nghĩa trong tương lai, đất nước sẽ phải đối mặt với hàng triệu NLĐ đến tuổi về hưu không có thu nhập từ lương hưu.

Tại buổi Tọa đàm báo chí về những nội dung cải cách trong dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) vừa được tổ chức ngày 5/8, Vụ trưởng BHXH (Bộ LĐ-TB-XH) Trần Thị Thúy Nga cho rằng, để thực hiện được mục tiêu đến năm 2020 có khoảng 50% lực lượng lao động tham gia BHXH, dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) lần này đã quy định thêm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là NLĐ làm việc theo hợp đồng lao động dưới ba tháng và công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam. Việc áp dụng quy định này cần có lộ trình và sẽ thực hiện từ ngày 1/1/2-18.

Ngoài ra, dự thảo luật lần này cũng đã mở rộng đối tượng theo hướng không khống chế tuổi trần tham gia nhằm tạo điều kiện cho NLĐ có khả năng và nhu cầu đều được tham gia để có lương hưu khi về hưu. Đồng thời hạ mức thu nhập tối thiểu làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện. Theo đó, sẽ bổ sung phương thức đóng BHXH tự nguyện một năm một lần và một lần cho nhiều năm để tạo sự linh hoạt hơn đối với người tham gia, có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện đối với một số trường hợp đặc biệt nhằm khuyến khích người dân tham gia…

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của QH Bùi Sỹ Lợi, việc sửa đổi Luật BHXH lần này hướng tới mở rộng đối tượng, bảo đảm an sinh xã hội cho NLĐ thuộc nhiều thành phần, đặc biệt là đối với khu vực nông nghiệp, nông thôn.

Về vấn đề này, chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Thế giới Philip O’Keefe cho rằng, việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện đòi hỏi phải có sự trợ giúp của Chính phủ nhằm khuyến khích NLĐ tham gia. Về công thức tính tỷ lệ hưởng lương hưu, dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) vẫn giữ nguyên tỷ lệ hưởng lương tối đa là 75% nhưng thay đổi cách tính theo hướng có lộ trình tăng dần số năm đóng BHXH tương ứng với 45% mức bình quân tiền lương tháng để tính lương hưu.

Mặt khác, theo thống kê của Hội đồng bảo hiểm Đông Nam Á, năm 2013, tỷ lệ tăng dân số của Việt Nam là 1,045%. Trong đó, tỷ lệ sinh là 1,683% và tỷ lệ chết là 0,595%. Con số này cho thấy, xu hướng già hóa dân số ở Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ. Với tổng số người cao tuổi lên đến 10,91 triệu người (chiếm 12% dân số) nhưng chỉ có khoảng 2,3 triệu người được hưởng chế độ bảo hiểm hưu trí (BHHT). Việc này vô hình trung đã khiến tỷ lệ lớn số người hết tuổi lao động trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội…

Ông Phạm Trường Giang, Phó Vụ trưởng BHXH (Bộ LĐ-TB-XH) cho biết, kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới cho thấy, để bảo đảm an sinh xã hội bền vững, cần có hệ thống hưu trí đa tầng. Việc hình thành và phát triển loại hình BHHT tự nguyện sẽ góp phần bổ sung trụ cột vào hệ thống hưu trí đơn lẻ hiện nay, giúp cải cách hệ thống hưu trí nước ta dần trở thành hệ thống đa trụ cột như xu hướng thế giới, đem lại sự phát triển bền vững cho không chỉ hệ thống hưu trí, mà còn cả hệ thống an sinh xã hội.

Dự thảo Luật BHXH (sửa đổi) lần này bổ sung một số điểm mới đáng chú ý, trong đó có quy định lao động nam có vợ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản năm ngày hoặc bảy ngày, tùy thuộc sinh thường hoặc sinh con phải phẫu thuật, sửa đổi điều kiện hưởng chế độ thai sản trong trường hợp lao động nữ khó mang thao phải nghỉ việc theo chỉ định của bác sỹ nên không bảo đảm điều kiện đóng BHXH từ đủ sáu tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con, đặc biệt chậm nhất đến năm 2020, toàn bộ số thẻ BHXH hiện nay sẽ được thay thế, theo đó NLĐ tham gia BHXH có thể dễ dàng tra cứu thông tin của mình trong hệ thống dữ liệu qua thẻ. Dự thảo luật cũng sửa đổi theo hướng tăng tỷ lệ giảm trữ do về hưu trước tuổi từ 1% lên 2%, sửa đổi quy định điều kiện hướng BHXH một lần theo hướng chỉ giải quyết BHXH một lần đối với NLĐ khi đã hết tuổi lao động mà không đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc ra nước ngoài để định cư hợp pháp, tăng mức trợ cấp BHXH một lần từ 1,5 lên 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho mỗi năm đóng BHXH từ năm 2014 trở đi.

Theo Thời Nay