Theo quy định mới, Bộ Công Thương tiếp tục giữ vị trí cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công nghiệp và thương mại. Biên độ quản lý của Bộ bao quát nhiều ngành then chốt như điện lực, dầu khí, than, địa chất, khoáng sản, các nguồn năng lượng mới và năng lượng tái tạo, hóa chất, cơ khí luyện kim, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp thực phẩm cùng mảng công nghệ cao. Song hành với nhóm ngành sản xuất là toàn bộ hệ sinh thái thương mại trong nước, chuỗi cung ứng logistics, hoạt động xuất nhập khẩu, kinh tế cửa khẩu, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng vệ thương mại, quản lý thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.
Nghị định xác lập 42 nhóm nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể giao cho cơ quan này. Điểm nhấn lớn nằm ở phân khúc điều hành điện lực và chuyển dịch năng lượng. Bộ được giao trọng trách lập, thẩm định hoặc trình cấp thẩm quyền phê duyệt quy hoạch phát triển điện lực quốc gia, thiết kế và vận hành thị trường điện cạnh tranh, đồng thời trực tiếp phê duyệt khung giá phát điện, giá bán buôn, chi phí dịch vụ truyền tải, phân phối và công tác điều độ toàn hệ thống. Đối với tài nguyên lòng đất, cơ quan này đảm nhận công tác điều tra cơ bản địa chất và khoáng sản, thẩm định quy trình thăm dò, cấp phép, đấu giá quyền khai thác và giám sát trữ lượng tài nguyên theo thẩm quyền phân cấp.
Trên mặt trận thương mại, Bộ Công Thương tiếp tục củng cố vai trò quản lý chuỗi lưu thông hàng hóa, chứng nhận xuất xứ, phát triển mạng lưới cung ứng nội địa và nước ngoài, giám sát tính minh bạch của thương mại điện tử, kiểm soát hoạt động kinh doanh đa cấp và thực thi pháp luật cạnh tranh. Văn bản mới của Chính phủ cũng bổ sung, làm rõ trách nhiệm chuyên ngành gắn liền xu thế phát triển bền vững như khoa học công nghệ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số toàn diện, giảm phát thải khí nhà kính và quản trị cơ chế tín chỉ carbon.
Về tổ chức bộ máy, Bộ Công Thương được tinh gọn xuống còn 21 đầu mối trực thuộc, giảm một đơn vị so với quy định tại Nghị định số 40/2025 trước đây. Số lượng cơ quan chuyên môn giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước cũng giảm từ 19 xuống 18 đơn vị.
Cơ cấu tổ chức mới bao gồm Vụ Kế hoạch - Tài chính, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên, Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Pháp chế, Văn phòng Bộ, Cục Năng lượng - Dầu khí, Cục Điện lực, Cục Công nghiệp, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp, Cục Hóa chất, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Cục Thương mại điện tử, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, Cục Xuất nhập khẩu, Cục Phòng vệ thương mại, Cục Xúc tiến thương mại, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, Báo Công Thương và Tạp chí Công Thương.
Đợt sắp xếp này ghi nhận sự thay đổi cấu trúc của nhiều đơn vị trực thuộc. Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Vụ Chính sách thương mại đa biên được tiến hành sáp nhập thành Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên. Trong danh mục đầu mối mới, các đơn vị gồm Vụ Dầu khí và Than cùng Thanh tra Bộ không còn xuất hiện.
Ở chiều ngược lại, bộ máy bổ sung và định danh mới các cơ quan gồm Cục Năng lượng - Dầu khí, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam cùng Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số. Đơn vị phụ trách mảng mua sắm trực tuyến được kiện toàn mang tên Cục Thương mại điện tử thay cho tên gọi cũ, đồng thời một số mảng chức năng trước đây của Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công được điều chuyển phân bổ hợp lý về các cục chuyên ngành tương ứng nhằm đảm bảo tính liền mạch trong quản lý.
Nguyễn Thanh
