Hạ tầng trạm sạc bước vào giai đoạn phát triển mới
Nếu trước đây cây xăng là mắt xích không thể thiếu của hệ thống giao thông thì trong tương lai, các điểm sạc điện sẽ dần xuất hiện tại bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, khách sạn, khu nghỉ dưỡng hay các trạm dừng nghỉ trên cao tốc.
Theo định hướng của Bộ Công Thương, Việt Nam đặt mục tiêu có khoảng 1 triệu ô tô điện lưu hành vào năm 2030. Cùng với đó, Ngân hàng Thế giới ước tính Việt Nam cần khoảng 2,2 tỷ USD để đầu tư phát triển hạ tầng sạc trong giai đoạn đến năm 2030 nhằm đáp ứng quá trình điện hóa giao thông.
Điều này mở ra một thị trường hoàn toàn mới khi không chỉ các doanh nghiệp năng lượng mà cả khách sạn, trung tâm thương mại, bãi đỗ xe, khu công nghiệp hay đơn vị vận hành trạm dừng nghỉ đều có thể trở thành nhà đầu tư hạ tầng sạc.
Tuy nhiên, việc sở hữu trạm sạc không đồng nghĩa với việc có khách hàng.
Một trạm sạc có thể được đầu tư hàng trăm triệu hoặc hàng tỷ đồng nhưng nếu không được người dùng biết đến, tỷ lệ khai thác thấp sẽ khiến thời gian hoàn vốn kéo dài và hiệu quả đầu tư bị ảnh hưởng.
Theo các chuyên gia, trong giai đoạn mới, yếu tố quyết định không chỉ là số lượng trạm sạc được xây dựng mà còn là khả năng kết nối trạm sạc với người sử dụng thông qua các nền tảng số.
Bài học từ ETC và xu hướng kinh tế nền tảng
Sự phát triển của hạ tầng sạc điện được đánh giá có nhiều điểm tương đồng với quá trình triển khai thu phí không dừng (ETC) tại Việt Nam.
Trước đây, mỗi lần qua trạm BOT, phương tiện đều phải dừng để thanh toán tiền mặt, gây ùn tắc và làm tăng chi phí xã hội.
Sự ra đời của ETC không phải bằng việc xây thêm đường hay thêm trạm thu phí, mà bằng cách tạo ra một nền tảng kết nối chung giữa phương tiện, trạm thu phí và hệ thống thanh toán.
Nhờ đó, việc lưu thông trở nên thuận tiện hơn, chi phí vận hành giảm xuống và trải nghiệm người dùng được cải thiện đáng kể.
Theo giới chuyên gia, thị trường sạc xe điện cũng đang bước vào giai đoạn cần một "lớp hạ tầng số" tương tự.
Nếu mỗi doanh nghiệp vận hành trạm sạc đều phát triển ứng dụng riêng, hệ thống thanh toán riêng và nền tảng quản lý riêng, người dùng sẽ phải cài đặt nhiều ứng dụng, đăng ký nhiều tài khoản và sử dụng nhiều phương thức thanh toán khác nhau.
Điều này không chỉ làm giảm trải nghiệm của khách hàng mà còn khiến doanh nghiệp phải tốn thêm chi phí cho công nghệ, marketing và vận hành.
Xu hướng kinh tế nền tảng (Platform Economy) đang chứng minh hiệu quả ở nhiều lĩnh vực trên thế giới.
Booking không sở hữu khách sạn nhưng kết nối hàng triệu phòng lưu trú với khách hàng. Grab không sở hữu phần lớn phương tiện nhưng trở thành nền tảng kết nối tài xế và hành khách. Các nền tảng thanh toán số cũng giúp kết nối người dùng với doanh nghiệp mà không trực tiếp tạo ra giao dịch.
Điểm chung của các mô hình này là tận dụng một hệ sinh thái chung để giảm chi phí xã hội và nâng cao hiệu quả khai thác tài sản.
VETC hướng tới trở thành nền tảng kết nối trạm sạc
Trong xu hướng đó, VETC vừa ra mắt nền tảng VETC Trạm sạc, hướng đến việc kết nối các mạng lưới sạc trên cùng một hệ thống.
Thay vì tham gia đầu tư xây dựng trạm sạc, doanh nghiệp lựa chọn vai trò nền tảng trung gian, giúp kết nối các đơn vị vận hành với người sử dụng.
Thông qua ứng dụng VETC Trạm sạc, người dùng có thể tìm kiếm trạm sạc, dẫn đường, thanh toán và quản lý toàn bộ quá trình sạc chỉ trên một nền tảng duy nhất.
Đối với các đơn vị đầu tư trạm sạc, nền tảng này giúp rút ngắn thời gian tích hợp công nghệ, tận dụng hạ tầng thanh toán sẵn có và tiếp cận hàng triệu khách hàng trong hệ sinh thái VETC mà không cần đầu tư lớn cho phát triển ứng dụng hay hoạt động tiếp thị.
Bên cạnh hệ thống Smart Charge của Tasco, nhiều đối tác như Ford, ESKY, Rabbit EVC, Eboost, ChargeLink và Nova Charge cũng đã tham gia kết nối với nền tảng này.
Theo đánh giá của các chuyên gia, khi thị trường xe điện bước sang giai đoạn phát triển nhanh hơn, cuộc cạnh tranh sẽ không còn chỉ là số lượng trạm sạc được xây dựng mà sẽ chuyển sang khả năng khai thác hiệu quả hệ thống đó.
Giống như ETC từng thay đổi cách vận hành giao thông đường bộ, các nền tảng kết nối trạm sạc được kỳ vọng sẽ góp phần giảm sự phân mảnh của thị trường, tối ưu nguồn lực đầu tư và hình thành một hệ sinh thái mở, nơi nhiều doanh nghiệp cùng phát triển và người dùng được hưởng lợi nhiều hơn.
Hưng Phúc(t/h)
