Theo Bộ Y tế, mức sinh trên toàn quốc đang giảm xuống dưới mức sinh thay thế, từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống còn 1,91 năm 2024 và khoảng 1,93 năm 2025. Với xu hướng này, mục tiêu duy trì mức sinh thay thế vào năm 2030 được nhận định là khó đạt.

3 nhóm phụ nữ sinh con thứ hai được đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng
3 nhóm phụ nữ sinh con thứ hai được đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng (ảnh minh họa)

Dự báo cho thấy nếu mức sinh tiếp tục giảm, Việt Nam có thể kết thúc thời kỳ dân số vàng vào năm 2036. Đến năm 2044, lực lượng trong độ tuổi lao động bắt đầu suy giảm và từ năm 2051 dân số có thể tăng trưởng âm. Giai đoạn 2069 – 2074, mức giảm dân số trung bình ước khoảng 461.000 người mỗi năm.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có các chính sách điều chỉnh phù hợp nhằm duy trì quy mô dân số hợp lý, bảo đảm nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Dự thảo là đề xuất hỗ trợ 2 triệu đồng cho mỗi lần sinh đối với ba nhóm đối tượng: phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người; phụ nữ cư trú tại địa phương có mức sinh thấp hơn mức sinh thay thế và phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi.

Theo Dự thảo, người thuộc nhiều nhóm đối tượng hỗ trợ khác nhau sẽ được hưởng đầy đủ các chính sách tương ứng. Bên cạnh đó, ngân sách địa phương được đề xuất bảo đảm kinh phí thực hiện, đồng thời có thể chủ động nâng mức hỗ trợ tùy theo điều kiện thực tế.

Dự thảo cũng quy định rõ chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai: lao động nữ được nghỉ 7 tháng, lao động nam có vợ sinh con được nghỉ 10 ngày làm việc. Thủ tục thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, kèm theo giấy xác nhận sinh con thứ hai.

Ngoài hỗ trợ trực tiếp khi sinh con, Bộ Y tế còn đề xuất mức hỗ trợ 900.000 đồng cho mỗi lần sàng lọc trước sinh và 600.000 đồng cho mỗi lần sàng lọc sơ sinh. Đồng thời, chính sách cũng hướng tới hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi, đặc biệt là những trường hợp cô đơn, bệnh nặng không thể đến cơ sở y tế.

Đại diện cơ quan soạn thảo cho biết, Dự thảo lần này đã rà soát, làm rõ hơn các nhóm đối tượng thụ hưởng thay vì quy định chung như trước. Đối với nhóm sinh đủ hai con trước 35 tuổi, chính sách áp dụng cả trong các trường hợp sinh đôi hoặc sinh ba, với điều kiện tại thời điểm sinh có con đẻ còn sống.

Việc hoàn thiện Nghị định được kỳ vọng sẽ góp phần điều chỉnh xu hướng mức sinh đang giảm, đồng thời tạo nền tảng cho các chính sách dân số linh hoạt, phù hợp với bối cảnh già hóa dân số ngày càng rõ nét.

Thiên Trường