Dự thảo được xây dựng nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc tổ chức các kỳ thi kỹ năng nghề trong nước; tuyển chọn, huấn luyện thí sinh và tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế; đồng thời xác định trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Phạm vi điều chỉnh gồm chuẩn bị, tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề cấp tỉnh, quốc gia và chuẩn bị, tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN, châu Á, thế giới. Đối tượng áp dụng gồm người học, nhà giáo, người dạy nghề, nghệ nhân, chuyên gia, lao động có kỹ năng nghề cùng các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, hiệp hội, doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân liên quan.
Việt Nam đã tổ chức 12 kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia, tham gia 11 kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN và 9 lần tham dự kỳ thi kỹ năng nghề thế giới.
Tuy nhiên, hiện chưa có văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn cụ thể hoạt động tổ chức, tham dự thi kỹ năng nghề các cấp trong nước và quốc tế. Thực tế còn tình trạng ban tổ chức một số kỳ thi cấp tỉnh được thành lập muộn hoặc chưa được giao đầy đủ trách nhiệm; quy chế tổ chức, huấn luyện đội tuyển có nơi chưa được xây dựng, phê duyệt, công bố kịp thời.
Dự thảo vì vậy quy định các khâu từ lựa chọn nghề, xây dựng kế hoạch, ban hành quy chế, xây dựng đề thi, đăng ký, huấn luyện và cử thí sinh tham dự.
Nghề được lựa chọn tổ chức thi có thể thuộc danh mục nghề nghiệp Việt Nam, danh mục nghề đào tạo; nghề được tổ chức tại các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế; nghề mới, nghề đáp ứng yêu cầu ưu tiên của sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hội nhập quốc tế; hoặc nghề do bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp đề xuất.
Kế hoạch tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia được đề xuất công bố tối thiểu 9 tháng trước ngày khai mạc; quy chế chuẩn bị, tổ chức kỳ thi được ban hành tối thiểu 6 tháng trước ngày khai mạc.
Với những nghề tại kỳ thi quốc gia trùng với nghề được tổ chức tại các kỳ thi quốc tế, dự thảo quy định đề thi được biên soạn dựa trên mô tả kỹ thuật, tài liệu liên quan và đề thi đã sử dụng tại kỳ thi quốc tế.
Dự thảo cũng tăng cường sự tham gia của cơ sở giáo dục, hiệp hội và doanh nghiệp trong tuyển chọn, huấn luyện thí sinh; huy động chuyên gia, cơ sở vật chất, trang thiết bị và các nguồn lực hợp pháp.
Kinh phí được thực hiện theo hướng kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn xã hội hóa, nguồn tự bảo đảm của cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác.
Đối với kỳ thi quốc tế, người học được lựa chọn có thể là thí sinh đã đoạt giải tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia. Người không tham dự kỳ thi quốc gia cũng có thể được cơ sở giáo dục, hiệp hội, cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp lựa chọn, đề cử tham dự bằng kinh phí xã hội hóa, tự bảo đảm nếu đáp ứng quy định của kỳ thi quốc tế.
Dự thảo đồng thời cho phép lựa chọn cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức làm đơn vị chủ trì huấn luyện thí sinh và quy định việc công nhận, vinh danh, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích, đóng góp trong hoạt động phát triển kỹ năng nghề.
Minh Khánh
