Từ phục hồi sang mở rộng quy mô
Sau nhiều năm chịu tác động từ biến động kinh tế toàn cầu, khu vực doanh nghiệp Việt Nam đang chuyển sang giai đoạn phát triển với tốc độ và quy mô lớn hơn. Điều này không chỉ thể hiện qua số lượng doanh nghiệp đang hoạt động mà còn được phản ánh ở khả năng huy động nguồn lực, mở rộng sản xuất và gia tăng hiệu quả kinh doanh.
Theo kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026, đến cuối năm 2025 cả nước có hơn 859 nghìn doanh nghiệp đang hoạt động có kết quả sản xuất, kinh doanh, tăng 2,4% so với một năm trước và cao hơn 25,5% so với thời điểm năm 2020.
Đáng chú ý, khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục chiếm ưu thế tuyệt đối với hơn 96% tổng số doanh nghiệp. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) ghi nhận tốc độ tăng nhanh nhất, phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư của các tập đoàn quốc tế cũng như sức hấp dẫn ngày càng lớn của môi trường kinh doanh tại Việt Nam.
Ngược lại, số lượng doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giảm theo lộ trình cơ cấu lại, phù hợp với định hướng nâng cao hiệu quả hoạt động của khu vực này.
Quy mô vốn và việc làm cùng tăng
Một điểm đáng chú ý của cuộc điều tra lần này là doanh nghiệp không chỉ tăng về số lượng mà còn mở rộng đáng kể quy mô hoạt động.
Tổng số lao động làm việc trong khu vực doanh nghiệp đã lên khoảng 17,6 triệu người, tăng 7,5% so với năm trước. Mức tăng lao động cao hơn tốc độ tăng số doanh nghiệp cho thấy nhiều đơn vị đang mở rộng sản xuất thay vì chỉ duy trì quy mô hiện có.
Khu vực doanh nghiệp tư nhân tiếp tục là nơi tạo việc làm lớn nhất của nền kinh tế, trong khi doanh nghiệp FDI vẫn giữ vai trò quan trọng trong thu hút lao động kỹ thuật và lao động tại các trung tâm sản xuất lớn.
Về nguồn lực tài chính, tổng vốn của khu vực doanh nghiệp đạt khoảng 82,8 triệu tỷ đồng, tăng 14,5% so với năm 2024. Đây là tốc độ tăng cao hơn nhiều so với mức tăng về số lượng doanh nghiệp, phản ánh xu hướng gia tăng đầu tư vào tài sản, công nghệ và năng lực sản xuất.
Đặc biệt, vốn bình quân trên mỗi lao động đã đạt khoảng 4,7 tỷ đồng, cho thấy quá trình hiện đại hóa sản xuất và nâng cao năng suất đang được thúc đẩy mạnh hơn.
Cơ cấu doanh nghiệp dịch chuyển theo hướng chất lượng
Kết quả điều tra cũng phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu phát triển của khu vực doanh nghiệp.
Lĩnh vực dịch vụ tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất về số lượng doanh nghiệp và quy mô nguồn vốn, cho thấy vai trò ngày càng lớn của thương mại, logistics, tài chính và các ngành dịch vụ hiện đại trong nền kinh tế.
Trong khi đó, công nghiệp và xây dựng vẫn giữ vị trí trụ cột về tạo việc làm và duy trì năng lực sản xuất, còn khu vực nông nghiệp phát triển theo hướng nâng cao giá trị thay vì mở rộng về số lượng.
Ở góc độ không gian kinh tế, Đông Nam Bộ vẫn là trung tâm doanh nghiệp lớn nhất cả nước, song Đồng bằng sông Hồng đã vượt lên về quy mô nguồn vốn. Bên cạnh đó, khu vực Trung du và miền núi phía Bắc nổi lên là địa bàn có tốc độ tăng số doanh nghiệp nhanh nhất, phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư ra ngoài các cực tăng trưởng truyền thống.
Doanh thu tăng, nền tảng tăng trưởng được củng cố
Hiệu quả hoạt động của khu vực doanh nghiệp tiếp tục cải thiện khi tổng doanh thu thuần năm 2025 đạt khoảng 45,3 triệu tỷ đồng, tăng hơn 13% so với năm trước.
Động lực tăng trưởng vẫn đến chủ yếu từ khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước, trong khi doanh nghiệp FDI ghi nhận tốc độ tăng doanh thu cao nhất. Hai khu vực Đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ tiếp tục là trung tâm sản xuất, kinh doanh lớn nhất của cả nước, đóng góp phần lớn vào quy mô doanh thu chung.
Việc doanh thu, nguồn vốn và lao động cùng tăng trưởng cho thấy khu vực doanh nghiệp không chỉ mở rộng quy mô mà còn nâng cao khả năng tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.
Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng ở mức cao trong những năm tới, kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2026 cho thấy cộng đồng doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn phát triển với nền tảng vững chắc hơn. Đây không chỉ là tín hiệu tích cực đối với môi trường đầu tư, mà còn tạo thêm cơ sở để thúc đẩy năng suất, mở rộng sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn phát triển mới.
Minh Thành (t/h)
