Báo cáo Triển vọng tín nhiệm ngày 13/10 của VIS Rating cho thấy bức tranh tín nhiệm không đồng nhất giữa các nhóm doanh nghiệp và tổ chức tín dụng. Trong khi những đơn vị có dòng tiền ổn định, nguồn vốn đa dạng có khả năng chống chịu tốt hơn, các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vốn vay hoặc gặp khó trong thu hồi công nợ vẫn đối mặt với áp lực.
Điều đáng chú ý là môi trường kinh doanh đang có thêm động lực. Giải ngân đầu tư công 7 tháng đầu năm đạt 16,3 tỷ USD, tăng 20% so với cùng kỳ. Dòng vốn này tạo thêm đơn hàng cho nhà thầu xây dựng, doanh nghiệp hạ tầng, vật liệu và dịch vụ liên quan.
Tuy nhiên, cơ hội từ tăng trưởng không tự động chuyển thành sức khỏe tài chính.
Cùng hưởng lợi từ tăng trưởng, nhưng sức chống chịu khác nhau
Với nhà thầu và doanh nghiệp hạ tầng, đầu tư công tạo ra nguồn việc lớn. Nhưng để cải thiện tín nhiệm, doanh nghiệp cần biến khối lượng công việc thành dòng tiền thực tế.
Tiến độ nghiệm thu, thanh toán và thu hồi công nợ có thể quyết định khả năng trả nợ không kém doanh thu. Doanh nghiệp nhận được nhiều hợp đồng nhưng phải ứng trước vốn trong thời gian dài vẫn có thể chịu áp lực thanh khoản.
VIS Rating đánh giá, các doanh nghiệp hạ tầng và tiêu dùng nội địa quy mô lớn có khả năng chống chịu tương đối tốt hơn trong 12 tháng tới. Lợi thế của nhóm này đến từ quy mô, nguồn thu tương đối ổn định và khả năng tiếp cận vốn tốt hơn.
Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp có dòng tiền yếu, phụ thuộc vào một kênh huy động vốn hoặc còn vướng mắc pháp lý sẽ dễ bị tổn thương hơn khi chi phí tài chính tăng hoặc thị trường biến động.
Sự phân hóa cũng xuất hiện trong lĩnh vực ngân hàng. Các ngân hàng lớn và ngân hàng quốc doanh có lợi thế về nền tảng tiền gửi, thanh khoản và danh mục tín dụng đa dạng. Trong khi đó, những ngân hàng quy mô nhỏ phải đối mặt với áp lực lớn hơn trong cân đối nguồn vốn và kiểm soát chất lượng tài sản.
Điều này cho thấy, cùng một mặt bằng kinh tế, mức độ chống chịu không chỉ phụ thuộc vào ngành nghề mà còn phụ thuộc vào “sức khỏe” riêng của từng tổ chức.
Vốn rẻ chưa đủ, phải có khả năng tạo ra dòng tiền
Một trong những điểm VIS Rating lưu ý là áp lực chi phí và nguồn vốn vẫn có thể ảnh hưởng đến triển vọng tín nhiệm trong 12 tháng tới.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang được cải thiện về chuẩn mực phát hành, công bố thông tin và bảo vệ nhà đầu tư. Tuy nhiên, nhu cầu của một số nhóm nhà đầu tư tổ chức vẫn hạn chế, trong khi thanh khoản thị trường thứ cấp chưa thực sự mạnh.
Điều này đặt doanh nghiệp trước yêu cầu phải đa dạng hóa nguồn vốn thay vì phụ thuộc vào một kênh tài trợ.
Với bất động sản, việc tháo gỡ pháp lý, cải thiện doanh số và bảo đảm tiến độ bàn giao sẽ có ý nghĩa trực tiếp đối với nguồn trả nợ. Với nhà thầu, lợi ích từ đầu tư công chỉ thực sự phát huy khi tiền từ các hợp đồng được thu hồi đúng tiến độ.
Theo VIS Rating, áp lực tín nhiệm có thể giảm khi chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn được thu hẹp, chi phí vốn giảm và dòng tiền kinh doanh cải thiện.
Nhìn rộng hơn, vấn đề của doanh nghiệp hiện nay không đơn thuần là “có vay được vốn hay không”, mà là vốn được huy động với chi phí nào, sử dụng ra sao và có tạo đủ dòng tiền để trả nợ hay không.
Trong bối cảnh tăng trưởng tiếp tục tạo thêm cơ hội kinh doanh, lợi thế sẽ nghiêng về những doanh nghiệp có bảng cân đối lành mạnh, dòng tiền thực và khả năng chủ động nguồn vốn. Ngược lại, tăng trưởng dựa quá nhiều vào đòn bẩy tài chính có thể khiến doanh nghiệp dễ tổn thương khi chi phí vốn hoặc tiến độ dòng tiền thay đổi.
Triển vọng tín nhiệm Việt Nam vì vậy không chỉ được quyết định bởi những con số tăng trưởng chung, mà còn bởi khả năng chuyển hóa tăng trưởng thành dòng tiền và sức khỏe tài chính thực chất của từng doanh nghiệp.
Nam Sơn (t/h)
