Mức tăng trưởng 9,95% của quý III tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu cả năm. Tuy nhiên, khoảng cách còn lại không nhỏ: để GDP năm 2026 tăng trưởng 2 con số, quý IV phải đạt mức tăng 12,5%.
Đây là mức tăng cao hơn đáng kể so với ba quý đầu năm, lần lượt 8,15%, 8,81% và 9,95%. Vì vậy, chặng cuối năm không còn là câu chuyện duy trì đà tăng trưởng mà đòi hỏi một bước tăng tốc thực sự.
Đầu tư công và năng lực sản xuất là hai “điểm tựa”
Một trong những dư địa rõ nhất nằm ở đầu tư công. Sau 9 tháng, giải ngân đạt gần 643.000 tỷ đồng, tương đương 63% kế hoạch và cao hơn cùng kỳ năm trước hơn 202.000 tỷ đồng.
Nếu tiến độ tiếp tục được đẩy nhanh trong quý IV, dòng vốn này có thể tạo hiệu ứng lan tỏa sang xây dựng, vật liệu, vận tải và các ngành dịch vụ liên quan. Đây cũng là động lực có khả năng tác động trực tiếp đến tổng cầu trong những tháng cuối năm.
Tuy nhiên, dư địa từ đầu tư công chưa được khai thác đồng đều. Vẫn còn 7 bộ, cơ quan có tỷ lệ giải ngân dưới 15%, 37 dự án hoặc dự án thành phần giải ngân dưới 40% kế hoạch. Điều đó cho thấy phần vốn chưa giải ngân vẫn là một “khoảng trống” cần được nhanh chóng chuyển thành hoạt động kinh tế thực tế.
Một động lực khác là khu vực sản xuất. 9 tháng, công nghiệp - xây dựng tăng 11,21%, trong đó công nghiệp tăng 11,02%, mức cao nhất từ năm 2015. Vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4%, vốn thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%.
Nếu dòng vốn đầu tư tiếp tục chuyển thành năng lực sản xuất, cùng với sự cải thiện của tiêu dùng và xuất khẩu, khu vực doanh nghiệp sẽ có thêm dư địa đóng góp vào tăng trưởng quý cuối năm.
Không gian tăng trưởng nằm ở những nguồn lực chưa được khai thác
Bên cạnh những động lực đang tăng tốc, nền kinh tế còn một lượng nguồn lực chưa được phát huy đầy đủ.
Đầu tư tư nhân 9 tháng đạt khoảng 1,65 triệu tỷ đồng, tăng 14%, nhưng chưa đạt kỳ vọng. Trong khi đó, vẫn còn 1.131 dự án tồn đọng đã có phương án nhưng chưa hoàn thành tháo gỡ. Nếu các dự án này được xử lý nhanh, nguồn lực vốn và đất đai có thể được đưa trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tiêu dùng cũng là một dư địa đáng chú ý. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng tăng 13,4%, nhưng nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng chỉ gần 8%. Điều này cho thấy sức mua đang cải thiện nhưng vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu tạo thêm một động lực mạnh cho tăng trưởng.
Xuất khẩu đạt 434,3 tỷ USD, nhập khẩu 453,72 tỷ USD trong 9 tháng, khiến cán cân thương mại vẫn nhập siêu 19,42 tỷ USD. Dù vậy, riêng tháng 9 đã xuất siêu 1,27 tỷ USD, cho thấy hoạt động thương mại đang có chuyển biến tích cực.
Theo ADB, triển vọng tăng trưởng của Việt Nam được hỗ trợ bởi công nghiệp chế biến, chế tạo, tiêu dùng trong nước và dòng vốn FDI. Nhu cầu nội địa cải thiện cùng tiến độ đầu tư được đẩy nhanh có thể tiếp tục củng cố đà tăng trong thời gian tới.
Như vậy, mục tiêu 12,5% trong quý IV rõ ràng là thách thức rất lớn. Nhưng “bài toán” không chỉ nằm ở việc tạo thêm động lực mới mà trước hết là khai thác tối đa những nguồn lực đã có nhưng chưa chuyển hóa thành tăng trưởng.
Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ dự án tồn đọng, thúc đẩy đầu tư tư nhân, nâng sức mua và chuyển vốn FDI thành năng lực sản xuất thực tế sẽ quyết định mức độ bứt tốc của nền kinh tế trong ba tháng cuối năm.
Chặng nước rút vì thế không chỉ cần tốc độ, mà quan trọng hơn là khả năng biến dư địa thành kết quả tăng trưởng thực chất.
Nam Sơn (t/h)
