Những ngày cuối tháng 6, nhiều vùng trồng trái cây trọng điểm tại khu vực phía Nam bước vào cao điểm thu hoạch. Tuy nhiên, niềm vui được mùa của người nông dân nhanh chóng bị phủ bóng bởi đà lao dốc của giá bán.
Tại các nhà vườn trồng măng cụt, giá thu mua hiện chỉ dao động từ 20.000-25.000 đồng/kg, giảm mạnh so với mức 60.000-70.000 đồng/kg ghi nhận đầu vụ. Đây được xem là mức giá thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Nhiều hộ dân cho biết, sản lượng năm nay tăng nhờ thời tiết thuận lợi, song doanh thu không tương xứng do giá bán giảm sâu. Trong bối cảnh chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công đều tăng, lợi nhuận của người trồng gần như bị bào mòn.
Không riêng măng cụt, nhiều loại trái cây khác cũng đang rơi vào tình trạng tương tự. Tại các vùng trồng dứa lớn, giá bán chỉ còn khoảng 5.000-7.000 đồng/kg, thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước. Dù chất lượng trái đạt yêu cầu, việc tiêu thụ vẫn gặp nhiều khó khăn do thị trường xuất khẩu chậm và nhu cầu trong nước không tăng như kỳ vọng.
Theo các chuyên gia trong ngành, nguyên nhân chính đến từ việc nguồn cung tăng nhanh trong khi sức mua không theo kịp. Năm nay, điều kiện thời tiết thuận lợi giúp nhiều loại trái cây đạt năng suất cao hơn bình thường. Tuy nhiên, lượng hàng hóa lớn cùng lúc được đưa ra thị trường đã tạo áp lực lên giá bán.
Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu một số mặt hàng trái cây vẫn đối mặt nhiều thách thức. Một số thị trường nhập khẩu siết chặt tiêu chuẩn chất lượng, kéo dài thời gian thông quan hoặc giảm nhu cầu nhập hàng, khiến lượng trái cây quay trở lại tiêu thụ trong nước nhiều hơn.
Áp lực dư cung càng trở nên rõ nét tại các đô thị lớn. Tại Hà Nội và TP.HCM, giá nhiều loại trái cây đang ở mức thấp hơn so với năm ngoái. Măng cụt, chôm chôm, sầu riêng hay xoài đều được bán với giá hấp dẫn nhằm kích cầu tiêu dùng.
Tuy nhiên, theo ghi nhận từ các tiểu thương, giá giảm chưa đủ để tạo ra sự bứt phá về doanh số. Xu hướng thắt chặt chi tiêu của người dân khiến lượng khách mua trái cây không tăng đáng kể. Nhiều cửa hàng cho biết, sức mua hiện thấp hơn những năm trước dù đang vào cao điểm mùa trái cây.
Ngoài yếu tố tiêu dùng suy yếu, trái cây nội địa còn phải cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm nhập khẩu. Thời gian gần đây, nhiều loại táo, nho, đào và lê ngoại được nhập về với giá khá cạnh tranh, xuất hiện dày đặc tại siêu thị và các cửa hàng chuyên doanh.
Sự đa dạng về chủng loại cùng các chương trình khuyến mại liên tục khiến áp lực cạnh tranh trên thị trường bán lẻ ngày càng lớn. Điều này buộc các tiểu thương phải giảm giá hoặc chấp nhận biên lợi nhuận thấp để giữ khách hàng.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, diễn biến giảm giá hiện nay phần nào phản ánh quy luật cung - cầu của thị trường. Khi sản lượng tăng mạnh trong thời gian ngắn, giá bán khó tránh khỏi xu hướng đi xuống.
Tuy vậy, về dài hạn, các chuyên gia cho rằng, ngành trái cây cần đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tăng cường chế biến sâu và mở rộng hệ thống bảo quản sau thu hoạch nhằm giảm áp lực tiêu thụ trong mùa cao điểm.
Việc xây dựng chuỗi liên kết bền vững giữa nông dân, doanh nghiệp và hệ thống phân phối cũng được xem là giải pháp quan trọng để hạn chế tình trạng “được mùa mất giá” lặp lại. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng thích ứng với nhu cầu thị trường sẽ là yếu tố quyết định giúp trái cây Việt duy trì sức cạnh tranh cả ở thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Minh Thành (t/h)
