Trung tâm Khuyến nông Hà Nội phối hợp với Phòng Kinh tế và Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Đại Xuyên kiểm tra, đánh giá tiến độ mô hình “Ứng dụng mạ khay cấy máy trong sản xuất lúa, quy mô tập trung vụ mùa năm 2026” tại Hợp tác xã nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái.
Mô hình được triển khai trên diện tích 60ha với 451 hộ nông dân tham gia, hướng tới đẩy mạnh cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất lúa, giảm các khâu lao động thủ công và nâng cao hiệu quả canh tác trên những vùng sản xuất tập trung.
Qua kiểm tra thực tế trên đồng ruộng, đoàn công tác đánh giá Hợp tác xã nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái đã triển khai mô hình đúng kế hoạch. Khu vực sản xuất được tổ chức theo hướng gọn vùng, gọn thửa; hệ thống giao thông nội đồng đáp ứng yêu cầu đưa máy móc vào sản xuất, đồng thời chủ động tưới, tiêu và thuận lợi cho việc theo dõi, tham quan, học tập mô hình.
Một trong những nội dung trọng tâm là áp dụng mạ khay, cấy máy trên toàn bộ diện tích. Kết quả kiểm tra cho thấy 100% diện tích 60ha của mô hình đã được cấy bằng máy, việc gieo cấy hoàn thành trong khung thời vụ theo yêu cầu.
Việc đưa máy cấy vào đồng ruộng giúp đồng đều mật độ và khoảng cách giữa các khóm lúa, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các khâu chăm sóc sau cấy. Trên diện tích sản xuất tập trung, cơ giới hóa cũng giúp giảm nhu cầu lao động trong thời điểm gieo cấy, một trong những khâu cần nhiều nhân công trong sản xuất lúa truyền thống.
Cùng với yêu cầu về tổ chức sản xuất, mô hình thực hiện cơ chế hỗ trợ và đối ứng giống, vật tư. Hợp tác xã đã chuẩn bị đủ phần đối ứng 50% giống lúa và 50% lượng phân bón trước khi tiếp nhận phần hỗ trợ tương ứng từ Trung tâm Khuyến nông Hà Nội.
Theo đó, vật tư được sử dụng trong mô hình gồm 1.050kg giống lúa Dự Hương 8; 5.850kg đạm urê Hà Bắc; 13.110kg lân super; 3.480kg kali clorua Hà Anh và 60.000kg phân hữu cơ vi sinh ECOPARK HP15.
Các hộ tham gia đã nhận phần hỗ trợ 50% và mua đối ứng đầy đủ 50% lượng giống, phân bón còn lại. Qua kiểm tra, vật tư bảo đảm yêu cầu về tiêu chuẩn, quy cách và chất lượng, được sử dụng theo quy trình kỹ thuật của mô hình.
Ở thời điểm kiểm tra, lúa trên diện tích mô hình sinh trưởng, phát triển tốt và đang trong giai đoạn đẻ nhánh. Các đối tượng sâu bệnh gây hại xuất hiện không đáng kể, chưa ảnh hưởng lớn đến quá trình sinh trưởng của cây lúa.
Kết quả bước đầu cho thấy việc chuẩn bị đồng ruộng, cung ứng vật tư, tổ chức gieo cấy và áp dụng cơ giới hóa đã được thực hiện đồng bộ. Đây là những điều kiện quan trọng để mô hình tiếp tục được theo dõi, đánh giá về năng suất, hiệu quả kinh tế và khả năng nhân rộng sau khi kết thúc vụ mùa.
Tuy nhiên, giai đoạn lúa đẻ nhánh có vai trò quan trọng đối với số nhánh hữu hiệu và khả năng hình thành năng suất sau này. Vì vậy, đoàn kiểm tra đề nghị Hợp tác xã nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái tiếp tục hướng dẫn các hộ tham gia chăm sóc và bón phân đúng quy trình kỹ thuật, tránh tình trạng bón phân không cân đối ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây.
Công tác kiểm tra đồng ruộng, dự tính và dự báo tình hình sâu bệnh cũng cần được duy trì thường xuyên để phát hiện sớm, xử lý kịp thời các đối tượng gây hại, hạn chế việc phải can thiệp khi sâu bệnh đã phát triển trên diện rộng.
Đặc biệt, hợp tác xã và các hộ sản xuất được yêu cầu chủ động điều tiết nước phù hợp với từng khu vực đồng ruộng, tạo điều kiện cho cây lúa đẻ nhánh thuận lợi. Việc vệ sinh đồng ruộng, kiểm soát cỏ dại cũng cần được thực hiện thường xuyên để hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng và tạo môi trường thuận lợi cho lúa phát triển.
Bên cạnh sâu bệnh, chuột được xác định là đối tượng cần chủ động kiểm soát từ sớm. Đoàn công tác đề nghị tổ chức đánh bẫy, đặt bả diệt chuột đồng loạt trên khu vực sản xuất, tránh thực hiện riêng lẻ ở từng thửa ruộng khiến chuột di chuyển sang khu vực lân cận và tiếp tục gây hại.
Mô hình 60ha tại Đại Xuyên không chỉ thử nghiệm một khâu kỹ thuật riêng lẻ mà kết hợp tổ chức vùng sản xuất tập trung với mạ khay, cấy máy, quản lý vật tư và quy trình chăm sóc thống nhất. Qua đó, hiệu quả của cơ giới hóa có thể được đánh giá trên quy mô đủ lớn thay vì áp dụng manh mún tại từng hộ.
Với 451 hộ cùng tham gia trên một vùng sản xuất tập trung, mô hình cũng tạo điều kiện tăng tính liên kết giữa nông dân và hợp tác xã trong tổ chức sản xuất. Khi lịch thời vụ, giống, vật tư và kỹ thuật được thực hiện tương đối đồng bộ, việc đưa máy móc vào đồng ruộng và quản lý quá trình sinh trưởng của cây lúa thuận lợi hơn.
Trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội và các đơn vị liên quan tiếp tục theo dõi quá trình sinh trưởng, tình hình sâu bệnh và các chỉ tiêu của mô hình. Kết quả cuối vụ sẽ là cơ sở đánh giá hiệu quả của phương thức mạ khay, cấy máy trên vùng sản xuất tập trung, từ đó xem xét khả năng tiếp tục áp dụng và mở rộng trong sản xuất lúa tại Hà Nội.
Minh Thắm
