Theo định hướng của thành phố, nguồn thu từ đất sẽ không chỉ đến từ hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất như trước đây mà được mở rộng theo hướng khai thác hiệu quả quỹ đất đô thị, phát triển các khu vực ven sông, các trục giao thông lớn, đô thị TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) và các khu vực có lợi thế hạ tầng mới.
Nếu như giai đoạn 2021-2025, tổng thu từ đất đai của Hà Nội đạt khoảng hơn 220.000 tỷ đồng thì mục tiêu 800.000 tỷ đồng trong 5 năm tới cho thấy quy mô khai thác nguồn lực đất đai của thành phố sẽ bước sang giai đoạn hoàn toàn khác.
Để đạt mục tiêu này, Hà Nội đang đồng thời triển khai nhiều định hướng lớn liên quan đến quy hoạch, đầu tư hạ tầng và tái cấu trúc không gian đô thị.
Trong đó, đáng chú ý là việc thành phố đẩy mạnh phát triển các tuyến vành đai, cầu vượt sông Hồng, các tuyến metro và các khu đô thị mới phía Đông, phía Bắc Thủ đô. Nhiều khu vực trước đây chủ yếu là đất nông nghiệp hoặc đất ven đô đang dần trở thành quỹ đất có giá trị cao khi hạ tầng giao thông được đầu tư mạnh.
Các chuyên gia cho rằng nguồn thu từ đất đai trong thời gian tới sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào các khu đấu giá nhỏ lẻ mà sẽ gắn chặt với quá trình mở rộng không gian phát triển đô thị.
Những khu vực như Đông Anh, Gia Lâm, Long Biên, Mê Linh, Hoài Đức hay dọc hai bên sông Hồng được đánh giá là các địa bàn có tiềm năng tạo nguồn thu rất lớn nếu quy hoạch và hạ tầng được triển khai đồng bộ.
Đặc biệt, định hướng phát triển đô thị hai bên sông Hồng đang được xem là một trong những “trục tăng trưởng” mới của Hà Nội. Thành phố hiện không chỉ hướng tới mở rộng không gian đô thị mà còn kỳ vọng tạo ra quỹ đất lớn để phát triển dịch vụ, thương mại, công viên sinh thái và các khu đô thị hiện đại.
Bên cạnh đó, việc triển khai mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng cũng được kỳ vọng tạo thêm dư địa khai thác nguồn lực đất đai. Theo định hướng này, các khu vực quanh ga metro, các trục giao thông lớn hoặc các điểm trung chuyển sẽ được ưu tiên phát triển đô thị mật độ cao, qua đó làm gia tăng giá trị sử dụng đất và tạo nguồn thu cho ngân sách.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu 800.000 tỷ đồng, Hà Nội sẽ phải giải quyết đồng thời nhiều thách thức lớn liên quan đến quy hoạch, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và quản lý thị trường bất động sản.
Thực tế cho thấy nhiều dự án lớn của thành phố thời gian qua vẫn gặp vướng mắc kéo dài về giải phóng mặt bằng, thủ tục xác định giá đất hoặc chậm triển khai hạ tầng kết nối. Nếu không tháo gỡ được các điểm nghẽn này, tiến độ khai thác quỹ đất sẽ khó đạt như kỳ vọng.
Ngoài ra, giới chuyên gia cũng cho rằng việc tăng mạnh nguồn thu từ đất cần đi kèm cơ chế kiểm soát chặt chẽ để tránh tình trạng phát triển đô thị quá nóng hoặc lệ thuộc quá lớn vào bất động sản.
Theo nhiều chuyên gia quy hoạch, nguồn lực đất đai chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được tái đầu tư trở lại cho hạ tầng giao thông, không gian công cộng, nhà ở xã hội và các công trình phục vụ dân sinh. Nếu chỉ tập trung tối đa hóa nguồn thu mà thiếu cân đối quy hoạch dài hạn, đô thị có thể đối mặt nguy cơ quá tải hạ tầng và thiếu không gian xanh trong tương lai.
Trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn mở rộng không gian phát triển mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây, mục tiêu thu 800.000 tỷ đồng từ đất đai cho thấy thành phố đang đặt kỳ vọng rất lớn vào việc biến quỹ đất thành nguồn lực tài chính chủ đạo để phục vụ tăng trưởng và đầu tư công trong giai đoạn tới.
Minh Thắm
