Những năm gần đây, để phục vụ nước sinh hoạt cho người dân vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số (ĐBDTTS), nhiều công trình nước sinh hoạt tập trung (SHTT) đã được đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, đến nay có đến quá nửa công trình hoạt động kém hiệu quả và ngưng hoạt động.

Những bồn nước đã bị khô từ rất lâu ở xã Ngọc Réo

Không phát huy tác dụng

Năm 2003, thôn KonBRaih, xã Ngọc Réo (Ngọc Hồi, Kon Tum) được Nhà nước đầu tư hàng trăm triệu đồng xây dựng hệ thống nước SHTT với 5 bồn nước, công suất mỗi ngày khoảng vài chục mét khối, do Trung tâm Nước sạch và vệ sinh môi trường làm chủ đầu tư. Đến năm 2009, do thiết kế không phù hợp với địa hình, nên nước không lên được bồn chứa, các hộ dân ở đây phải tháo vòi để lấy nước nhưng cũng chỉ lấy tạm thời trong mùa mưa, mùa khô người dân phải lên đầu nguồn để gùi nước về sinh hoạt.

Chị Y Luôn, thôn KonBRaih phàn nàn: “Thời gian đầu, nước rất đều, nhưng mấy năm sau nước không lên được bồn, các hộ dân phải tháo vòi để lấy nước nhưng nước rất yếu. Mùa khô, nước không chảy tới nơi, chúng tôi phải lên đầu nguồn cõng nước về sinh hoạt…”.

Tại thôn Kon Bành, xã Ngọc Réo cũng tương tự. Năm 2004, được Nhà nước đầu tư làm 12 bồn nước SHTT. Đến năm 2011, do bị hư hỏng nặng đã được đầu tư sửa chữa, nhưng chỉ có 6 bồn nước sử dụng được với lượng nước rất ít, chỉ đủ phục vụ cho khoảng 5 - 7 hộ dân, 6 bồn nước còn lại với dung tích 2.000 lít từ lâu không có tác dụng.

Do quá trình thi công xây dựng, đơn vị thiết kế không nghiên cứu địa hình nên khi đưa vào sử dụng một thời gian ở đầu nguồn của đập cung cấp nước đã bị bùn lắng đọng nhiều. Theo đó, nhiều ống bị cát chảy theo nước làm tắc nghẽn.

Cho dù đơn vị thi công đã khắc phục, sửa chữa sau kiến nghị của nhân dân nhưng tình trạng này vẫn không được khắc phục dứt điểm. Ngoài ra, một bộ phận người dân không có ý thức bảo vệ hệ thống đường ống dẫn nước, nên hệ thống bồn nước này đã bị bỏ hoang từ năm 2010 đến nay….

Ông Nguyễn Hoài Vũ, Trưởng Phòng NN&PTNT huyện Đăk Hà cho biết, năm 2001 - 2012, từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu Quốc gia NSVSMT, UBND huyện Đăk Hà đã đầu tư xây mới và sửa chữa 33 công trình nước SHTT, nhưng đến nay chỉ có 15 công trình hoạt động khá, 9 công trình hoạt động bình thường, 4 công trình hoạt động kém hiệu quả và có 5 công trình ngưng hoạt động.

“Cha chung không ai khóc”


Người dân tự tháo vòi nước trên bồn để lấy nước sinh hoạt

Theo ông Vũ: “Hầu hết các công trình nước SHTT ở các xã vùng sâu, vùng xa, ĐBDTTS đều được Trung tâm Nước sạch tỉnh làm chủ đầu tư. Sau khi xây dựng, chủ đầu tư sẽ bàn giao cho UBND xã tiếp nhận, quản lý sử dụng, nhưng lại không lập đơn vị quản lý, khai thác công trình.

Trong khi đó, ý thức của người dân rất ỷ lại. Họ tự ý đấu nối khiến công trình nhanh hư hỏng, xuống cấp, thậm chí ngừng hoạt động; chất lượng nước chưa đảm bảo theo các quy chuẩn, chưa có hệ thống xử lý nước theo quy định. Đồng thời, ý thức sử dụng nước của ĐBDTTS còn hạn chế, lãng phí nhiều trong mùa khô nên việc điều tiết nguồn nước đến các bể chứa nước chưa hợp lý.

Việc bảo vệ nguồn nước, bảo vệ công trình của một số người dân còn hạn chế… Khi có sự cố thì không ai báo cáo để sửa chữa kịp thời, dẫn đến hư hỏng nặng không có vốn khắc phục…”

Để đảm bảo việc cung cấp nước sạch cho bà con ĐBDTTS, trong thời gian tới, huyện Đăk Hà tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức bảo vệ các công trình NSVSMT trên địa bàn hiện còn sử dụng được. Đồng thời, đề nghị ngành chức năng đầu tư kinh phí sửa chữa những công trình nước sạch đã hư hỏng.

Theo ông Nguyễn Hoài Vũ thì hiện nay, bằng nhiều nguồn vốn của các chương trình như: Nguồn vốn ưu đãi vay cho NSVSMT, Chương trình 135… huyện hỗ trợ và vận động những hộ gia đình thiếu nước đào giếng để lấy nước sinh hoạt. Mặt khác, tiếp tục đầu tư xây dựng các công trình nước sạch cho các hộ dân trên địa bàn. Dự kiến trong 2 năm (2014&2015) huyện Đăk Hà đầu tư xây dựng 12 công trình NSVSMT với tổng số tiền khoảng 10.850 triệu đồng. Tuy nhiên, với thực tế hiện nay thì Đăk Hà giải bài toán nước sinh hoạt là điều không hề dễ.

Lê Nga