Thị trường biến động – người tiêu dùng đối mặt nhiều rủi ro
Lâm Đồng sau sáp nhập có không gian phát triển rộng mở đã tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, cùng với đó là những thách thức trong công tác quản lý thị trường, nhất là khi các hành vi vi phạm ngày càng đa dạng và tinh vi.
Năm 2025, toàn tỉnh đã tiến hành hơn 3.650 vụ thanh tra, kiểm tra, qua đó phát hiện gần 2.880 vụ vi phạm. Đến nay, đã xử phạt vi phạm hành chính 2.777 vụ với tổng số tiền trên 71 tỷ đồng, xử lý hình sự 101vụ/149 đối tượng. Trong đó, Chi cục Quản lý thị trường phát hiện 651 vụ vi phạm, Công an tỉnh phát hiện 354 vụ, Bộ đội Biên phòng tỉnh phát hiện 35 vụ, Sở Y tế tỉnh Lâm Đồng phát hiện, xử lý 143 cơ sở vi phạm...
Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tiếp tục phát triển và hội nhập sâu rộng, yêu cầu chủ động kiểm soát thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ngày càng trở nên cấp thiết. Đây không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên của các cơ quan quản lý nhà nước, mà còn là yếu tố quan trọng góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch.
Trên thực tế, tình trạng tàng trữ, buôn bán hàng cấm như pháo nổ, kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm vẫn còn diễn ra ở nhiều nơi. Các hành vi này không có quy mô lớn, nhưng thủ đoạn ngày càng khó nhận diện.
Mặt hàng vi phạm thường gặp là giày dép, quần áo thời trang, mỹ phẩm, phụ tùng xe máy, linh kiện điện tử, đồ gia dụng và cả một số đặc sản địa phương.
Ông Phan Văn Tuyên, Quyền Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Lâm Đồng, Phó trưởng Ban Chỉ đạo 389 tỉnh cho biết, xác định công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là nhiệm vụ thường xuyên, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lâm Đồng đã chủ động chỉ đạo các lực lượng chức năng tăng cường nắm tình hình, đánh giá, dự báo diễn biến thị trường, kịp thời nhận diện và cảnh báo các phương thức, thủ đoạn mới của đối tượng vi phạm.
Công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường được triển khai quyết liệt, nhất là vào các dịp cao điểm như lễ, tết và các sự kiện quan trọng. Trọng tâm kiểm tra tập trung vào những nhóm hàng có nguy cơ vi phạm cao như: Pháo nổ, thuốc lá, xăng dầu, gas, vàng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, sữa và hàng tiêu dùng thiết yếu.
Thực tiễn cho thấy, cùng với sự đa dạng của hàng hóa, dịch vụ, các hành vi vi phạm pháp luật trong kinh doanh cũng ngày càng tinh vi: hàng giả, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại, quảng cáo sai sự thật, lợi dụng thương mại điện tử để trốn tránh trách nhiệm pháp lý… Những vi phạm này không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về kinh tế, sức khỏe, quyền lợi của người tiêu dùng, mà còn làm méo mó môi trường cạnh tranh, ảnh hưởng tiêu cực đến các doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Trong khi đó, người tiêu dùng thường ở vị thế yếu, thiếu thông tin, khó tự bảo vệ mình trước các hành vi vi phạm nếu không có sự hỗ trợ kịp thời từ cơ quan quản lý và hệ thống pháp luật hiệu quả.
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng – trung tâm của chính sách thị trường
Bảo vệ người tiêu dùng không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước, mà còn là thước đo văn minh của nền kinh tế. Mọi chính sách quản lý thị trường nếu không đặt người tiêu dùng ở vị trí trung tâm thì đều khó phát huy hiệu quả bền vững.
Phó trưởng Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Lâm Đồng Phan Văn Tuyên khẳng định, những kết quả trên góp phần quan trọng vào việc ổn định thị trường, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh. Dù vậy, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn còn không ít khó khăn.
Trên thực tế, nhiều đối tượng không đăng ký kinh doanh, sử dụng nhà ở làm nơi cất giấu hàng hóa và lợi dụng các nền tảng mạng xã hội với danh tính không xác định để kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Trong khi đó, nhiều tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh chưa thật sự nắm rõ các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Nhiều trường hợp khi cơ quan chức năng phát hiện và xử lý mới biết vi phạm.
Trước yêu cầu đó, công tác kiểm soát thị trường cần được triển khai theo hướng chủ động, kịp thời và hiệu quả, gắn với nâng cao năng lực dự báo, nắm chắc tình hình cung – cầu, biến động giá cả và phương thức kinh doanh mới. Việc tăng cường thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, kết hợp giữa “tiền kiểm” và “hậu kiểm”, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm là giải pháp quan trọng nhằm giữ vững kỷ cương pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Cùng với đó, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải được xác định là trung tâm của chính sách quản lý thị trường. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm quyền được thông tin, quyền được lựa chọn, quyền được an toàn và quyền được khiếu nại, bồi thường của người tiêu dùng theo quy định pháp luật. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trong việc tuân thủ pháp luật, minh bạch thông tin và bảo đảm chất lượng hàng hóa, dịch vụ.
Vì thế, để giữ vững ổn định thị trường, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp và người tiêu dùng trên địa bàn tỉnh, Ban Chỉ đạo 389 tỉnh đã có văn bản yêu cầu các sở, ngành là thành viên Ban Chỉ đạo 389, chính quyền các địa phương quản lý chặt địa bàn để kịp thời phát hiện, nhận diện các vấn đề nổi cộm, các lĩnh vực mặt hành vi phạm để đấu tranh ngăn chặn.
Trong đó, chú trọng đến xử lý tình trạng gian lận thương mại, hàng giả trên mạng xã hội, trên các sàn giao dịch thương mại điện tử; tổ chức thanh tra, kiểm tra, kiểm soát các ngành hàng, mặt hàng kinh doanh thiết yếu phục vụ nhu cầu đời sống của Nhân dân. Đồng thời, tiếp tục duy trì các đường dây nóng để tiếp nhận và xử lý các phản ánh, khiếu nại tố cáo các hành vi vi phạm về buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại địa phương.
Việc ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý thị trường, truy xuất nguồn gốc hàng hóa, giám sát hoạt động kinh doanh trên không gian mạng là yêu cầu tất yếu, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng, khuyến khích sự tham gia giám sát của xã hội trong phát hiện, đấu tranh với các hành vi vi phạm.
Chủ động kiểm soát thị trường gắn với bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là nhiệm vụ lâu dài, xuyên suốt, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Thực hiện tốt nhiệm vụ này sẽ góp phần xây dựng thị trường phát triển ổn định, bền vững, vì lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và toàn xã hội.
Hoàng Phương (t/h)
