Nhiều “cung bậc” đầu tư – Một bức tranh đa sắc
Hiện nay, toàn tỉnh có 4 khu công nghiệp (KCN) do Nhà nước đầu tư hạ tầng gồm Phú Hội, Lộc Sơn (khu vực Lâm Đồng ngàn hoa), Tâm Thắng, Nhân Cơ (khu vực Lâm Đồng đại ngàn) và 10 khu công nghiệp tại vùng biển xanh do doanh nghiệp tư nhân đầu tư hạ tầng. Sự khác biệt này đã tạo nên nhiều “cung bậc” phát triển trong bức tranh công nghiệp của tỉnh.
Ở khu vực cao nguyên, dù còn hạn chế về giao thông và khoảng cách logistics, song lại sở hữu nguồn nguyên liệu nông – lâm sản phong phú như rau, quả, cà phê, sầu riêng, điều, mắc ca… Đây chính là lợi thế để thu hút các dự án chế biến sâu. Trong bối cảnh doanh nghiệp tư nhân khó thu hồi vốn nếu đầu tư hạ tầng KCN, việc Nhà nước đi trước đầu tư hạ tầng một số KCN là bước đi linh hoạt, tạo “bệ đỡ” cho doanh nghiệp sản xuất.
Thực tế cho thấy, các KCN tại khu vực Lâm Đồng ngàn hoa và đại ngàn đã đạt tỷ lệ lấp đầy khá cao: KCN Tâm Thắng đạt 97,1%, KCN Lộc Sơn đạt 87,29%, góp phần giải quyết đầu ra cho nông sản, mở rộng vùng nguyên liệu và gia tăng giá trị xuất khẩu.
Ngược lại, 10 KCN ven biển được doanh nghiệp tư nhân đầu tư từ sớm, dù thời điểm đó lợi thế công nghiệp chưa thật rõ nét. Đến nay, khi hạ tầng giao thông kết nối hoàn chỉnh, khoảng cách logistics lý tưởng, chi phí sản xuất giảm mạnh, khu vực này đang trở thành “điểm đến” của nhiều ngành sản xuất xuất khẩu như giày dép, thiết bị điện, linh kiện điện tử, đèn chiếu sáng, màn hình LED… Tuy nhiên, phần lớn nguyên phụ liệu vẫn phải nhập từ ngoài tỉnh hoặc nước ngoài, đặt ra yêu cầu cấp thiết về phát triển công nghiệp phụ trợ.
Không gian mới – Động lực mới
Theo các nhà đầu tư, sau sáp nhập, Lâm Đồng sở hữu không gian phát triển hiếm có, với chuỗi sản phẩm liên hoàn từ rừng xuống biển, cùng lợi thế tiếp giáp Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh. Điều này đòi hỏi tỉnh phải phân tích kỹ từng vùng, lựa chọn đúng khu vực để đầu tư công “dẫn dắt”, đúng nơi để thu hút đầu tư tư nhân.
Sở Công Thương xác định, giai đoạn 2025–2030 sẽ tiếp tục khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia phát triển hạ tầng công nghiệp, thực hiện hiệu quả phương châm: “lấy đầu tư công thúc đẩy, dẫn dắt đầu tư tư”.
Trong nhiệm kỳ 2025–2030, Lâm Đồng ưu tiên phát triển 4 nhóm ngành công nghiệp có lợi thế vượt trội: Trọng tâm là chuỗi bô xít – alumin – nhôm và các sản phẩm sau nhôm; chế biến sâu titan, gắn với bảo vệ môi trường, hướng tới hình thành Trung tâm công nghiệp bô xít – alumin – nhôm quốc gia.
Phấn đấu hình thành Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ (4.500 MW) giai đoạn 2026–2030; phát triển điện mặt trời, điện gió, điện rác, thủy điện tích năng; chuẩn bị điều kiện tham gia thí điểm điện gió ngoài khơi, gắn với hydrogen “xanh”, ammoniac “xanh”.
Gắn với các sản phẩm chủ lực như thủy sản, nước mắm, thanh long, cao su, cà phê, tiêu, điều… theo hướng hiện đại, giá trị gia tăng cao, liên kết chặt chẽ chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ.
Tín hiệu tích cực – Nền tảng bứt phá
Bao gồm phụ trợ cho năng lượng; vật liệu, phụ liệu dệt – may, da – giày; thiết bị điện, linh kiện điện tử; vật liệu mới, công nghệ cao, phần mềm, công nghiệp môi trường; cơ khí, đóng sửa tàu thuyền; vật liệu xây dựng và hạ tầng kỹ thuật.
Đáng chú ý, ngành nhôm – vốn tiêu thụ năng lượng lớn – cần không gian an toàn, nguồn điện ổn định và nước làm mát, những điều kiện mà vùng ven biển Lâm Đồng có thể đáp ứng tối ưu, giúp giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh toàn cầu.
Dù bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, năm 2025 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực của ngành công nghiệp tỉnh. Toàn tỉnh đã quy hoạch 67 cụm công nghiệp (2.620 ha); trong đó 23 CCN có nhà đầu tư hạ tầng, thu hút 170 nhà đầu tư thứ cấp.
Về năng lượng, Lâm Đồng hiện có 110 dự án điện đang vận hành với tổng công suất 9.080,1 MW, cùng hệ thống lưới điện được đầu tư đồng bộ, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho phát triển kinh tế – xã hội.
“Mã đáo thành công” cho Lâm Đồng mới
Sau sáp nhập, Lâm Đồng đang đứng trước cơ hội lịch sử để trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng nhôm toàn cầu: đại ngàn có trữ lượng bô xít trên 7 tỷ tấn; ngàn hoa là trung tâm kỹ thuật, kinh nghiệm vận hành alumin; biển xanh là trung tâm năng lượng và cửa ngõ xuất khẩu.
Hệ thống cao tốc, quốc lộ 28 – 28B cùng cảng quốc tế Vĩnh Tân tạo thành trục logistics chiến lược. Việc sử dụng năng lượng tái tạo cho điện phân nhôm sẽ mở đường cho nhôm xanh, đáp ứng tiêu chuẩn carbon thấp của các thị trường khó tính như Mỹ, châu Âu.
Khi mỏ quặng – nguồn điện – cửa biển gặp nhau, chuỗi giá trị công nghiệp không còn manh mún. Lâm Đồng mới đang hình thành một hệ sinh thái công nghiệp khép kín, đủ sức đóng góp hàng tỷ USD vào GDP và tạo hàng trăm nghìn việc làm. Niềm tin cho năm 2026 vì thế được kỳ vọng sẽ là một “mã đáo thành công”.
Hoàng Phương (t/h)
