Từ cà phê nhân thô đến thương hiệu OCOP
Tại vùng Bảo Lâm 4 (tỉnh Lâm Đồng), nơi nhiều hộ đồng bào Tày, Nùng gắn bó hơn 30 năm với cây cà phê, những hạt cà phê từng chỉ được bán dưới dạng nhân thô nay đã mang thương hiệu riêng và đạt chứng nhận OCOP.
Bà Lương Thị Vinh, Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Nông lâm nghiệp B’Lá cho biết, HTX thành lập năm 2018 với chỉ 7 thành viên, đối mặt không ít khó khăn do quy mô sản xuất nhỏ và nguồn lực hạn chế. Tuy nhiên, năm 2020, HTX quyết định đầu tư chế biến sâu, thu mua cà phê của các hộ liên kết để rang xay, xây dựng thương hiệu thay vì chỉ bán nguyên liệu.
Nhờ định hướng đúng đắn, năm 2023, sản phẩm cà phê Hoàng Gia của HTX được công nhận OCOP 3 sao. Đồng thời, HTX được hỗ trợ hoàn thiện bao bì, cấp mã số vùng trồng và các chứng nhận cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.
Theo bà Lương Thị Vinh, muốn tạo ra sản phẩm chất lượng thì trước hết phải kiểm soát được nguồn nguyên liệu. Vì vậy, HTX đã liên kết với khoảng 50 hộ dân, hỗ trợ kỹ thuật canh tác, vật tư đầu vào và theo dõi toàn bộ quy trình sản xuất từ vườn đến chế biến.
"Chúng tôi xác định muốn làm sản phẩm chất lượng thì phải quản lý được nguồn nguyên liệu. Từ đất trồng, nguồn nước đến việc sử dụng phân bón đều phải được kiểm soát để bảo đảm chất lượng hạt cà phê", bà Lương Thị Vinh chia sẻ.
Hiện HTX hỗ trợ các hộ liên kết trả chậm khoảng 350 tấn phân bón hữu cơ, vi sinh mỗi năm. Việc phát triển vùng nguyên liệu theo hướng hữu cơ không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cà phê mà còn hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững và thân thiện với môi trường.
Tăng trưởng mạnh cả về số lượng và chất lượng
Sau 5 năm triển khai, Chương trình OCOP đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn của Lâm Đồng.
Toàn tỉnh hiện có 946 sản phẩm OCOP còn thời hạn chứng nhận, tăng hơn 4,4 lần so với năm 2020. Số lượng chủ thể tham gia chương trình cũng tăng lên 533 doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ sản xuất, kinh doanh.
Không chỉ gia tăng về số lượng, các sản phẩm OCOP ngày càng được đầu tư về chất lượng, mẫu mã, truy xuất nguồn gốc, nhãn hiệu và khả năng tiếp cận thị trường. Nhiều sản phẩm đã có mặt tại hệ thống phân phối hiện đại, các điểm giới thiệu sản phẩm và các sàn thương mại điện tử, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Chương trình cũng tạo chuyển biến rõ nét trong tư duy sản xuất của người dân. Từ sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều hộ đã tham gia các tổ hợp tác, hợp tác xã, liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, chú trọng tiêu chuẩn chất lượng và nhu cầu thị trường. Nhờ đó, thu nhập của các chủ thể OCOP tăng bình quân từ 15 - 20% mỗi năm, tạo thêm việc làm và nâng cao đời sống người dân nông thôn.
Khơi dậy nội lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Đối với vùng đồng bào DTTS, OCOP không chỉ là chương trình phát triển kinh tế mà còn mở ra cơ hội để những sản vật gắn với điều kiện tự nhiên, tri thức bản địa và bản sắc văn hóa từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.
Nhiều sản phẩm như cà phê, rượu cần, thổ cẩm, đan lát... được phát triển từ chính những giá trị truyền thống của cộng đồng, góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa gắn với nâng cao thu nhập cho người dân.
Thông qua các hoạt động đào tạo, tập huấn, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại, đồng bào DTTS có thêm điều kiện tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại, nâng cao năng lực quản lý và phát triển sản phẩm.
Bà Cil Anh Đào, Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp và Du lịch Đạ Nghịt (phường Lang Biang) cho biết, ngay từ khi thành lập, HTX đã xác định mục tiêu xây dựng sản phẩm đạt các chứng nhận chất lượng, trong đó có OCOP, nhằm tạo niềm tin với người tiêu dùng và nâng cao giá trị nông sản. Hiện HTX đã sẵn sàng đưa sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng OCOP trong năm nay.
Có thể thấy, bên cạnh những con số tăng trưởng đầy ấn tượng, thành công lớn nhất của Chương trình OCOP tại Lâm Đồng là đã khơi dậy nội lực của người dân, đặc biệt là đồng bào DTTS. Từ việc phát huy lợi thế bản địa, nâng cao giá trị sản phẩm quê hương đến thay đổi tư duy sản xuất và xây dựng thương hiệu, OCOP đang góp phần phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, gắn với xây dựng nông thôn mới và gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc.
Hoàng Phương
