Cao lương - cây trồng tiềm năng trong kỷ nguyên nông nghiệp thông minh
Cao lương là cây lương thực có nguồn gốc từ châu Phi, nổi bật với khả năng chịu hạn, chịu mặn, thích nghi tốt với điều kiện đất đai khắc nghiệt. Tại Việt Nam, cao lương được trồng chủ yếu để làm thức ăn chăn nuôi, nguyên liệu chế biến thực phẩm, sản xuất ethanol sinh học và dược liệu.
So với ngô hay lúa, cao lương có chu kỳ sinh trưởng ngắn, nhu cầu nước thấp và chi phí đầu tư ban đầu không cao. Tuy nhiên, khi kết hợp với công nghệ cao, giá trị kinh tế của cây cao lương được nâng lên rõ rệt.
Vừa qua, xã Hàm Liêm, tỉnh Lâm Đồng đã làm lễ xuống giống vùng trồng cao lương công nghệ cao, có ý nghĩa thiết thực với bà con nông dân địa phương, gắn trực tiếp với đời sống, sinh kế và định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của xã Hàm Liêm thời gian tới.
Bà Nguyễn Thị Toàn Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Hàm Liêm chia sẻ: “Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã nhiều lần nhấn mạnh chủ trương phát triển “Tam nông” - nông nghiệp - nông dân - nông thôn theo hướng hiện đại và bền vững. Qua quá trình theo dõi và phối hợp làm việc, chúng tôi nhận thấy dự án cao lương công nghệ cao của QHC Global là mô hình thể hiện rõ tinh thần đó, khi kết nối hài hòa giữa người nông dân - khoa học - công nghệ và doanh nghiệp trong cùng một chuỗi giá trị”.
Cũng theo bà Thắng, giá trị gia tăng từ cây cao lương không chỉ dừng lại ở sản xuất nông nghiệp, mà còn mở ra nhiều hướng phát triển mới, mang lại lợi ích thiết thực, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con nông dân, thúc đẩy kinh tế địa phương, mang lại tác động tích cực về môi trường.
Đây là một mô hình sản xuất có sức thuyết phục cao, không chỉ đối với người dân mà cả với đội ngũ cán bộ, lãnh đạo địa phương. Điều mà Đảng ủy, chính quyền và Nhân dân xã Hàm Liêm mong muốn nhất chính là dự án sẽ góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người nông dân…
Theo UBND xã Hàm Liêm,lễ xuống giống cao lương lần này với quy mô 50 ha cho giai đoạn đầu tiên được xác định là dấu mốc quan trọng. Việc này mở đầu cho quá trình chuyển đổi và mở rộng vùng nguyên liệu, hướng tới quy mô nhiều nghìn hecta trong các giai đoạn tiếp theo.
Giống được xuống lần này là cao lương ngọt, đây là loại cây trồng ngắn ngày, gieo hạt 1 lần cho thu hoạch 3 vụ/năm, thích hợp vùng nhiệt đới. Loại cây có các đặc điểm nổi bật như: sinh trưởng tốt trong điều kiện khô cằn, chu kỳ gieo trồng và thu hoạch thường chỉ kéo dài từ 3 - 5 tháng.
Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, cây cao lương ngọt cho năng suất cao phù hợp với thổ nhưỡng tại xã Hàm Liêm, tỉnh Lâm Đồng. Nếu so với các loại cây trồng khác như ngô và mía đường, cao lương ngọt có chi phí sản xuất thấp hơn do không cần đất canh tác màu mỡ và ít phụ thuộc vào phân bón hóa học.
Giống cây trồng này có thể phát triển khoảng 25 loại sản phẩm hàng hóa, trong đó, có nhóm sản phẩm nguyên liệu nguồn và nhóm công nghệ lõi. Các sản phẩm và công nghệ này phục vụ cho nhiều ngành nghề khác nhau, tạo hiệu ứng cộng hưởng bền vững trong chuỗi giá trị nông nghiệp - công nghiệp - năng lượng.
Theo ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch UBND xã Hàm Liêm, việc nghiên cứu xây dựng và phát triển vùng trồng cao lương công nghệ cao của QHC Global tại xã Hàm Liêm là hướng đi mới, rất phù hợp với công tác sản xuất nông nghiệp và ứng dụng khoa học, kỹ thuật.
Xã Hàm Liêm hy vọng là dự án sẽ mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực cho địa phương, góp phần tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho bà con nông dân. Qua đó, từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, ổn định trên địa bàn xã Hàm Liêm. 
Theo các nhà ẩm thực, về thực phẩm thì hạt cây cao lương ngọt có thể nấu như cơm, làm ngũ cốc ăn sáng. Riêng bột thì dùng thay thế bột mì làm bánh mì, bánh quy, bánh ngọt, đế pizza…
Thân cây có thể nghiền lấy nước ngọt giống mật mía, làm si-rô cao lương. Cung cấp nguồn thức ăn xanh giàu dinh dưỡng cho bò sữa, bò thịt…
Doanh nghiệp liên kết hợp tác với nông dân
Theo Tập đoàn QHC Global, vùng trồng nguyên liệu cây cao lương tại xã Hàm Liêm, tỉnh Lâm Đồng được thực hiện theo mô hình thuê đất kết hợp liên kết với nông dân địa phương theo các chính sách hợp tác lâu dài và phát triển bền vững.
Ông Trần Đình Quyền, Chủ tịch Hội đồng Khoa học QHC Group cho hay, việc ký kết hợp tác với bà con nông dân xã Hàm Liêm mở ra hướng phát triển vùng nguyên liệu và thương mại hydrogen. Bà con nông dân khi tham gia vào chuỗi giá trị này sẽ được chi phí cho thuê đất, được chia sẻ lợi nhuận từ giá trị gia tăng của quá trình canh tác. Từ đó, mở ra hướng tiếp cận mới về năng lượng sạch trong chuỗi giá trị của dự án.
Giai đoạn 1 của dự án được triển khai trên diện tích 50 ha; giai đoạn 2 khoảng 500 ha và giai đoạn 3 phát triển 2.000 ha. Công nghệ canh tác áp dụng hệ thống cơ giới hóa và chế biến theo quy trình nông nghiệp công nghệ cao thông minh khép kín hoàn toàn.
Lãnh đạo Tập đoàn QHC Global cho biết, hiện nay nhà máy chế biến sản phẩm cao lương giai đoạn đầu của Tập đoàn QHC Global tại xã Hàm Liêm đang trong quá trình xây dựng và dự kiến hoàn thành vào tháng 3/2026. Nhà máy được xây dựng trên diện tích khoảng 2.000m² với mục tiêu hoàn thiện quy trình sản xuất, tiêu chuẩn sản phẩm và các chứng nhận liên quan (ISO…), phục vụ tiêu thụ trong nước và từng bước hướng tới xuất khẩu.
Việc phát triển vùng nguyên liệu cao lương quy mô lớn gắn với nhà máy chế biến, mở ra cơ hội liên kết sản xuất - bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Nếu được quy hoạch bài bản và có chính sách hỗ trợ phù hợp, cao lương công nghệ cao hoàn toàn có thể trở thành ngành hàng nông nghiệp mới, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế nông thôn. Việc phát triển bền vững cây cao lương theo chuỗi giá trị góp phần tạo thêm nhiều sản phẩm từ chế biến, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Qua đó tăng nguồn thu nhập ổn định cho nông dân. Đây cũng là giải pháp hiệu quả thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp và ngành năng lượng của Việt Nam.
Là một trong những nông dân xã Hàm Liêm tham gia liên kết trồng cao lương, ông Nguyễn Văn Chung cho biết, qua tìm hiểu ông nhận thấy cây cao lương thích hợp tại những khu vực có khí hậu khắc nghiệt, phù hợp ở Hàm Liêm.
Do đó, việc tham gia chuỗi giá trị này sẽ giúp người dân chuyển đổi cây trồng trên vùng đất hạn, góp phần gia tăng thu nhập, phát triển kinh tế gia đình.
Theo phân tích của các nhà khoa học, thương mại hóa hydrogen (khí Hydro, 2) là phát triển sản xuất, phân phối và sử dụng khí làm năng lượng sạch. Đặc biệt là hydrogen xanh (từ năng lượng tái tạo) và hydrogen xanh lam (từ khí tự nhiên kết hợp thu giữ carbon) để khử carbon trong công nghiệp, nhằm mục tiêu Net Zero. Việt Nam đang định hướng trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu năng lượng sạch khu vực.
Trồng cây cao lương ứng dụng công nghệ cao không chỉ là giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, mà còn mở ra hướng đi mới cho nền nông nghiệp hiện đại, thông minh và bền vững. Để mô hình này phát huy tối đa hiệu quả, cần sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và nông dân trong đầu tư công nghệ, chuyển giao kỹ thuật và xây dựng chuỗi giá trị khép kín.
Hoàng Phương (t/h)
