Trong những năm gần đây, chăn nuôi bò thịt tại Đắk Nông (nay là phía Tây tỉnh Lâm Đồng) từng bước được quan tâm phát triển với tổng đàn trên 25.000 con, chủ yếu là bò thịt. Các ngành, địa phương đã chú trọng nâng cao chất lượng đàn, chuyển dần từ hình thức chăn nuôi nhỏ lẻ, thả rông sang nuôi nhốt tập trung. Tuy nhiên, quy mô và hiệu quả chăn nuôi vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có.
Trong bối cảnh nguồn phụ phẩm nông nghiệp như vỏ chanh leo, rơm rạ, thân cây trồng… dồi dào, việc ứng dụng khoa học – công nghệ vào chế biến thức ăn chăn nuôi được xem là hướng đi phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và hướng đến phát triển nông nghiệp tuần hoàn.
Năm 2023, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đã tham mưu triển khai đề tài cấp tỉnh: “Nghiên cứu biện pháp bảo quản và sử dụng vỏ chanh leo làm thức ăn cho bò thịt ở tỉnh Đắk Nông”, do Phân Viện Chăn nuôi Nam Bộ chủ trì thực hiện trong thời gian 30 tháng. Mục tiêu của đề tài nhằm đánh giá thực trạng chăn nuôi, tiềm năng nguồn nguyên liệu, đồng thời xây dựng quy trình chế biến thức ăn lên men hoàn chỉnh (Fermented Total Mixed Ration - FTMR) phù hợp điều kiện địa phương và xây dựng mô hình chăn nuôi ứng dụng thực tế.
Trong quá trình triển khai, nhóm nghiên cứu đã tập trung phân tích thành phần dinh dưỡng của vỏ chanh leo và các nguyên liệu sẵn có; xây dựng khẩu phần thức ăn lên men; thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và mô hình thực tế; đồng thời hoàn thiện quy trình sản xuất và tổ chức chuyển giao kỹ thuật cho người chăn nuôi.
Công tác quản lý, giám sát đề tài được thực hiện chặt chẽ theo quy định hiện hành. Sau 30 tháng, đề tài đã hoàn thành đầy đủ các nội dung theo thuyết minh, đảm bảo tiến độ và chất lượng.
Giữa tháng 4/2026, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức đoàn chuyên gia kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện. Qua khảo sát thực tế các mô hình tại địa phương, kết quả cho thấy các sản phẩm nghiên cứu đáp ứng yêu cầu về số lượng, chất lượng và có khả năng ứng dụng cao.
Hội đồng khoa học do GS.TS. Dương Nguyên Khang - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao công nghệ, Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh làm Chủ tịch và các thành viên đến từ: Sở Khoa học và Công nghệ, Viện Khoa học sự sống, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, Trường Đại học Tây Nguyên, Viện Nghiên cứu bông và Phát triển nông nghiệp Nha Hố, Sở Nông nghiệp và Môi trường. Hội đồng đã tiến hành đánh giá kết quả nghiên cứu của nhiệm vụ theo các yêu cầu về mức độ đầy đủ, hợp lý, khoa học của báo cáo tổng hợp, báo cáo tóm tắt nhiệm vụ và tài liệu cần thiết kèm theo; số lượng và chất lượng của sản phẩm so với hợp đồng; kết quả tham gia đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực; tiến độ thực hiện và những sản phẩm vượt trội so với đặt hàng và hợp đồng.
Tiếp đó, Hội đồng khoa học đã tiến hành nghiệm thu chính thức và thống nhất đánh giá đề tài đạt yêu cầu. Các kết quả nghiên cứu được ghi nhận có giá trị thực tiễn, đặc biệt là quy trình sản xuất thức ăn lên men từ vỏ chanh leo đơn giản, chi phí thấp, phù hợp điều kiện nông hộ.
Trên cơ sở đó, Hội đồng đề xuất tiếp tục nhân rộng mô hình tại các địa phương có điều kiện tương tự; tăng cường tập huấn, chuyển giao kỹ thuật; đồng thời đẩy mạnh liên kết với các cơ sở chế biến chanh leo nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu ổn định.
Việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn chăn nuôi không chỉ góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững, tuần hoàn tại địa phương.
Hoàng Phương (t/h)
