Lạm dụng thiết bị để trục lợi: Làm sao đẩy lùi?

Xã hội hóa y tế là chủ trương đúng đắn nhằm huy động toàn thể xã hội tham gia công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội. Tuy nhiên, quá trình triển khai chính sách này đã bộc lộ một số bất cập, hạn chế khiến người dân chưa thực sự hài lòng.

Lạm dụng máy móc để sớm thu hồi vốn

Một trong những đóng góp nổi bật nhất xã hội hóa (XHH) y tế là góp phần nâng cao năng lực cho các bệnh viện (BV) về trang, thiết bị y tế, từ đó người bệnh được hưởng những dịch vụ khám, chữa bệnh tiên tiến, chất lượng cao. Tuy nhiên, những tồn tại, bất cập của XHH y tế khiến dư luận có phản ứng không tốt. Cụ thể là việc lợi dụng chính sách XHH y tế để trục lợi; lạm dụng mua các phương tiện, trang thiết bị y tế; lạm dụng chỉ định xét nghiệm…

Ông Nguyễn Văn Tiên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho biết, vấn đề tiêu cực trong XHH là có, như lạm dụng xét nghiệm để thu lợi từ người bệnh. “Ngành y tế nên ban hành quy chuẩn về xét nghiệm. Trong trường hợp nào thì xét nghiệm, làm những xét nghiệm gì để tránh lạm dụng”, ông Tiên đề nghị.

Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Lê Tuấn nêu ý kiến, Bộ sẽ chuyển việc thanh toán phí dịch vụ sang thanh toán trọn gói theo ca bệnh để hạn chế việc chỉ định một số dịch vụ không cần thiết.

Bên cạnh việc lạm dụng các thiết bị trong khám chữa bệnh, người dân còn băn khoăn giá khám, chữa bệnh y tế bằng các thiết bị XHH hiện cao hơn nhiều so với khám bằng các thiết bị công. Thứ trưởng Phạm Lê Tuấn cho rằng, giá dịch vụ y tế theo quy định hiện nay chưa tính đủ chi phí, mới gồm 3/7 yếu tố. Trong khi đó, giá dịch vụ XHH được tính đủ các yếu tố chi phí. “Dự kiến sau năm 2018 thì giá khám, chữa bệnh sẽ được tính đúng, tính đủ 7/7 yếu tố. Nghĩa là không có sự phân biệt giữa giá dịch vụ thông thường và dịch vụ theo yêu cầu XHH”, ông Tuấn nói.

Cũng chính vì đều này nên thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ việc khuất tất của ngành y có liên quan đến máy móc trong diện XHH. Đơn cử, để mua thiết bị chẩn đoán hoặc máy điều trị với giá hàng triệu USD, BV phải huy động nguồn vốn. Nếu nguồn vốn do các doanh nghiệp ngoài BV hoặc do chính bác sỹ xét nghiệm đầu tư thì chắc chắn người ta sẽ làm tất cả để có thể thu hồi vốn nhanh nhất, dẫn đến tình trạng bác sỹ lạm dụng xét nghiệm.

Quản lý XHH cũng cần “xã hội hóa”

Một trong những bất cập của việc khám chữa bệnh hiện nay là tình trạng máy móc, thiết bị khám chữa bệnh do nhà nước đầu tư thì hỏng đắp chiếu, trong khi máy XHH hoạt động “hết công suất”. Điều này xuất phát từ nguyên nhân thủ tục hành chính và điều kiện tài chính của từng đơn vị.

Theo ông Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, những máy móc, trang thiết bị đầu tư cho y tế có giá thành rất cao nên phải được vận hành hết năng suất để bù vào giá thành. Tuy nhiên, thời gian chờ đợi để ngành y tế duyệt chi sửa một bộ phận của máy móc đó có thể kéo dài 6 tháng đến 1 năm đã dẫn đến tình trạng “đắp chiếu”. Chẳng hạn, máy chụp cộng hưởng từ, CT bị cháy đèn thì thủ tục trình các nơi xin ngân sách có khi mất hàng tháng, thậm chí hàng năm nếu bệnh viện không dự trù ngân sách tốt. Do đó, cần phải thúc đẩy nhanh quá trình duyệt chi ở bộ phận thủ tục hành chính. Trên thực tế, Bộ Y tế đã có chỉ đạo về vấn đề này nhưng chưa đáp ứng được mong đợi của các BV.

Ông Nguyễn Văn Tiên, Phó chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội giải thích, nhiều máy móc của BV hỏng, quy trình sửa mất nhiều thời gian trong khi đó máy XHH hỏng hôm trước, hôm sau đã sửa xong. Đó là một trong những lý do dẫn đến tình trạng máy XHH thì "cháy hàng" trong khi máy Nhà nước thì “xếp xó”.

Nhiều ý kiến cho rằng, để nâng cao tính hiệu quả trong công tác XHH y tế, điều quan trọng nhất là tăng cường vai trò công tác quản lý, giám sát. ông Nguyễn Tiến Quyết chia sẻ, nếu quản lý, giám sát không tốt, chắc chắn sẽ xảy ra sai sót, thậm chí dễ dẫn đến lạm dụng chỉ định các dịch vụ XHH.

Còn theo ông Nguyễn Văn Tiên, tham gia giám sát XHH cần có nhiều lực lượng. Nếu hội đồng quản lý chỉ bao gồm người sở tại thì rất khó minh bạch. "Bệnh viện làm tốt nhưng người ngoài nhìn vào vẫn nghi ngờ vì hội đồng đó vẫn chỉ là nội bộ. Nếu có đại diện của Vụ tài chính Kế hoạch (Bộ Y tế), Mặt trận Tổ quốc... thì sẽ khác. Mọi thứ cần phải minh bạch.", ông Tiên kiến nghị.

An Hà