Mạng lưới trường lớp còn phân tán, thiếu hụt nguồn lực
Hiện nay, toàn tỉnh Lạng Sơn có 647 cơ sở giáo dục, trong đó 638 cơ sở công lập và 9 cơ sở ngoài công lập, phục vụ hơn 204 nghìn trẻ em, học sinh các cấp học. Toàn tỉnh Lạng Sơn có 325 trường đạt chuẩn quốc gia, chiếm 50,9% tổng số cơ sở giáo dục.
Do đặc thù địa hình miền núi, dân cư phân bố không đồng đều, Lạng Sơn hiện vẫn duy trì tới 625 điểm trường lẻ, chủ yếu ở bậc mầm non và tiểu học. Bên cạnh đó, có 90 cơ sở giáo dục chưa bảo đảm quy mô tối thiểu theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, gồm 50 trường mầm non và 40 trường phổ thông.
Thực trạng này dẫn đến nguồn lực đầu tư bị dàn trải, cơ sở vật chất chưa được khai thác hiệu quả, đồng thời gây khó khăn trong công tác bố trí đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý. Hiện toàn ngành giáo dục tỉnh còn thiếu 283 biên chế so với số được giao và thiếu tới 3.558 người so với định mức quy định.
Theo đánh giá của ngành chức năng, việc duy trì quá nhiều điểm trường nhỏ lẻ không chỉ làm gia tăng áp lực ngân sách mà còn ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, công tác quản lý và tổ chức các hoạt động chuyên môn.
Phương án sắp xếp được xây dựng trên cơ sở các chủ trương, nghị quyết của Trung ương, Bộ Chính trị, Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo về tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng dịch vụ công trong lĩnh vực giáo dục.
Mục tiêu xuyên suốt của phương án là tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục theo hướng hợp lý, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất; sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý.
Đặc biệt, tỉnh Lạng Sơn xác định việc sắp xếp phải bảo đảm quyền học tập của trẻ em, nhất là học sinh vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới. Không thực hiện sáp nhập nếu làm phát sinh khoảng cách đi học quá xa hoặc ảnh hưởng đến việc đến trường của học sinh.
Quá trình triển khai cũng được thực hiện công khai, dân chủ, có đánh giá tác động cụ thể đối với từng địa bàn, từng cơ sở giáo dục, bảo đảm tạo sự đồng thuận trong cán bộ, giáo viên, phụ huynh và Nhân dân.
Giảm 110 cơ sở giáo dục, nâng cao hiệu quả quản lý
Kết quả rà soát cho thấy có 54/65 xã, phường thực hiện sắp xếp lại các cơ sở giáo dục; 11 xã, phường giữ nguyên hiện trạng do mạng lưới trường học đã ổn định và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Theo phương án, tỉnh Lạng Sơn sẽ tổ chức lại một số mô hình trường học, trong đó thành lập 3 trường THCS và THPT liên cấp thông qua việc sáp nhập hoặc tổ chức lại các cơ sở hiện có.
Đáng chú ý, Lạng Sơn sẽ thành lập 11 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới nhằm tạo điều kiện học tập ổn định cho học sinh ở những địa bàn đặc biệt khó khăn.
Sau khi hoàn thành lộ trình sắp xếp vào năm 2027, toàn tỉnh Lạng Sơn sẽ giảm từ 638 xuống còn 528 cơ sở giáo dục công lập, tương đương giảm 110 đơn vị; đồng thời giảm 25 điểm trường lẻ. Việc tinh gọn đầu mối được kỳ vọng sẽ giúp tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng dạy và học, đồng thời khắc phục tình trạng thiếu giáo viên kéo dài nhiều năm qua.
Cùng với việc sắp xếp mạng lưới trường học, tỉnh Lạng Sơn sẽ thực hiện bố trí, điều chuyển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên phù hợp với vị trí việc làm và nhu cầu thực tế của từng cơ sở giáo dục.
Sau sắp xếp, toàn ngành dự kiến giảm 474 người, gồm 162 cán bộ quản lý, 170 giáo viên và 142 nhân viên thông qua tinh gọn đầu mối quản lý, đồng thời bảo đảm đầy đủ chế độ, chính sách theo quy định.
Đối với cơ sở vật chất, tỉnh Lạng Sơn ưu tiên tận dụng tối đa các công trình hiện có, hạn chế đầu tư mới. Những cơ sở dôi dư sẽ được rà soát để bàn giao, chuyển đổi công năng hoặc giao địa phương quản lý, sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí tài sản công.
Công tác lấy ý kiến phụ huynh học sinh được thực hiện rộng rãi, dân chủ và công khai với hơn 42.000 phiếu khảo sát. Kết quả cho thấy có 39.758 phiếu đồng ý, đạt tỷ lệ 93,6%.
Đa số phụ huynh thống nhất với chủ trương sắp xếp nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện đầu tư tập trung hơn cho các nhà trường. Những ý kiến băn khoăn chủ yếu liên quan đến khoảng cách đi lại và chế độ hỗ trợ học sinh sau khi sáp nhập điểm trường. Các nội dung này sẽ tiếp tục được các cấp, các ngành nghiên cứu, giải quyết phù hợp trong quá trình triển khai.
Việc sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn không đơn thuần là giảm đầu mối tổ chức, mà còn là giải pháp quan trọng để tái cơ cấu hệ thống giáo dục theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Với lộ trình thực hiện thận trọng, khoa học và sự đồng thuận cao của Nhân dân, phương án sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư, bảo đảm quyền học tập của học sinh, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để ngành giáo dục Lạng Sơn phát triển toàn diện trong giai đoạn mới.
Nguyễn Kiên
