Lào Cai: Kinh tế số mở ra dư địa tăng trưởng mới

Từ chuyển đổi số đến mô hình tăng trưởng mới

Nhiều năm qua, tăng trưởng kinh tế của các địa phương chủ yếu dựa trên các nguồn lực truyền thống như vốn đầu tư, tài nguyên, lao động hay mở rộng không gian phát triển. Tuy nhiên, khi những lợi thế này dần thu hẹp, yêu cầu đặt ra không còn là mở rộng quy mô tăng trưởng mà là tìm kiếm các động lực mới có khả năng tạo ra năng suất và giá trị gia tăng cao hơn. Trong bối cảnh đó, kinh tế số đang trở thành một trong những hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Đối với Lào Cai, chuyển đổi số không chỉ được nhìn nhận là quá trình ứng dụng công nghệ nhằm hiện đại hóa hoạt động quản lý hay cải cách thủ tục hành chính, mà được xác định là nền tảng để hình thành một mô hình tăng trưởng mới dựa trên dữ liệu, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Kế hoạch phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Lào Cai định hướng phát triển kinh tế số gắn với chuyển đổi xanh, phát triển khoa học - công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, doanh nghiệp và người dân được xác định là trung tâm của quá trình chuyển đổi, còn Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thông qua hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số và tạo lập môi trường thuận lợi để các nguồn lực số được khai thác hiệu quả.

Những mục tiêu đặt ra đến năm 2030 thể hiện rõ định hướng chuyển dịch mô hình tăng trưởng. Lào Cai phấn đấu kinh tế số đóng góp tối thiểu 20% GRDP; giá trị gia tăng của kinh tế số trong các ngành, lĩnh vực đạt từ 25% trở lên; tỷ lệ đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đạt tối thiểu 40%. Tỉnh Lào Cai cũng đặt mục tiêu nâng cao năng lực số của khu vực doanh nghiệp. Đến năm 2030, khoảng 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng 70% hợp tác xã sẽ ứng dụng các nền tảng số trong quản trị, sản xuất và kinh doanh; đồng thời hình thành ít nhất 5 doanh nghiệp công nghệ số chủ lực. Bên cạnh đó, hạ tầng số cũng được xem là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu trên. Lào Cai cũng đặt mục tiêu phủ sóng 5G tới 90% dân số, tạo nền tảng cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ số phát triển trên phạm vi toàn tỉnh.

Có thể thấy, các mục tiêu đến năm 2030 không chỉ hướng đến việc mở rộng ứng dụng công nghệ trong từng lĩnh vực mà còn chuẩn bị nền tảng cho một mô hình tăng trưởng mới, trong đó năng lực cạnh tranh của địa phương sẽ ngày càng được quyết định bởi khả năng khai thác dữ liệu, làm chủ công nghệ và chuyển hóa đổi mới sáng tạo thành giá trị gia tăng.

Kiến tạo hệ sinh thái cho kinh tế số

Nếu các mục tiêu đến năm 2030 xác định đích đến thì việc kiến tạo hệ sinh thái phát triển sẽ quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi bởi kinh tế số không thể hình thành chỉ từ việc ứng dụng công nghệ riêng lẻ mà cần một nền tảng đủ khả năng kết nối dữ liệu, công nghệ, DN và con người thành một chuỗi giá trị thống nhất.

Trong định hướng này, dữ liệu được xác định là nền tảng cốt lõi. Tỉnh Lào Cai đang hướng tới xây dựng hạ tầng dữ liệu đồng bộ phục vụ cả quản lý nhà nước và phát triển kinh tế. Theo kế hoạch, tỉnh Lào Cai sẽ nâng cấp Trung tâm dữ liệu, phát triển hạ tầng điện toán đám mây (Cloud), thu hút đầu tư ít nhất một trung tâm dữ liệu quy mô vùng, đồng thời hoàn thiện và chuẩn hóa 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hình thành kho dữ liệu dùng chung và nền tảng dữ liệu mở.

Đáng chú ý, dữ liệu không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn được định hướng trở thành nguồn lực phát triển mới. Cụ thể, tỉnh Lào Cai nghiên cứu xây dựng cơ chế quản trị và chia sẻ dữ liệu giữa khu vực công và khu vực tư, từng bước phát triển kinh tế dữ liệu và các mô hình khai thác dữ liệu phù hợp với quy định của pháp luật.

Trên nền tảng dữ liệu, Lào Cai đặt mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và Internet vạn vật (IoT) trong điều hành, dự báo phát triển kinh tế - xã hội cũng như trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chính vì vậy, DN được xác định là chủ thể trung tâm của tiến trình chuyển đổi số. Bên cạnh việc phát triển các DN công nghệ số, tỉnh Lào Cai sẽ hỗ trợ DNNVV, HTX ứng dụng nền tảng số trong quản trị, sản xuất và thương mại; thúc đẩy thương mại điện tử, logistics số và thanh toán điện tử nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, mục tiêu đưa 100% sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực lên các sàn thương mại điện tử không chỉ góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn hướng tới hình thành chuỗi giá trị số cho các sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Ngoài ra, định hướng chuyển đổi số cũng được triển khai tại những lĩnh vực thế mạnh như công nghiệp, thương mại và kinh tế cửa khẩu. Việc phát triển sản xuất thông minh, logistics số và từng bước xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa, tăng năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế biên mậu.

Bên cạnh hạ tầng và DN, Lào Cai cũng chú trọng xây dựng xã hội số thông qua việc nâng cao kỹ năng số cho người dân, mở rộng khả năng tiếp cận các nền tảng số và tạo điều kiện để mọi chủ thể tham gia môi trường số. Đây được xem là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm quá trình phát triển kinh tế số diễn ra đồng bộ và bền vững.

Phan Chinh