Lộ trình thực hiện và tiêu chuẩn khí thải
Kế hoạch kiểm định được chia thành các giai đoạn cụ thể để người dân và cơ quan quản lý có thời gian chuẩn bị. Sau khi bắt đầu tại Hà Nội và TP.HCM vào năm 2027, quy định sẽ mở rộng ra các thành phố trực thuộc Trung ương từ ngày 1/7/2028. Các tỉnh thành còn lại sẽ áp dụng muộn nhất từ ngày 1/7/2030.
Đáng chú ý là từ đầu năm 2028, xe máy lưu thông tại Hà Nội và TP.HCM bắt buộc phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 2 trở lên. Đây vốn là tiêu chuẩn thiết kế cơ bản cho các dòng xe sản xuất từ năm 2008 đến 2016. Do đó, quy định mới thực tế yêu cầu chủ xe phải duy trì tình trạng kỹ thuật của phương tiện thông qua bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo xe không xuống cấp và phát thải vượt ngưỡng cho phép.
Đề xuất miễn kiểm định lần đầu cho xe dưới 5 năm tuổi
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến cho dự thảo Thông tư 47 với đề xuất miễn kiểm định trực tiếp đối với xe máy mới xuất xưởng dưới 5 năm (60 tháng). Theo đó, các cơ sở đăng kiểm sẽ cấp giấy chứng nhận dựa trên kết quả kiểm định chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường từ khâu sản xuất hoặc nhập khẩu mà không cần chủ xe phải mang phương tiện đến tận nơi.
Đề xuất này nhận được nhiều sự ủng hộ vì tính thực tế. Các dòng xe máy phổ biến hiện nay như Honda Vision, Air Blade, SH hay Yamaha Gear Hybrid đều đã đạt chuẩn Euro 3 trở lên. Thống kê cho thấy có khoảng 13 triệu xe máy có thể thuộc diện được miễn kiểm định lần đầu, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí cho người dân và giảm áp lực cho hệ thống đăng kiểm.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng lưu ý cần xem xét thêm các yếu tố phụ trợ như số km đã đi. Những xe chạy dịch vụ, vận chuyển liên tục thường xuống cấp nhanh hơn xe cá nhân, dù vẫn trong khung thời gian 5 năm tuổi. Việc kết hợp giữa năm sản xuất và quãng đường di chuyển được cho là sẽ giúp kiểm soát khí thải chính xác hơn.
Giải pháp loại bỏ xe cũ nát và bảo vệ môi trường
Việc siết chặt quản lý khí thải là giải pháp thiết yếu để loại bỏ các phương tiện cũ nát, phát thải khói đen gây ô nhiễm nghiêm trọng và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, xe máy sau nhiều năm sử dụng thường gặp các lỗi về bộ lọc xúc tác hoặc kim phun, dẫn đến việc đốt cháy nhiên liệu không hết.
Kinh nghiệm từ các quốc gia như Thái Lan, Đài Loan hay Ấn Độ cho thấy việc kiểm định khí thải định kỳ là công cụ hiệu quả để thanh lọc hệ thống giao thông. Tại Việt Nam, quy định này được kỳ vọng sẽ làm thay đổi thói quen chăm sóc xe của người dân, hướng tới mục tiêu giảm ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn và hiện đại hóa hạ tầng giao thông quốc gia.
Tâm An
