Huyện Thường Tín ( Hà Nội) đang triển khai thí điểm Đề án thu gom xử lý rác thải nông thôn, với kỳ vọng tạo “ điểm sáng”  để nhân rộng ra toàn thành phố. Nhưng chưa được bao lâu, mô hình này đã nảy sinh bất cập khi phải chi ngân sách quá lớn.

Trước đây, việc thu gom rác từ các hộ gia đình đến các điểm tập kết đầu thôn, xã ( tuyến 1) do các tổ vệ sinh tự quản dùng xe đẩy tay đảm trách, bình quân khoảng ba – bốn lần/tuần. Kinh phí duy trì hoạt động được lấy từ tiền thu phí vệ sinh 3.000 đồng/người từ các hộ gia đình theo Quyết định 61 của UBND thành phố Hà Nội. Sau đó, từ các điểm tập kết tại đầu thôn, xã ( tuyến 2), các doanh nghiệp xã hội hóa vận chuyển rác thải tới các trạm trung chuyển và chuyển đi các khu xử lý chất thải tập trung.

Tuy nhiên, từ ngày Đề án thu gom xử lý rác thải của Công ty CP Môi trường đô thị Toàn Cầu được triển khai vào đầu năm 2014, xe đẩy tay đã được loại bỏ. Doanh nghiệp dùng xe tải dưới một tấn đi vào các ngõ ngạch và cổng nhà dân để thu gom rác. Rác thải được thu gom hằng ngày, vệ sinh ở huyện Thường Tín đã được cải thiện rất nhiều. Thế nhưng, có một bất cập mà ngay cả chính quyền địa phương cũng phải “ đau đầu” thừa nhận là đề án sử dụng tiền ngân sách quá lớn, thay vì phải xã hội hóa thông qua việc thu 3.000 đồng/người để duy trì hoạt động.

Trao đổi ý kiến với phóng viên, lãnh đạo của Công ty CP Môi trường đô thị Toàn Cầu cho biết, để triển khai thu gom rác thải nông thôn tuyến 1 trên địa bàn 16 xã, thị trấn của huyện Thường Tín hiện nay, số tiền ngân sách phải chi ra trong năm 2014 lên tới 12 tỷ đồng ( chưa kể số tiền thu 3.000 đồng/người).Nếu tới đây đề án được triển khai trên toàn bộ 29 xã, thị trấn của huyện Thương Tín, số tiền ngân sách phải chi ra sẽ lớn hơn nhiều.

Theo kết quả khảo sát của chúng tôi, một trong những nguyên nhân khiến chi phí thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải tuyến 1 đang được Công ty CP Môi trường đô thị Toàn Cầu triển khai tại huyện Thương Tín đội lên quá cao là do doanh nghiệp áp dụng cách tính chi phí bằng cự ly (km), với giá 39.000 đồng/km. Trong khi đó, tại các huyện khác như Phú Xuyên, Thanh Oai, Thạch Thất, doanh nghiệp môi trường vận chuyển rác tuyến 1 tính theo khối lượng ( tấn) để thanh toán nên chi phí chỉ bằng một phần ba.

Ông Lê Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND huyện kiêm Trưởng Ban quản lý dự án duy trì vệ sinh môi trường huyện Thường Tín thừa nhận, bất cập lớn nhất của Đề án là phải dùng số tiền ngân sách quá lớn. Bên cạnh đó, việc xử lý rác thải tại các bãi chôn lấp của thôn, xã hiện nay phần lớn còn mang tính chất thủ công nên về lâu dài thiếu tính bền vững. Ban quản lý dự án duy trì vệ sinh môi trường huyện Thương Tín và các đơn vị liên quan đang tiến hành rà soát lại. Đề án để có những điều chỉnh phù hợp.

Ngoài việc chi một khoản ngân sách cho công tác thu gom rác thải nông thôn tuyến 1, UBND huyện Thường Tín còn ký hợp đồng duy trì vệ sinh môi trường hằng ngày tại khu hành chính của huyện với Công ty CP môi trường đô thị toàn cầu với kinh phí gần 400 triệu đồng/năm. Trong khi đó, cũng công việc quét dọn khu vực hành chính huyện này, trong năm 2013 địa phương chỉ phải chi có 70 triệu đồng. Tại các huyện lân cận như Phú Xuyên, Quốc Oai, Ứng Hòa, kinh phí chi cho công tác quét dọn vệ sinh hằng năm tại trụ sở hành chính cũng chỉ dao động trên dưới 100 triệu đồng/năm.

Hiện nay, tất cả các đơn vị trong TP Hà Nội đều áp dụng Quyết định số 7936/2013/QĐ-UBND, quy định mức thu dịch vụ vệ sinh đối với chất thải rắn công nghiệp thông thường trên địa bàn để xây dựng phương án, kinh phí hoạt động. Theo đó, trụ sở làm việc của các doanh nghiệp, cơ quan hành chính, sự nghiệp,  lực lượng vũ trang, phòng giao dịch các ngân hàng, các doanh nghiệp ký hợp đồng dịch vụ với các đơn vị làm công tác vệ sinh môi trường, căn cứ để tính toán chi phí là khối lượng m3/tháng. Thế nhưng, riêng huyện Thường Tín lại giao Ban quản lý Dự án duy trì vệ sinh môi trường huyện ký với Công ty CP môi trường đô thị Toàn cầu hợp đồng duy trì thường xuyên hằng ngày và lấy diện tích m2, ha nhân lên với 365 ngày để áp giá thanh toán.

Khi được hỏi về vấn đề nêu trên, ông Lê Thanh Sơn thừa nhận, theo Quyết định 7963 của UBND thành phố Hà Nội thì huyện đã áp dụng chưa đúng. Chính vì thế, sắp tới Ban Quản lý Dự án duy trì vệ sinh môi trường sẽ kiến nghị với lãnh đạo huyện cho dừng việc duy trì quét dọn, vệ sinh khu hành chính huyện. Còn quan điểm của chúng tôi là đề nghị dừng từ quý  IV-2014 (?). Còn với Đề án thu gom xử lý rác thải nông thôn với Công ty CP Môi trường đô thị Toàn Cầu, huyện đang tiến hành rà soát lại để lấy ý kiến nhân dân và các ngành liên quan. Trên cơ sở đó, nếu thấy bất hợp lý hoặc phải dùng nguồn ngân sách quá lớn cũng xem xét kiến nghị cho dừng triển khai mô hình.

Theo Thời Nay