Theo đánh giá của Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, bước sang năm 2026, các doanh nghiệp trong ngành vẫn ghi nhận tín hiệu tích cực từ thị trường xuất khẩu. Trong quý I, lượng đơn hàng nhìn chung được duy trì ổn định, đặc biệt từ các đối tác lớn tại Mỹ và châu Âu. Việt Nam tiếp tục được các thương hiệu quốc tế lựa chọn là địa điểm sản xuất quan trọng trong chuỗi cung ứng ngành thời trang nhờ môi trường sản xuất ổn định, chi phí cạnh tranh và năng lực gia công đã được khẳng định qua nhiều năm.

Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu lạc quan, ngành da giày vẫn tồn tại điểm nghẽn lớn là sự phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu. Hiện nay, doanh nghiệp trong nước mới chỉ chủ động được khoảng 50–55% nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất giày dép. Phần còn lại vẫn phải nhập từ các thị trường nước ngoài, khiến chuỗi cung ứng dễ bị tác động khi thị trường thế giới xảy ra biến động.

Thực tế thời gian gần đây cho thấy, các bất ổn tại khu vực Trung Đông đã gây ảnh hưởng nhất định tới hoạt động vận tải quốc tế. Một số tuyến hàng hải quan trọng bị gián đoạn hoặc kéo dài thời gian vận chuyển, khiến chi phí logistics tăng lên. Với ngành da giày – lĩnh vực có khoảng 80% sản lượng phục vụ xuất khẩu – vận tải quốc tế đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Chỉ cần một thay đổi nhỏ trong chuỗi logistics cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và chi phí sản xuất của doanh nghiệp.

Để hạn chế rủi ro, một số doanh nghiệp đã tính đến phương án thay thế như vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không nhằm đảm bảo tiến độ giao hàng. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời bởi chi phí vận chuyển cao, khó áp dụng với những đơn hàng lớn có khối lượng hàng hóa đáng kể.

Theo bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, tác động của những biến động tại Trung Đông đến hoạt động xuất khẩu da giày hiện nay vẫn ở mức hạn chế. Nguyên nhân là phần lớn đơn hàng của quý I/2026 đã được ký kết từ trước, nên các doanh nghiệp vẫn có thời gian chuẩn bị cho kế hoạch giao hàng.

Các doanh nghiệp trong ngành kỳ vọng tình hình vận tải quốc tế sẽ dần ổn định trong khoảng một đến hai tháng tới, qua đó giảm bớt áp lực cho chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất.

Dù vậy, những biến động vừa qua cũng cho thấy sự cần thiết phải tăng cường tính chủ động về nguyên phụ liệu trong nước. Khi chủ động được nguồn cung đầu vào, doanh nghiệp không chỉ giảm phụ thuộc vào thị trường bên ngoài mà còn nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm, đồng thời linh hoạt hơn trong kế hoạch sản xuất và giao hàng.

Để đạt mục tiêu này, việc phát triển các khu công nghiệp chuyên sâu cho ngành dệt may và da giày được xem là hướng đi quan trọng. Những khu công nghiệp này cần tập trung vào các khâu thượng nguồn như sản xuất sợi, dệt, nhuộm và chế biến da thuộc – các lĩnh vực đóng vai trò nền tảng cho ngành sản xuất giày thời trang, giày da và giày thể thao.

Nếu xây dựng được hệ sinh thái sản xuất nguyên phụ liệu hoàn chỉnh trong nước, ngành da giày Việt Nam có thể từng bước hình thành chuỗi cung ứng khép kín, giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh yếu tố nguồn nguyên liệu, ngành da giày cũng đang phải thích ứng với những yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu lớn. Nhiều quốc gia, đặc biệt tại châu Âu, đang siết chặt các tiêu chuẩn về phát triển bền vững, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng.

Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn vào công nghệ sản xuất xanh, cải tiến quy trình sản xuất và đảm bảo tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi giá trị. Dù tạo ra không ít thách thức, nhưng xu hướng này cũng mở ra cơ hội để ngành da giày Việt Nam nâng cấp vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong thời gian tới, việc đầu tư công nghệ xanh, phát triển hạ tầng sản xuất bền vững và xây dựng thị trường giao dịch nguyên phụ liệu trong nước được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng giúp ngành da giày tăng khả năng thích ứng và tiếp tục duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu.

Nam Sơn (t/h)