Thị trường lúa mì thế giới trong niên vụ 2025/26 được dự báo sẽ rơi vào tình trạng dư cung lớn. Theo ước tính của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), sản lượng lúa mì toàn cầu có thể đạt khoảng 837,8 triệu tấn, tăng thêm 37 triệu tấn so với niên vụ trước. Sự gia tăng mạnh này đang tạo áp lực đáng kể lên giá lúa mì trên thị trường quốc tế.
Sản lượng tăng mạnh tại nhiều khu vực
Ngay từ đầu vụ, thị trường đã ghi nhận lượng tồn kho lớn cùng với việc nhiều quốc gia đồng loạt gia tăng sản lượng. Khu vực Biển Đen tiếp tục giữ vai trò là trung tâm cung ứng quan trọng của thế giới, với sản lượng dự báo đạt khoảng 136,5 triệu tấn, tăng 10,3 triệu tấn so với năm trước.
Bên cạnh đó, tồn kho lúa mì toàn cầu cuối niên vụ được dự báo đạt khoảng 274,9 triệu tấn, tăng 14,8 triệu tấn so với cùng kỳ năm trước. Lượng tồn kho dồi dào khiến nhu cầu mua vào không quá cấp bách, từ đó làm hạn chế khả năng phục hồi của giá lúa mì trên thị trường.
Ukraine tìm hướng đi mới sau khi EU áp hạn ngạch
Trong nửa đầu niên vụ 2025/26 (từ tháng 7 đến tháng 12), xuất khẩu lúa mì của Ukraine đạt khoảng 7,86 triệu tấn, giảm đáng kể so với mức 9,86 triệu tấn của cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu là do Liên minh châu Âu (EU) tái áp đặt hạn ngạch thuế quan đối với ngũ cốc của Ukraine từ ngày 6/6/2025.
Trước tình hình này, Ukraine đã chuyển hướng sang các thị trường khác, đặc biệt là khu vực Bắc Phi. Lượng lúa mì xuất khẩu sang khu vực này đạt 3,56 triệu tấn, chiếm khoảng 45% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong đó, Ai Cập tăng mạnh nhập khẩu từ Ukraine, đạt 2,03 triệu tấn, gần gấp ba lần so với trước.
Ngược lại, xuất khẩu lúa mì của Ukraine sang Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam và Thái Lan, lại sụt giảm do sự cạnh tranh mạnh mẽ từ nguồn cung của Australia.
Khó khăn từ hạ tầng và logistics
Hoạt động xuất khẩu của Ukraine còn gặp nhiều trở ngại do các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng cảng biển tại khu vực Đại Odesa. Tình trạng này khiến chi phí bảo hiểm rủi ro tăng cao, nguồn tàu vận chuyển khan hiếm và lịch trình bốc xếp bị gián đoạn, từ đó đẩy chi phí logistics lên mức rất cao.
Trong khi Ukraine gặp nhiều khó khăn, Nga đang gia tăng ảnh hưởng trên thị trường lúa mì toàn cầu. Quốc gia này đã đặt hạn ngạch xuất khẩu khoảng 20 triệu tấn cho giai đoạn nửa đầu năm 2026, gần gấp đôi so với mùa trước. Điều này cho thấy nguồn cung từ Nga sẽ tiếp tục dồi dào, tạo sức ép cạnh tranh lớn đối với Ukraine tại khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA).
Tại Nam bán cầu, Australia cũng dự kiến xuất khẩu khoảng 27 triệu tấn lúa mì nhờ mùa vụ bội thu. Argentina tăng sức cạnh tranh bằng cách giảm thuế xuất khẩu từ 9,5% xuống còn 7,5%. Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì vị thế quan trọng trên thị trường với tiềm năng xuất khẩu khoảng 24,5 triệu tấn nhờ sản lượng ổn định và lượng tồn kho lớn.
Triển vọng thị trường thời gian tới
Theo các chuyên gia phân tích của ASAP Agri, việc Ukraine thu hẹp khoảng cách xuất khẩu trong nửa cuối niên vụ 2025/26 sẽ không dễ dàng. Hiện vẫn còn khoảng 45,5% sản lượng xuất khẩu tiềm năng của mùa vụ này chưa được thực hiện, cao hơn đáng kể so với mức 37% của cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh Liên minh châu Âu đang phục hồi sản lượng với dự báo xuất khẩu khoảng 31 triệu tấn, cùng với nguồn cung từ Nam bán cầu gia tăng, thị trường lúa mì toàn cầu nhiều khả năng sẽ tiếp tục trong trạng thái dư cung.
Nếu những rào cản về logistics và hạn ngạch thương mại không sớm được tháo gỡ, tồn kho lúa mì cuối kỳ của Ukraine có thể tăng lên gần 2,5 triệu tấn, mức cao nhất kể từ niên vụ 2022/23.
PV (t/h)
