Ngay sau khi hiện tượng ngao nuôi chết hàng loạt tại thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ xảy ra, chính quyền địa phương đã phối hợp với Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh tiến hành thu mẫu ngao, mẫu nước và mẫu trầm tích (bùn đáy) để xét nghiệm, phân tích tìm nguyên nhân và đánh giá các yếu tố môi trường liên quan.
Kết quả phân tích cho thấy, hiện tượng ngao chết hàng loạt tại xã Mai Phụ, tỉnh Hà Tĩnh, không liên quan đến các tác nhân vi khuẩn gây bệnh đã được phân tích (Perkinsus olseni, Perkinsus marinus).
Không phát hiện tảo độc trong môi trường nước. Các chỉ tiêu chất lượng nước có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ (hàm lượng N-NH4+ vượt ngưỡng), song chưa đạt ngưỡng gây chết cấp tính đối với ngao nuôi.
Trên cơ sở tổng hợp thông tin hiện trường và kết quả phân tích, nguyên nhân chính được nhận định có thể là tổ hợp các yếu tố bất lợi từ quản lý nuôi và điều kiện thời tiết: Mật độ nuôi quá cao (800-1.000 con/m², gấp 3-7 lần khuyến cáo), dẫn đến cạnh tranh gay gắt về thức ăn, oxy và không gian sống.
Bên cạnh đó, nhiều bãi nuôi sử dụng trong thời gian dài, thả giống liên tục qua nhiều vụ nhưng không có thời gian gián đoạn để cải tạo, làm sạch bãi nuôi theo đúng quy trình làm suy giảm chất lượng nền đáy.
Đặc biệt, biến động thời tiết cực đoan trong giai đoạn giao mùa, từ nắng nóng gay gắt chuyển sang mưa lớn khiến nhiệt độ thay đổi đột ngột, tác động mạnh đến môi trường sống, tạo áp lực cộng hưởng, làm ngao suy yếu và chết hàng loạt.
Trước đó, như Thương hiệu và Công luận đã thông tin, ngao nuôi đến kỳ thu hoạch tại thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ bất ngờ chết hàng loạt khiến nhiều hộ dân sống dựa vào nghề nuôi ngao đang kỳ vọng thu hồi vốn và có lãi sau nhiều tháng đầu tư thì nay có nguy cơ mất trắng.
Không chỉ thiệt hại kinh tế trước mắt, người dân còn bị đẩy vào thế bị động trong kế hoạch sản xuất. Việc ngao chết bất thường ngay trước thời điểm thu hoạch khiến người nuôi rơi vào cảnh thiệt hại kép, vừa mất sản lượng, vừa không kịp xoay xở đầu ra.
Theo báo cáo của UBND xã Mai Phụ, toàn thôn Mai Lâm hiện có 43 hộ nuôi ngao với tổng diện tích khoảng 80ha. Khoảng 15 ngày trở lại đây xuất hiện ngao hàng loạt tại các bãi nuôi ngao của 24/43 hộ nuôi; diện tích bị thiệt hại 47/80ha, tỉ lệ ngao chết từ 30 - 70%, ước tính sản lượng thiệt hại khoảng 250 tấn, ngao chết có kích cỡ từ 100 - 200 con/kg.
Ngao thương phẩm tại Hà Tĩnh chủ yếu được thương lái thu mua, cung cấp cho các chợ đầu mối và nhà hàng trong, ngoài tỉnh, phục vụ kinh doanh hải sản. Với giá bán dao động 23-24 triệu đồng/tấn như hiện nay, người dân địa phương bị thiệt hại kinh tế do ngao nuôi chết lên đến hàng tỷ đồng.
Hiện tượng ngao chết hàng loạt tại xã Mai Phụ, ngoài thiệt hại kinh tế, phần thịt ngao đã phân hủy dưới bùn còn bốc mùi hôi chỉ còn lại lớp vỏ lẫn bùn cát, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nếu không được thu gom, xử lý kịp thời.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đã yêu cầu UBND xã Mai Phụ huy động lực lượng hỗ trợ người dân thu gom, xử lý xác ngao chết đúng quy định nhằm tránh ô nhiễm lan rộng.
Đồng thời, ngành chức năng hướng dẫn người dân tiến hành cày xới, bón vôi khử trùng bãi nuôi, tạm dừng thả giống mới và tận thu số ngao còn sống đạt kích cỡ thương phẩm để giảm thiểu thiệt hại.
Khánh Trình
