Thị trường kém thuận lợi trong quý III/2026, thanh khoản hạn chế khiến hoạt động môi giới và tự doanh tại nhiều công ty chứng khoán gặp khó. Lợi nhuận toàn ngành theo đó giảm còn khoảng 11.000 tỷ đồng, thấp hơn 42% so với cùng kỳ năm trước và gần 28% so với quý liền trước.
Quý III/2026, thị trường chứng khoán diễn biến ảm đạm, thanh khoản khớp lệnh bình quân trên HoSE chỉ đạt khoảng 13.000–14.000 tỷ đồng/phiên, giảm hơn một nửa so với cùng kỳ năm trước. VN-Index biến động khó lường và giảm gần 5% trong quý. Dù chỉ số gần như đi ngang sau 9 tháng, nhiều nhà đầu tư vẫn thua lỗ, trong đó có cả các quỹ ngoại quy mô hàng trăm triệu đến hàng tỷ USD với hiệu suất đầu tư âm, kém xa VN-Index.
Biến động khó lường của thị trường khiến hoạt động tự doanh tại nhiều công ty chứng khoán gặp khó khăn, thậm chí thua lỗ trong quý III/2026. Trong khi đó, thanh khoản suy giảm tiếp tục thu hẹp nguồn thu từ môi giới, buộc các công ty chứng khoán phải trông cậy nhiều hơn vào hoạt động cho vay.
Điểm sáng là lãi từ cho vay và các khoản phải thu toàn ngành đạt 12.300 tỷ đồng trong quý III/2026, tăng 34% so với cùng kỳ và 4% so với quý trước. Đây là quý tăng trưởng thứ 11 liên tiếp, đồng thời xác lập mức cao kỷ lục mới.
Kết quả này chủ yếu đến từ hai yếu tố. Thứ nhất, dư nợ cho vay toàn thị trường tăng lên 455.000 tỷ đồng, trong đó dư nợ margin đạt 440.000 tỷ đồng, đều ở mức cao nhất từ trước đến nay. Quy mô cho vay của các công ty chứng khoán đã tăng 14 quý liên tiếp. Thứ hai, mặt bằng lãi suất cao góp phần gia tăng nguồn thu từ hoạt động cho vay.
Lãi từ cho vay và phải thu chưa phải lợi nhuận ròng do CTCK vẫn phải chịu chi phí liên quan. Dù vậy, đây ngày càng là nguồn thu quan trọng nhờ tính ổn định và xu hướng “ngân hàng hóa” trong ngành chứng khoán.
Trong đó, hoạt động repo trở thành kênh cung ứng tín dụng linh hoạt, hiệu quả cho ngân hàng, với nhu cầu ít chịu ảnh hưởng bởi biến động thị trường.
Nguồn thu từ cho vay phân hóa rõ nét giữa các CTCK, đặc biệt ở nhóm có ngân hàng hậu thuẫn như TCBS, VPBankS, ACBS. Trong đó, TCBS ghi nhận lãi cho vay và phải thu tăng 7 quý liên tiếp, đạt mức kỷ lục hơn 1.500 tỷ đồng trong quý III/2026.
Ở nhóm phía sau, HDS cũng bứt phá khi thu hơn 215 tỷ đồng lãi cho vay và phải thu, lọt top 20 toàn ngành. Cuối quý III, dư nợ cho vay của công ty vượt 10.000 tỷ đồng, gấp 10 lần đầu năm, đưa HDS trở thành cái tên đáng chú ý trong nhóm CTCK có ngân hàng hậu thuẫn.
Trong quý III/2026, chỉ có 3 CTCK thu hơn 1.000 tỷ đồng từ cho vay là TCBS, SSI và VPBankS, giảm so với quý trước do VPS hụt hơi. Sau 7 quý tăng trưởng liên tiếp, VPBankS áp sát SSI trong cuộc đua giành vị trí thứ hai. Đáng chú ý, dư nợ cho vay của VPBankS lần đầu vượt SSI kể từ khi công ty đi vào hoạt động.
Nguồn thu từ cho vay tỷ lệ thuận với quy mô dư nợ, khiến năng lực vốn trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng. Đây cũng là động lực thúc đẩy làn sóng tăng vốn thông qua chào bán cổ phiếu, phát hành và trái phiếu tại các CTCK. Trong cuộc đua mở rộng cho vay, nhóm có ngân hàng hậu thuẫn đang nắm lợi thế đáng kể.
Chi Chi (t/h)
