Nhiều địa phương vượt chỉ tiêu nhưng tiến độ hoàn thành vẫn còn áp lực
Theo công điện vừa được Bộ Xây dựng ban hành về đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội năm 2026, mục tiêu đặt ra trong năm nay là hoàn thành hơn 158.700 căn trên phạm vi cả nước.
Tính đến hết 4 tháng đầu năm, thêm 40 dự án nhà ở xã hội đã được khởi công với quy mô 36.590 căn. Lũy kế cả nước hiện có 226 dự án đã khởi công xây dựng với tổng quy mô 228.725 căn, tương đương 144% chỉ tiêu được giao.
Bên cạnh đó, đã có 5.426 căn nhà ở xã hội hoàn thành và đưa vào sử dụng. Hiện 25 địa phương đã khởi công đủ hoặc vượt kế hoạch được giao trong năm 2026.
Kết quả này cho thấy nguồn cung nhà ở xã hội tiếp tục được thúc đẩy mạnh trong bối cảnh nhu cầu về nhà ở cho người thu nhập thấp, công nhân và người lao động tại các đô thị lớn vẫn ở mức cao.
Nhiều địa phương vẫn chậm giải phóng mặt bằng, thiếu quỹ đất phù hợp
Dù số lượng dự án khởi công tăng nhanh, Bộ Xây dựng cho rằng một số địa phương vẫn chưa thực sự quan tâm đúng mức đến phát triển nhà ở xã hội.
Một số nơi chưa bố trí ngân sách cho công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và đầu tư hạ tầng, dẫn đến thiếu quỹ đất sạch để triển khai dự án.
Không ít địa phương dù đã bố trí đủ quỹ đất theo yêu cầu nhưng chất lượng quỹ đất chưa bảo đảm khi vị trí nằm xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, làm giảm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư cũng như người có nhu cầu mua nhà.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, đây là một trong những nguyên nhân khiến tiến độ phát triển nhà ở xã hội tại một số địa bàn chưa đạt yêu cầu.
Thủ tục hành chính vẫn là điểm nghẽn lớn
Một tồn tại khác được Bộ Xây dựng chỉ rõ là thủ tục hành chính đối với dự án nhà ở xã hội tại nhiều địa phương vẫn còn chậm, chưa thực hiện đúng tinh thần “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” như yêu cầu trước đó.
Một số địa phương chưa khởi công đủ chỉ tiêu được giao trong năm 2026 hoặc đã khởi công nhưng chưa quyết liệt đôn đốc chủ đầu tư triển khai.
Trong bối cảnh thời gian còn lại của năm không nhiều, việc rút ngắn thủ tục đầu tư, cấp phép xây dựng và tháo gỡ vướng mắc pháp lý được xem là yếu tố quyết định để bảo đảm tiến độ.
Bộ Xây dựng yêu cầu hoàn thành các dự án đang thi công trước 31/12/2026
Trước các tồn tại trên, Bộ Xây dựng yêu cầu toàn bộ dự án nhà ở xã hội đang thi công phải xây dựng kế hoạch hoàn thành trong năm 2026.
Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương được yêu cầu làm việc trực tiếp với từng chủ đầu tư để xác định rõ tiến độ, có cam kết cụ thể và thường xuyên kiểm tra thực địa.
Mục tiêu đặt ra là các dự án phải hoàn thành trước ngày 31/12/2026.
Đối với các công trình đang triển khai, chủ đầu tư cần tập trung nguồn lực, đẩy mạnh áp dụng công nghệ thi công hiện đại nhằm rút ngắn thời gian xây dựng nhưng vẫn bảo đảm chất lượng công trình.
Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các địa phương tiếp tục rà soát toàn bộ dự án đã lựa chọn chủ đầu tư, đặc biệt là các dự án có điều kiện thi công thuận lợi, chủ đầu tư có năng lực và kinh nghiệm để thúc đẩy khởi công ngay trong những tháng đầu quý II/2026.
Trong đó, các dự án phục vụ lực lượng vũ trang nhân dân cũng được đưa vào nhóm ưu tiên đẩy nhanh tiến độ.
Việc cấp phép và hoàn thiện thủ tục pháp lý phải được thực hiện đồng thời với giám sát tiến độ thi công để tránh tình trạng dự án kéo dài.
Siết quản lý giá vật liệu xây dựng và kiểm tra đúng đối tượng mua nhà
Bên cạnh tiến độ xây dựng, Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương chủ động cập nhật và công bố kịp thời giá vật liệu xây dựng như sắt, thép, cát, đá cùng thiết bị công trình.
Yêu cầu này được đưa ra trong bối cảnh giá xăng dầu và chi phí đầu vào còn nhiều biến động, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tổng mức đầu tư và tiến độ thi công.
Giá công bố phải bám sát thị trường để làm cơ sở cho chủ đầu tư kiểm soát chi phí, hạn chế trượt giá và nâng cao hiệu quả dự án.
Song song với đó, công tác thanh tra, kiểm tra cũng được nhấn mạnh nhằm bảo đảm việc mua bán nhà ở xã hội đúng đối tượng, đúng điều kiện theo quy định, tránh trục lợi chính sách.
Việc kiểm soát chặt từ khâu đầu tư đến phân phối được kỳ vọng sẽ giúp chương trình phát triển nhà ở xã hội đi đúng mục tiêu, tạo thêm nguồn cung thực chất cho thị trường trong năm 2026.
Phương Thảo (t/h)
