Trọng trách chủ trì và tổ chức thực hiện tại cơ sở
Nhiệm vụ cốt lõi của trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là triệu tập và chủ trì các hội nghị định kỳ hoặc đột xuất tại địa phương. Đây là diễn đàn để nhân dân bàn bạc, quyết định trực tiếp những công việc trong phạm vi cộng đồng. Sau khi có sự thống nhất của người dân, trưởng thôn có trách nhiệm tổ chức thực hiện, đồng thời bảo đảm các nội dung hoạt động tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Bên cạnh việc thực thi, người đứng đầu thôn, tổ dân phố còn đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa nhân dân và chính quyền cấp xã. Họ có trách nhiệm tập hợp, phản ánh các kiến nghị, nguyện vọng chính đáng của người dân, đồng thời báo cáo kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật phát sinh trên địa bàn. Trong các đợt vận động phong trào, trưởng thôn phải phối hợp chặt chẽ với Ban công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội để khơi dậy tinh thần đoàn kết, thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở và hương ước, quy ước đã được phê duyệt.
Về mặt hành chính, trưởng thôn chịu trách nhiệm lập biên bản kết quả biểu quyết của nhân dân đối với các công việc thuộc phạm vi thôn hoặc cấp xã để báo cáo Chủ tịch UBND xã. Định kỳ 6 tháng và cuối năm, họ phải thực hiện báo cáo kết quả công tác trước hội nghị thôn, tổ dân phố để đảm bảo tính minh bạch và giám sát của cộng đồng.
Quyền hạn và các cơ chế hỗ trợ
Để thực hiện tốt nhiệm vụ, trưởng thôn được giao quyền phân công công việc cho phó trưởng thôn hoặc phó tổ trưởng tổ dân phố. Trong các hoạt động đầu tư cộng đồng, trưởng thôn được phép ký hợp đồng xây dựng các công trình do nhân dân đóng góp kinh phí, với điều kiện đã được hội nghị thông qua và đảm bảo quy định của chính quyền các cấp.
Đặc biệt, nhằm nâng cao năng lực quản trị, trưởng thôn thường xuyên được chính quyền cấp xã mời tham dự các cuộc họp giao ban, cung cấp tài liệu liên quan và tham gia các lớp bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ chuyên môn.
Tiêu chuẩn về phẩm chất và năng lực
Nhân sự đảm nhiệm vị trí trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải đáp ứng các tiêu chuẩn cơ bản về cư trú và độ tuổi. Cụ thể, họ phải có hộ khẩu thường trú, cư trú thường xuyên tại địa bàn, đủ 21 tuổi trở lên và có sức khỏe đảm bảo công tác.
Quan trọng hơn, đây phải là những cá nhân có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt và được nhân dân tín nhiệm cao. Bản thân trưởng thôn và gia đình phải gương mẫu thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Về năng lực chuyên môn, họ cần có kiến thức văn hóa, kinh nghiệm và phương pháp vận động quần chúng hiệu quả để tổ chức nhân dân thực hiện tốt các công việc tự quản cũng như nhiệm vụ cấp trên giao.
Hiện nay, Bộ Nội vụ đang tiếp tục tham mưu xây dựng dự thảo Nghị định mới nhằm thay thế các thông tư cũ. Định hướng của dự thảo là kế thừa những quy định phù hợp, đồng thời điều chỉnh chế độ, chính sách và khối lượng công việc sao cho tương xứng với quy mô sáp nhập và yêu cầu quản lý thực tế trong giai đoạn mới.
Tâm An
