Tại TP.HCM, thành phố triển khai song song hai hình thức thi tuyển và xét tuyển. Trong đó, chế độ xét tuyển được ưu tiên áp dụng cho các trường thuộc khu vực đặc thù hoặc có tính chất nội trú như Trường trung học cơ sở - trung học phổ thông Thạnh An, Trường trung học phổ thông Võ Thị Sáu dành cho học sinh trường trung học cơ sở Lê Hồng Phong và Trường Phổ thông Dân tộc nội trú.
Ở khu vực Tây Nguyên, tỉnh Gia Lai ghi nhận sự phân hóa rõ rệt. Trong khi 48 trường bao gồm cả trường chuyên Hùng Vương vẫn tổ chức thi tuyển, thì có tới 78 cơ sở giáo dục khác thực hiện xét tuyển. Đặc biệt tại khu vực phía Tây của tỉnh, hầu hết các trường trung học phổ thông đều đã chuyển sang phương thức xét học bạ và kết quả rèn luyện.
Tại Vĩnh Long, hình thức thi tuyển chỉ còn duy trì duy nhất ở hệ thống trường chuyên. Các trường trung học phổ thông không chuyên và dân tộc nội trú sẽ xét tuyển dựa trên tổ hợp điểm học lực và hạnh kiểm. Điểm hạnh kiểm được tính bằng trung bình cộng bốn năm trung học cơ sở, quy đổi ra thang điểm 10 với loại Tốt đạt 10 điểm và Khá đạt 8 điểm. Điểm học lực được tính toán có trọng số, trong đó kết quả năm học lớp 9 chiếm tỷ lệ cao nhất, giảm dần theo thứ tự lớp 8, lớp 7 và lớp 6.
Tỉnh Cà Mau cũng áp dụng lộ trình tương tự khi chỉ tổ chức thi tuyển tại các trường chuyên Phan Ngọc Hiển và chuyên Bạc Liêu. Các trường còn lại thực hiện xét tuyển qua hai đợt kéo dài từ tháng 6 đến cuối tháng 7 năm 2026, tạo cơ hội tối đa cho học sinh chưa trúng tuyển ở đợt đầu.
Theo nhận định của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng, mỗi phương thức tuyển sinh đều có những đặc điểm riêng biệt cần cân nhắc. Phương thức thi tuyển được đánh giá cao về tính khách quan, công bằng và khả năng phân loại học sinh rõ ràng, tuy nhiên lại gây áp lực tâm lý lớn cho học sinh cùng phụ huynh và tốn kém chi phí tổ chức.
Ngược lại, phương thức xét tuyển mang lại lợi ích trong việc đánh giá toàn diện hành trình bốn năm học, giúp giảm áp lực thi cử và tiết kiệm chi phí xã hội. Dẫu vậy, phương thức này đòi hỏi công tác quản lý và kiểm tra học bạ phải thực hiện cực kỳ chặt chẽ để đảm bảo tính minh bạch. Việc mở rộng xét tuyển tại các trường phổ thông dân tộc nội trú và trường không chuyên giúp đảm bảo quyền lợi cho học sinh diện chính sách, đồng thời thúc đẩy phong trào học tập thực chất tại các trường trung học cơ sở.
Tâm An
