Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các thị trường nhập khẩu lớn như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản hay Hàn Quốc đang siết chặt các tiêu chuẩn liên quan đến phát thải khí nhà kính, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm môi trường trong quá trình sản xuất. Điều này khiến việc chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp phát thải thấp không còn là lựa chọn mang tính khuyến khích mà đang dần trở thành điều kiện bắt buộc nếu muốn duy trì thị phần xuất khẩu.
Thông tin tại Hội nghị triển khai Đề án “Sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050”, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho biết, ngành nông nghiệp đang thúc đẩy nhiều giải pháp nhằm giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh trên thế giới.
Đến nay, đã có 22 tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch hành động triển khai đề án giảm phát thải trong sản xuất nông nghiệp. Các địa phương tập trung phát triển mô hình canh tác tiết kiệm nước, giảm sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để tái sử dụng và mở rộng mô hình kinh tế tuần hoàn.
Trong ngành lúa gạo, nhiều địa phương tại Đồng bằng sông Cửu Long đang đẩy mạnh áp dụng phương pháp tưới ngập khô xen kẽ, quản lý rơm rạ sau thu hoạch và tối ưu lượng phân bón nhằm giảm phát thải khí methane. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao chất lượng hạt gạo và phù hợp với tiêu chuẩn xanh của nhiều thị trường nhập khẩu.
Đối với ngành cà phê, các vùng trồng tại Tây Nguyên đang chuyển dần sang mô hình sản xuất bền vững với việc tăng sử dụng phân hữu cơ, tiết kiệm nước tưới và cải tạo đất canh tác. Trong khi đó, các vùng trồng cây ăn quả như sầu riêng, thanh long hay xoài cũng được khuyến khích áp dụng quy trình sản xuất an toàn, kiểm soát dư lượng hóa chất và tăng cường truy xuất nguồn gốc.
Nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cho rằng xu hướng tiêu dùng hiện nay không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn chú trọng đến quy trình sản xuất có thân thiện với môi trường hay không. Vì vậy, việc xây dựng thương hiệu “nông sản xanh” sẽ là yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam trong tương lai.
Một trong những nội dung được quan tâm hiện nay là xây dựng nhãn chứng nhận “phát thải thấp” cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực. Theo các chuyên gia, đây sẽ là công cụ giúp tăng tính minh bạch, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và tạo lợi thế cạnh tranh cho nông sản Việt trên thị trường quốc tế.
Bên cạnh yếu tố môi trường, quá trình “xanh hóa” còn giúp ngành nông nghiệp giảm phụ thuộc vào vật tư đầu vào, tiết kiệm chi phí sản xuất và hướng tới mô hình phát triển bền vững hơn. Các chuyên gia nhận định, đây sẽ là xu hướng tất yếu của nông nghiệp Việt Nam trong nhiều năm tới, đặc biệt khi các thị trường xuất khẩu tiếp tục gia tăng yêu cầu về phát triển bền vững và giảm phát thải carbon.
Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến kiểm kê phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực trồng trọt, đồng thời nhân rộng các mô hình sản xuất xanh có hiệu quả thực tế. Việc chuyển đổi sang nền nông nghiệp phát thải thấp không chỉ giúp nông sản Việt giữ vững thị trường xuất khẩu mà còn mở ra cơ hội xây dựng thương hiệu nông nghiệp hiện đại, trách nhiệm và bền vững hơn trên thị trường toàn cầu.
Nam Sơn (t/h)
