Số lượng người nghiện tại các tỉnh trên tuyến Việt - Trung chưa có xu hướng giảm, đặc biệt là số người nghiện của Trung Quốc quá lớn, sẽ tạo ra nguồn cầu về ma túy và là một trong những nguyên nhân làm phức tạp thêm tình hình trên tuyến này.
Tuyến biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc bao gồm 7 tỉnh: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang, Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên. Được xác định là một trong những tuyến trọng điểm phức tạp về ma túy.
Với đặc điểm địa hình phần lớn là đồi núi hiểm trở, đường biên giới dài 1.463 km giáp với 2 tỉnh Vân Nam, Quảng Tây của Trung Quốc, trên toàn tuyến biên giới này hiện có 4 cửa khẩu quốc tế, 3 cửa khẩu quốc gia, 14 cửa khẩu địa phương và hàng trăm đường tiểu ngạch, đường mòn dân sinh, sông suối qua lại dễ dàng. Dân số toàn tuyến là 4.740.052 người bao gồm các dân tộc: Kinh, Mông, Thái, Dao, Khơ Mú, Hà Nhì, Dáy, Lào Lự, Hoa, Kháng, Mảng, Tày, Cống, Xi Mun, Lô Lô, Si La, La Chí, Nùng, Mường, Phù Lá, Sán Chay…
Nhân dân ở hai bên biên giới có mối quan hệ gia đình, dòng tộc từ lâu đời nên việc đi lại, giao lưu, tiếp xúc, thăm nhân dân diễn ra thường xuyên. Đời sống đồng bào các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp nên dễ bị các đối tượng phạm tội dụ dỗ, lợi dụng lôi kéo tham gia vào các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, từ Việt Nam sang Trung Quốc tiêu thụ và ngược lại.
Thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống ma túy trong những năm qua cho thấy ma túy chủ yếu là heroin từ Lào về Việt Nam qua các tỉnh Tây Bắc và Bắc Miền Trung được mua bán, vận chuyển lên các tỉnh biên giới phía bắc sang Trung Quốc tiêu thụ. Ngược lại, các loại ma túy tổng hợp với đa dạng chủng loại (ma túy đá, ma túy ngụy trang dưới dạng trà sữa, nước vui, đông trùng hạ thảo…) được mua bán, vận chuyển từ Trung Quốc vào Việt Nam qua địa bàn các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng… rồi tiếp tục được vận chuyển đi qua các tỉnh thành trong cả nước tiêu thụ. Qua công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy cho thấy số ma túy tổng hợp từ Trung Quốc thẩm lậu vào Việt Nam chiếm khoảng 70% lượng ma túy tiêu thụ trong cả nước.
Phương thức thủ đoạn hoạt động của tội phạm ma túy ngày càng tinh vi, xảo quyệt, mạnh động và liều lĩnh. Chúng triệt để khai thác sự thông thương tại các cửa khẩu cũng như việc qua lại thuận tiện giữa hai nước qua tuyến đường bộ, đường hàng không, thông qua các đường mòn, đường tiểu ngạch để vận chuyển ma túy từ Việt Nam sang Trung Quốc và ngược lại.
Các đối tượng phạm tội ở Việt Nam cũng như người Việt sinh sống ở Trung Quốc tìm cách móc nối với các đối tượng phạm tội người Trung Quốc để hình thành các đường dây ma túy xuyên quốc gia. Chúng lợi dụng những người nghèo, người lao động phổ thông, không nghề nghiệp, cư trú vùng giáp biên giới để vận chuyển ma túy thuê. Nhiều đối tượng người Trung Quốc tìm cách thâm nhập sâu vào nội địa Việt Nam móc nối với đối tượng người Việt Nam để buôn bán, vận chuyển ma túy sang Trung Quốc tiêu thụ.
Mỗi năm, phía Trung Quốc bắt khoảng 30 - 40 người Việt Nam mua bán, vận chuyển ma túy trái phép sang Trung Quốc. Ma túy được cất giấu trên phương tiện giao thông, giấu lẫn với các loại hàng hóa, hàng xuất, nhập khẩu qua biên giới chủ yếu bằng đường bộ đi theo các đường mòn, đường tàu hỏa, đường hàng không…
Bên cạnh đó, các đối tượng còn lợi dụng chính sách tạm nhập tái xuất để vận chuyển ma túy qua Việt Nam đi đến nước thứ 3. Điển hình như năm 2008, C47 đã phối hợp với Công an tỉnh Quảng Ninh bắt 5 đối tượng người Trung Quốc vận chuyển hơn 8 tấn nhựa cần sa được giấu trong các container quần áo bò vào cảng Hải Phòng để xuất khẩu đi Trung Quốc và Canada.
Anh Sơn
