Trong thành phần của lá ổi, đặc biệt là búp và lá non hoặc lá bánh tẻ, có các hợp chất chống oxy hóa như tanin, flavonoid, vitamin C. Những hoạt chất này giúp trung hòa các gốc tự do, hỗ trợ bảo vệ tế bào và làm chậm quá trình lão hóa. Ngoài ra, lá ổi còn chứa một số vi chất và hợp chất hữu cơ như protein, carbohydrate và các acid tự nhiên.
Từ lâu, lá ổi đã được sử dụng phổ biến trong hỗ trợ điều trị tiêu chảy. Hàm lượng tanin cao có tác dụng làm săn niêm mạc ruột, giúp giảm tiết dịch và hạn chế nhu động ruột. Cách dùng thường là lấy khoảng 30 g lá ổi tươi (hoặc 20 g lá khô) kết hợp với 10 g rễ ổi tươi, đun với 400 ml nước, cô còn khoảng 200 ml, chia uống 2–3 lần trong ngày.
Bên cạnh đó, lá ổi còn góp phần hỗ trợ tiêu hóa nhờ chứa các enzyme giúp cải thiện quá trình phân giải thức ăn, giảm cảm giác đầy bụng, khó tiêu. Một số cách dùng đơn giản là đun 25 g lá ổi tươi với 300 ml nước trong khoảng 15 phút, uống 2–3 lần mỗi ngày.
Đối với người mắc đái tháo đường tuýp 2, một số hợp chất trong lá ổi được cho là có khả năng hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Cách sử dụng phổ biến là đun khoảng 20 g lá ổi tươi với 1 lít nước trong 30–40 phút, để nguội và dùng trong ngày. Thời gian sử dụng có thể kéo dài từ 60–100 ngày theo kinh nghiệm dân gian.
Lá ổi cũng được sử dụng nhằm hỗ trợ giảm mỡ máu nhờ chứa chất xơ hòa tan và các hợp chất chống oxy hóa, góp phần giảm cholesterol xấu và cải thiện sức khỏe tim mạch. Người dùng có thể nấu 10–12 lá ổi tươi với 500 ml nước để uống trong ngày, hoặc dùng 10 g lá khô pha trà.
Trong kiểm soát cân nặng, nước lá ổi xay từ 30–40 g lá tươi với 150 ml nước lọc có thể giúp giảm cảm giác thèm ăn nếu dùng 1–2 lần mỗi ngày. Ngoài ra, lá ổi còn được sử dụng trong các trường hợp dị ứng, mề đay bằng cách đun 20–30 g lá ổi cùng 25 g lá khế với 500 ml nước, chia uống 2 lần/ngày.
Một công dụng khác là hỗ trợ tăng cường sức đề kháng và chức năng gan khi kết hợp lá ổi (10–15 g) với sả đun cùng 400 ml nước, uống 2 lần/ngày. Nhờ giàu flavonoid và polyphenol, lá ổi còn góp phần bảo vệ tế bào trước các tác nhân gây hại.
Trong lĩnh vực chăm sóc da, lá ổi được dùng như nguyên liệu tự nhiên giúp giảm mụn, làm sáng da và se khít lỗ chân lông. Hỗn hợp gồm 50 g lá ổi xay nhuyễn, 10 ml mật ong và 1 lòng đỏ trứng gà có thể dùng đắp mặt trong 20 phút mỗi ngày. Tuy nhiên, cần thử trước trên vùng da nhỏ để kiểm tra phản ứng.
Ngoài ra, nước sắc từ lá ổi (300–500 g), lá bàng (300–400 g) và lá khế (200–300 g) đun với 5–8 lít nước còn được dùng để tắm ngoài, hỗ trợ giảm mẩn ngứa, dị ứng.
Dù có nhiều công dụng, việc sử dụng lá ổi cần lưu ý thận trọng. Người mắc các bệnh mạn tính như tim mạch, ung thư, đái tháo đường hoặc bệnh thận nên tham khảo ý kiến thầy thuốc trước khi dùng. Phụ nữ mang thai và đang cho con bú không nên sử dụng do có thể ảnh hưởng đến tử cung và chất lượng sữa. Ngoài ra, cần dùng đúng liều lượng phù hợp để đảm bảo an toàn.
Việc tận dụng lá ổi trong chăm sóc sức khỏe là một kinh nghiệm dân gian có giá trị, song cần kết hợp với tư vấn chuyên môn để đạt hiệu quả và hạn chế rủi ro.
L.T(t/h)
