Sau gần 7 năm triển khai, Chương trình OCOP đã góp phần định hình một hệ sinh thái sản phẩm mang đậm dấu ấn vùng đất cực Nam. Từ tôm, cua, cá và các mặt hàng thủy sản chế biến đến nông sản, đặc sản truyền thống, sản phẩm thủ công…, nhiều sản vật địa phương đã rời khỏi phạm vi làng nghề, từng bước tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, xây dựng thương hiệu.
Toàn tỉnh hiện có 330 sản phẩm OCOP, gồm 2 sản phẩm đạt 5 sao, 74 sản phẩm đạt 4 sao và 254 sản phẩm đạt 3 sao. Những con số này cho thấy chương trình đã tạo chuyển biến trong cách các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất tiếp cận thị trường.
Thay vì chỉ làm ra sản phẩm rồi tìm nơi tiêu thụ, các cơ sở sản xuất, kinh doanh bắt đầu chú trọng hơn đến nhu cầu khách hàng, tiêu chuẩn chất lượng, nhận diện thương hiệu và khả năng phân phối lâu dài.
Từ gian hàng truyền thống đến “quầy hàng số”
Một sản phẩm đạt sao chưa đồng nghĩa với việc có thể đứng vững trên thị trường. Bài toán lớn hơn là làm sao đưa hàng hóa đến đúng người mua, giảm phụ thuộc vào những kênh tiêu thụ nhỏ lẻ và mở rộng phạm vi bán hàng ra ngoài địa phương.
Cà Mau đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong xúc tiến thương mại, xem đây là hướng đi quan trọng để các sản phẩm OCOP vượt qua giới hạn địa lý.
Theo ông Nguyễn Chí Thiện, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Cà Mau, các nền tảng trực tuyến ngày càng giữ vai trò rõ nét trong hoạt động giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm. Tỉnh đang tập trung xây dựng các công cụ tiếp thị số, hỗ trợ các cơ sở sản xuất, kinh doanh OCOP nâng cao kỹ năng bán hàng, tăng khả năng cạnh tranh và tiếp cận thị trường rộng hơn.
Từ đầu năm 2026, Liên minh Hợp tác xã tỉnh phối hợp với Báo và Phát thanh, Truyền hình Cà Mau khai trương cửa hàng trưng bày sản phẩm, đồng thời tổ chức các phiên livestream định kỳ theo hướng chuyên nghiệp.
Mô hình này tạo thêm một điểm kết nối giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Sản phẩm không chỉ được bày bán trực tiếp mà còn được giới thiệu trên các nền tảng trực tuyến, giúp khách hàng ở nhiều tỉnh, thành có thể tìm hiểu, đặt mua và tương tác với các cơ sở sản xuất, kinh doanh.
Ông Nguyễn Văn Vũ, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Cà Mau, cho biết cửa hàng được định hướng trở thành trung tâm xúc tiến thương mại cho khu vực kinh tế tập thể. Khi được kết nối với nền tảng số, sản phẩm OCOP có thể tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn, mở rộng thị trường trong nước và từng bước hướng tới thị trường quốc tế.
Hiệu quả của cách làm mới đã được ghi nhận từ chính các hợp tác xã. Anh Nông Văn Thạch, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp tổng hợp Ba Đình, xã Vĩnh Lộc, cho biết hoạt động livestream trước đây chủ yếu mang tính tự phát nên lượng khách tiếp cận còn hạn chế.
Sau khi được hỗ trợ xây dựng kịch bản, chuẩn bị nội dung và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, các phiên livestream đã chuyển từ giới thiệu đơn thuần sang bán hàng thực chất. Sản phẩm của hợp tác xã nhờ đó có cơ hội tiếp cận khách hàng trên phạm vi toàn quốc một cách bài bản hơn.
Không dừng lại ở việc “đạt sao”
Trong năm 2026, Cà Mau đặt mục tiêu nâng tổng số sản phẩm OCOP lên 460; phát triển thêm ít nhất 70 sản phẩm mới đạt từ 3–4 sao và nâng hạng 18 sản phẩm lên mức 4–5 sao.
Cùng với mở rộng số lượng, tỉnh hướng sự hỗ trợ vào khu vực hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ – những chủ thể trực tiếp khai thác nguyên liệu, lao động và tri thức bản địa. Ít nhất 30% sản phẩm OCOP được đặt mục tiêu phân phối qua các kênh bán hàng hiện đại, đi kèm việc xây dựng thêm các điểm trưng bày kiểu mẫu.
Cách tiếp cận này cho thấy OCOP tại Cà Mau đang chuyển từ phát triển theo số lượng sang chiều sâu. Việc đánh giá, xếp hạng sản phẩm chỉ là điểm khởi đầu; giá trị thực sự nằm ở khả năng duy trì chất lượng, xây dựng thương hiệu và tạo đầu ra ổn định.
Theo ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, tỉnh sẽ phát triển OCOP gắn với kinh tế nông nghiệp đa giá trị, khai thác các lợi thế về văn hóa bản địa, du lịch sinh thái và tài nguyên đặc trưng, nhất là khu vực rừng U Minh Hạ.
Theo định hướng này, mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị của một mặt hàng. Đó còn có thể là câu chuyện về vùng nguyên liệu, tập quán sản xuất, hệ sinh thái và đời sống văn hóa của cộng đồng địa phương. Khi những giá trị ấy được đưa vào sản phẩm một cách bài bản, dư địa gia tăng giá trị sẽ rộng hơn nhiều so với việc chỉ bán nguyên liệu thô.
Các hợp tác xã tiếp tục được xác định là hạt nhân liên kết nông dân với doanh nghiệp và thị trường. Đây cũng là lực lượng có khả năng tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và duy trì nguồn cung ổn định – những điều kiện cần thiết để sản phẩm OCOP tiến xa hơn.
Từ những gian hàng địa phương đến các phiên bán hàng trực tuyến, OCOP Cà Mau đang bước ra một không gian thị trường rộng hơn. Khi chất lượng sản phẩm được đặt cạnh thương mại số, văn hóa và du lịch sinh thái, chương trình không chỉ nâng giá trị nông sản mà còn mở thêm sinh kế, gia tăng thu nhập và tạo nền tảng cho kinh tế nông nghiệp phát triển bền vững.
L.T
