Cuối cùng nỗi lo lắng đã trở thành sự thực, giờ thì chính phủ của ông Obama sẽ phải điều hành đất nước, đối nội và đối ngoại với sự giám sát chặt của “Quốc hội đối lập”.

Cử tri Mỹ bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2014 tại một điểm bỏ phiếu ở thành phố Alhambra, bang California

Mất nốt Thượng viện

Chiều qua (5/11), dù quá trình kiểm phiếu chưa kết thúc, nhưng đảng Cộng hòa đã giữ được 15 ghế bầu lại và giành thêm 7 ghế, nâng tổng số lên 52/100 ghế tại Thượng viện.  Điều này đồng nghĩa, đảng Dân chủ mất quyền kiểm soát Thượng viện lần đầu tiên kể từ năm 2006, theo CBS News. Còn 435 ghế tại Hạ viện, theo CBS News thì phe Cộng hòa giành được ít nhất 226 ghế, còn NBC cho rằng, đảng này chiếm đa số với 242 ghế.

Theo các nhà phân tích, với kết quả này, Tổng thống Obama và ê kíp của ông sẽ rất chật vật để điều hành đất nước trong hai năm cuối nhiệm kỳ khi ảnh hưởng của phe đối lập ngày một gia tăng. Thượng nghị sỹ Mitch McConnell, lãnh đạo Cộng hòa ở Thượng viện, đã giữ được ghế của mình đại diện cho bang Kentucky nói: “Cuộc bầu cử này không phải là về tôi hay về đối thủ của tôi mà là về một chính quyền mà người dân không còn tin tưởng”. Ông Mitch McConnell dự kiến sẽ trở thành lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện.

Thường thì cử tri Mỹ quan tâm nhiều nhất đến nền kinh tế và các triển vọng kinh tế của chính họ trong tương lai. Nhưng cuộc bầu cử lần này, theo VOA, họ quan ngại về Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS), cách thức Chính phủ xử lý dịch bệnh Ebola, khủng hoảng Ukraine. Trước đó là đạo luật y tế khiến cử tri cho một cái nhìn thiếu tin tưởng về khả năng lãnh đạo đối với ông Obama và đảng Dân chủ. Ngoài ra, phe Dân chủ dựa rất nhiều vào phụ nữ độc thân, cử tri gốc Mỹ Latinh và gốc Phi, nhưng số lượng người của các nhóm này đi bỏ phiếu ít hơn so với đảng Cộng hòa.

Đối diện với khó khăn

Theo Chuyên gia John Fortier - Giám đốc Dự án dân chủ thuộc Trung tâm chính sách lưỡng đảng thì: “Từ năm 2010, nước Mỹ luôn có Tổng thống thuộc một đảng và một phần Quốc hội nằm trong tay đảng khác - đồng nghĩa với sự khác biệt ngày một lớn trong vấn đề chính sách. Như vậy, rất khó để các bên hợp tác với nhau”. Để mất Thượng viện cũng có nghĩa các chính sách của ông Obama trong hai năm cuối nhiệm kỳ Tổng thống có nguy cơ “bị phong tỏa”. Các kết quả thăm dò tại địa điểm bỏ phiếu của CNN và New York Times cho thấy, phần lớn cử tri Mỹ không hài lòng với cách điều hành của Tổng thống Obama và 60% cử tri bất bình với cả Nhà Trắng và các lãnh đạo Cộng hòa tại Quốc hội.

Việc đảng Cộng hòa nắm quyền kiểm soát Quốc hội sẽ có tác dụng như một sự kiềm chế đối với Tổng thống không những về chính sách đối nội mà cả về chính sách đối ngoại. Thượng viện rơi vào tay Cộng hòa có thể ảnh hưởng đến một hiệp ước hạt nhân với Iran và tạo thêm áp lực lên Chính quyền Obama phải tăng cường hành động quân sự chống lại IS.

Khó khăn đầu tiên ông Obama gặp phải sẽ là việc bổ nhiệm nhân sự cấp cao cần phải được sự phê chuẩn của Thượng viện. Và phe Cộng hòa sẽ đẩy ông Obama vào tình thế buộc phải phê chuẩn hoặc phủ quyết những chính sách do họ đưa ra. Tuy nhiên, do phe Cộng hòa không giành đủ 60 ghế (chiếm 2/3) để chiếm đa số tuyệt đối tại Thượng viện nên trong một giới hạn nào đó vẫn sẽ phải nhượng bộ trong một số vấn đề để ghi điểm cho cuộc bầu cử  Tổng thống năm 2016.

Có thể nói, Thượng viện cũng là một phép thử cho các ứng viên Tổng thống của đảng Cộng hòa sau hai năm nữa. Những thượng nghị sĩ ra tranh cử sẽ tận dụng các cuộc tranh luận tại Thượng viện để tự giới thiệu bản thân và quan điểm với cử tri. Hiện có ba Thượng nghị sỹ Cộng hòa là Ted Cruz, Rand Paul và Marco Rubio dự kiến  sẽ tranh cử Tổng thống nhiệm kỳ tới.

Theo GTVT