Ngày 25/9, ông Nguyễn Hồng Hải, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng, làm việc với các đơn vị liên quan về tiến độ lập Quy hoạch chung đô thị 6 phường liền kề Phan Thiết đến năm 2050.
Đồ án có phạm vi nghiên cứu toàn bộ diện tích tự nhiên của các phường Tiến Thành, Bình Thuận, Phan Thiết, Phú Thủy, Hàm Thắng và Mũi Né, đảo Hòn Lao thuộc phường Mũi Né cùng phần diện tích mở rộng ra phía biển do hình thành tuyến đường quy hoạch ven biển. Tổng diện tích nghiên cứu khoảng 28.661ha.
Quy hoạch được chia thành hai giai đoạn, đến năm 2030 và năm 2050. Nhiệm vụ quy hoạch đã được Ban Thường vụ Tỉnh ủy thông qua tại Kết luận số 708-KL/TU ngày 12-6-2026 và UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 3126/QĐ-UBND ngày 26-6-2026.
Theo báo cáo, hồ sơ quy hoạch do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 tổ chức lập, trình Sở Xây dựng thẩm định. Hội đồng thẩm định đã họp ngày 10-9 và ban hành Thông báo kết luận số 1115/TB-HĐTĐ ngày 11-9, sau khi hồ sơ được tiếp thu, giải trình, rà soát và chỉnh sửa.
Từ đô thị ven biển sang cấu trúc đa cực, hướng tâm
Điểm nhấn lớn của đồ án là thay đổi cách tổ chức không gian đô thị. Thay vì tiếp tục phát triển kéo dài dọc bờ biển, Phan Thiết được định hướng chuyển sang mô hình “đa cực và hướng tâm”, hình thành các cực động lực có chức năng riêng nhưng được kết nối trong một cấu trúc đô thị thống nhất.
Lõi đô thị trung tâm tại phường Phan Thiết và Phú Thủy được định hướng tái cấu trúc, trong khi Bình Thuận trở thành cực cửa ngõ giao thương phía Tây; Hàm Thắng là cực công cộng phía Bắc. Tiến Thành và Mũi Né hình thành các cực động lực ven biển, gắn với du lịch, nghỉ dưỡng và đô thị sân bay.
Cách tổ chức này nhằm tạo thêm động lực phát triển bên trong đô thị, giảm áp lực tập trung vào khu vực trung tâm hiện hữu, đồng thời mở rộng không gian phát triển về phía các đầu mối giao thông và những khu vực có tiềm năng hình thành các trung tâm mới.
Đến năm 2030, dân số đô thị dự báo khoảng 490.800 người; đến năm 2050 khoảng 850.000 người. Đất dân dụng dự kiến khoảng 4.832ha vào năm 2030 và tăng lên khoảng 7.915ha vào năm 2050.
Mục tiêu của quy hoạch là cụ thể hóa Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, từng bước đưa Phan Thiết trở thành đô thị trung tâm phía Đông Nam tỉnh.
Đến năm 2030, đô thị phấn đấu hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại II, đồng thời đặt nền móng cho một đô thị thông minh, xanh, an toàn và giàu bản sắc.
Hệ thống giao thông được xem là một trong những trụ cột để hình thành cấu trúc mới. Quy hoạch hướng tới khai thác đồng bộ đường bộ, đường sắt, đường thủy và hàng không; hoàn thiện Cảng hàng không Phan Thiết, tăng cường kết nối với Khu du lịch quốc gia Mũi Né, đồng thời nghiên cứu các tuyến đường sắt đô thị và các tuyến kết nối cao tốc.
Trong giai đoạn đầu, giao thông công cộng được định hướng phát triển bằng xe buýt và ô tô điện, từng bước chuyển sang đường sắt đô thị trong dài hạn. Sở Xây dựng cũng đề nghị làm rõ hơn định hướng phát triển đô thị mới theo mô hình TOD quanh ga đường sắt tốc độ cao và sân bay Phan Thiết, gắn các cực động lực với những trục giao thông quan trọng.
Phan Thiết hướng tới cực tăng trưởng phía Đông Nam
Nếu giai đoạn đến năm 2030 tập trung hoàn thiện hạ tầng khung và tái cấu trúc đô thị, tầm nhìn đến năm 2050 đặt Phan Thiết trong một không gian phát triển rộng hơn.
Theo định hướng, Phan Thiết sẽ trở thành đô thị trung tâm hiện đại, đô thị động lực cấp tiểu vùng của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; đồng thời là cửa ngõ kinh tế biển hướng ra quốc tế, trung tâm kết nối liên vùng và trung tâm du lịch - di sản, văn hóa - thể thao biển tầm cỡ quốc tế.
Kinh tế biển, kinh tế đêm, tài chính, logistics, khai thác và chế biến hải sản được xác định là những lĩnh vực cần thúc đẩy, song song với việc tăng cường liên kết với Khu du lịch quốc gia Mũi Né.
Các trung tâm công nghệ cao, tài chính, logistics và dịch vụ thông minh được tính toán phát triển theo hướng tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong khu vực trung tâm hiện hữu, quy hoạch đặt vấn đề tái thiết, chỉnh trang, trong đó hành lang sông Cà Ty được xem là một không gian quan trọng để nâng chất lượng đô thị. Các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, những cơ quan hành chính không còn phù hợp cũng được tính toán di dời, tạo quỹ đất cho không gian công cộng, cây xanh, thương mại - dịch vụ và nhà ở hỗn hợp.
Cùng với mở rộng không gian, bài toán môi trường và khả năng chống chịu trước thiên tai được đặt vào trung tâm của quy hoạch. Lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu đồ án làm rõ các giải pháp đối với ngập lụt, xâm thực biển, sạt lở và nước biển dâng, nhất là tại những khu vực có nguy cơ cao.
Quy hoạch phải xác định cụ thể các khu đô thị lấn biển, bãi tắm hiện hữu và bãi tắm mới; nghiên cứu giải pháp tạo bờ, chống xâm thực, giảm tác động của sóng và khả năng phát triển nuôi biển phù hợp.
Đối với hệ thống cảng biển, cần phân định rõ cảng phục vụ nghề cá và cảng du lịch, nghiên cứu khả năng tiếp nhận tàu du lịch, điều kiện luồng, mớn nước và quy mô khai thác.
Bài toán môi trường cũng được yêu cầu cụ thể hóa từ xử lý nước thải sinh hoạt, chất thải rắn xây dựng, chất thải sinh hoạt đến thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải đại dương tại các khu vực thường xuyên phát sinh.
Quy hoạch đồng thời phải tính đến phương án di dời dân cư khỏi những khu vực nguy hiểm và bổ sung nội dung quốc phòng, an ninh thành một phần riêng trong báo cáo, bảo đảm phát triển hạ tầng, nhất là hạ tầng ven biển, gắn với yêu cầu bảo vệ địa bàn.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo các địa phương cũng đề nghị đơn vị tư vấn tiếp tục rà soát đồ án theo điều kiện thực tế từng khu vực, dành quỹ đất đủ lớn cho không gian xanh, công cộng, vui chơi và giải trí của người dân.
Kết luận buổi làm việc, ông Nguyễn Hồng Hải yêu cầu đồ án làm rõ quá trình thực hiện các quy hoạch trước đây, những kết quả đạt được, tồn tại và các nội dung cần kế thừa; đồng thời thể hiện rõ cơ sở pháp lý, sự phù hợp với quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và lợi thế của Phan Thiết về du lịch biển, thương hiệu Mũi Né, khí hậu, quỹ đất cũng như vị trí kết nối với Đông Nam Bộ và TP.HCM.
Đặc biệt, các trục giao thông động lực, khu đô thị gắn với đường sắt tốc độ cao và sân bay Phan Thiết cần được xác định rõ hơn. Nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và các khu tái định cư phục vụ những dự án trọng điểm cũng phải được tính toán trong cấu trúc đô thị mới.
Một yêu cầu quan trọng là hoàn thiện danh mục các công trình, dự án ưu tiên đầu tư, xác định thứ tự ưu tiên và giải pháp tổ chức thực hiện.
Từ một đô thị chủ yếu phát triển dọc theo biển, Phan Thiết đang được đặt trước một bước chuyển về cấu trúc: hình thành nhiều cực phát triển, kết nối bằng hạ tầng giao thông hiện đại và cùng hướng về một lõi đô thị trung tâm.
Đây cũng là nền tảng để Phan Thiết đảm nhận rõ hơn vai trò hạt nhân đô thị phía Đông Nam Lâm Đồng, kết nối biển, đô thị, sân bay, đường sắt, cao tốc và các trung tâm kinh tế - du lịch trong không gian phát triển mới của tỉnh.
Hoàng Phương (t/h)
