Hệ thống thủy lợi gánh áp lực tuổi tác
Theo thống kê, tỉnh Quảng Trị hiện đang vận hành một mạng lưới thủy lợi khổng lồ gồm 272 hồ chứa và 413 đập dâng, cùng hệ thống trạm bơm, kênh mương dày đặc. Đây được coi là “bạch huyết” của ngành nông nghiệp địa phương khi bảo đảm nguồn nước tưới ổn định cho hơn 102.400 ha lúa, trên 2.993 ha hoa màu và hơn 3.471 ha diện tích nuôi trồng thủy sản. Ngoài ra, hệ thống này còn gánh vác nhiệm vụ cắt lũ, điều tiết nguồn nước, phục vụ sinh hoạt và phát triển công nghiệp.
Tuy nhiên, do được xây dựng và khai thác liên tục trong thời gian dài, hạ tầng thủy lợi tại đây đã xuất hiện các dấu hiệu lão hóa rõ rệt. Qua đợt kiểm tra, rà soát mới nhất, toàn tỉnh có tới 83 đập, hồ chứa bị hư hỏng, xuống cấp ở các mức độ khác nhau nhưng chưa được bố trí đầy đủ kinh phí sửa chữa.
Do được xây dựng và khai thác trong thời gian dài, nhiều công trình đã xuất hiện tình trạng hư hỏng, xuống cấp. Qua kiểm tra, rà soát, toàn tỉnh hiện có 83 đập, hồ chứa bị hư hỏng, xuống cấp ở các mức độ khác nhau và chưa được bố trí đầy đủ kinh phí sửa chữa.
Trước thực trạng cấp bách này, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo vừa ký và ban hành Kế hoạch số 4569/KH-UBND về việc đầu tư nâng cấp, sửa chữa, bảo đảm an toàn đập, hồ chứa thủy lợi trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Kế hoạch xác định nguyên tắc đầu tư phải có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên mức độ rủi ro và thứ tự ưu tiên. Trên đánh giá hiện trạng và nhu cầu trước mắt, 55 công trình được đưa vào danh mục xem xét đầu tư trong giai đoạn 2026 - 2030.
Gắn trách nhiệm người đứng đầu, nâng cao công nghệ giám sát
Mục tiêu đến năm 2030 là cơ bản xử lý triệt để các đập, hồ chứa có nguy cơ mất an toàn cao, từng bước khắc phục hạng mục hư hỏng, xuống cấp để khôi phục hoàn toàn năng lực tích trữ, điều tiết nước và cấp nước của các công trình cần thiết, cấp bách.
Bên cạnh việc sửa chữa, nâng cấp hạ tầng của các công trình, tỉnh Quảng Trị chú trọng đổi mới phương thức quản lý an toàn hồ, đập. Kế hoạch yêu cầu thực hiện đầy đủ, thực chất các nội dung quản lý thuộc trách nhiệm của chủ sở hữu, đơn vị khai thác và cơ quan quản lý nhà nước theo quy định.
Đặc biệt, tỉnh sẽ siết chặt kỷ cương khi gắn rõ trách nhiệm của người đứng đầu với công tác bảo đảm an toàn công trình và an toàn cho dân cư vùng hạ du. Đồng thời, năng lực công nghệ cũng được nâng cấp mạnh mẽ thông qua hệ thống theo dõi, quan trắc tự động và cảnh báo sớm để chủ động ứng phó với mọi tình huống khẩn cấp.
Về phương án tài chính, nguồn vốn thực hiện sẽ được huy động linh hoạt từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn hợp pháp khác. Để bảo đảm tính minh bạch và kỷ luật ngân sách, việc đưa công trình vào danh mục kế hoạch này chỉ là cơ sở chuẩn bị; việc phân bổ vốn thực tế phải căn cứ vào tính cấp thiết, đầy đủ thủ tục pháp lý và không thay thế cho các quyết định chủ trương đầu tư chính thức theo quy định.
Khánh Trình
